 Fotografia Alberta Mathiez'a, autor nieznany | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie |
historyk |
Albert Mathiez (ur. 10 stycznia 1874 w La Bruyère, zm. 26 lutego 1932 w Paryżu) – francuski historyk, badacz rewolucji francuskiej.
Pochodził z rodziny chłopskiej, zamieszkałej w La Bruyère, w departamencie Haute Saône. Od czasów szkoły średniej, a w zdecydowanym stopniu na studiach, deklarował otwarcie poglądy socjalistyczne. W 1897 otrzymał dyplom z historii i z geografii. Od początku specjalizował się w historii rewolucji francuskiej, swoją pierwszą pracę opublikował na temat wydarzeń z 5 i 6 października 1789. Pracował pod kierunkiem innego znawcy rewolucji, Alfonsa Aularda, który zainteresował go historią stosunków państwo - Kościół w czasach rewolucji. W 1904 obronił pod jego kierunkiem doktorat z filozofii.
Po opublikowaniu kilku prac na ten temat, Mathiez, pod wpływem Jeana Jaurèsa, zdecydował się na zmianę problematyki badań i podjął temat do tej pory rzadki (lub traktowany pobieżnie) - historię drugiego Komitetu Ocalenia Publicznego oraz jego przywódcy - Maksymiliana Robespierre'a. Założył w 1907 roku wraz z Ch. Velleyem Societé des Études Robespierristes (Stowarzyszenie studiów robespierristowskich) i rozpoczął, w rok później, publikowanie periodyka Les Annales Révolutionnaires, wchodząc tym samym w rywalizację z dawnym mistrzem Aulardem, redaktorem "La Révolution Française".
Od 1911 roku był profesorem uniwersytetów w Nancy, Lille i Besançon, w 1919 rozpoczął pracę na analogicznym stanowisku w Dijon. Po śmierci Aularda objął jego stanowisku na Sorbonie.
Albert Mathiez zasłynął jako obrońca Robespierre'a, który w dotychczasowej historiografii dość jednoznacznie klasyfikowany był jako krwiożerczy tyran. Mathiez podkreślał egalitaryzm Komitetu Ocalenia Publicznego, walkę z pogłębianiem się różnic społecznych, a także sukcesy na froncie odniesione właśnie za rządów drugiego KOP. W dużej mierze usprawiedliwiał też zdecydowane środki powzięte przez Robespierre'a w celu obrony wewnętrznej stabilności kraju, w tym okres terroru.
Był prekursorem badań nad ekonomiczną i społeczną rewolucji, którą również jako jeden z pierwszych ujmował przede wszystkim jako ogromny ruch masowy, w którym to uzbrojony lud Paryża odgrywał wiodącą rolę i skutecznie wywierał nacisk na rządzących krajem, których rolę osobistą uważał za przecenianą. Zbliżał się w ten sposób do marksistowskiego ujmowania dziejów, chociaż nie posługiwał się charakterystyczną dla socjalizmu naukowego terminologią.
Mathiez wyróżniał się gwałtownością charakteru, w obronie swoich poglądów bywał nawet fizycznie agresywny. W 1896 r. stracił lewe oko po bójce, która jak wspominał miała podłoże polityczne.
Zmarł 25 lutego 1932 roku, na wylew krwi do mózgu. Redakcję "Roczników..." objął po nim Georges Lefebvre.