Oreochromis

	Oreochromis
	Günther, 1889
	Okres istnienia: miocen–dziś PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	; Przedstawiciel rodzaju - Oreochromis niloticus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	promieniopłetwe
Rząd	okoniokształtne
Rodzina	pielęgnicowate
Podrodzina	Pseudocrenilabrinae
Plemię	„Tilapiini”
Rodzaj	Oreochromis
	Typ nomenklatoryczny
	Oreochromis hunteri Günther 1889
Synonimy
	Alcolapia Thys van den Audenaerde, 1969; Labrodascyllus Di Caporiacco, 1948; Laruwiala Thys van den Audenaerde, 1969; Neotilapia Regan, 1920; Nyasalapia Thys van den Audenaerde, 1969; Vallicola Trewavas, 1983;
	Alcolapia Thys van den Audenaerde, 1969; Labrodascyllus Di Caporiacco, 1948; Laruwiala Thys van den Audenaerde, 1969; Neotilapia Regan, 1920; Nyasalapia Thys van den Audenaerde, 1969; Vallicola Trewavas, 1983;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Oreochromis – rodzaj słodko- i słonawowodnych ryb okoniokształtnych z rodziny pielęgnicowatych (Cichlidae). Wszystkie ryby z tego rodzaju są pyszczakami – inkubują ikrę w pysku, przy czym u wszystkich gatunków rolę opiekuna podejmuje wyłącznie samica. Wraz z rodzajami Sarotherodon, Iranocichla i Tristramella tworzą takson monofiletyczny.

Zobacz też: Haplotilapiini.

Występowanie

Pierwotny zasięg występowania obejmuje Afrykę oraz kraje Lewantu: rzeka Nil, Jebel Marra, jezioro Czad, rzeki Niger, Wolta, Gambia i Senegal. Za sprawą wysokiej zdolności przystosowania się do warunków środowiskowych i dzięki rozwojowi akwakultury tilapie z tego rodzaju obecne są teraz w wodach tropikalnych na całym świecie, w tym w Azji i Ameryce Łacińskiej.

Znaczenie gospodarcze

Największe znaczenie gospodarcze mają: tilapia nilowa (Oreochromis niloticus), mozambijska (O. mossambicus) i złota (O. aureus). W latach 2004–2005 średnie połowy tilapii w wodach śródlądowych na świecie wyniosły 750 tys. ton. Akwakultura dostarczyła w 2006 roku (dane FAO FishStat Plus) 2,36 mln ton tilapii i innych ryb pielęgnicowatych. Największymi producentami są: Chiny, Egipt, Indonezja, Filipiny, Tajlandia, Brazylia, Honduras, Kolumbia i Ekwador. W Europie także rozpoczęto eksperymentalną hodowlę tilapii. W Polsce mięso tilapii dostępne jest w sieciach handlowych, w postaci filetów mrożonych jednostkowo (IQF).

Klasyfikacja

Współcześnie żyjące gatunki zaliczane do tego rodzaju:

Oreochromis alcalicus (Hilgendorf, 1905)
Oreochromis amphimelas (Hilgendorf, 1905)
Oreochromis andersonii (Castelnau, 1861)
Oreochromis angolensis (Trewavas, 1973)
Oreochromis aureus (Steindachner, 1864) – tilapia złota^{[potrzebny przypis]}
Oreochromis chungruruensis (Ahl, 1924)
Oreochromis esculentus (Graham, 1928)
Oreochromis grahami (Boulenger, 1912)
Oreochromis hunteri Günther, 1889
Oreochromis ismailiaensis Mekkawy, 1995
Oreochromis jipe (Lowe, 1955)
Oreochromis karomo (Poll, 1948)
Oreochromis karongae (Trewavas, 1941)
Oreochromis korogwe (Lowe, 1955)
Oreochromis latilabris Seegers & Tichy, 1999
Oreochromis lepidurus (Boulenger, 1899)
Oreochromis leucostictus (Trewavas, 1933)
Oreochromis lidole (Trewavas, 1941)
Oreochromis macrochir (Boulenger, 1912)
Oreochromis malagarasi Trewavas, 1983
Oreochromis mortimeri (Trewavas, 1966)
Oreochromis mossambicus (Peters, 1852) – tilapia mozambijska, tilapia natalska
Oreochromis mweruensis Trewavas, 1983
Oreochromis ndalalani Seegers & Tichy, 1999
Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758) – tilapia nilowa
Oreochromis placidus (Trewavas, 1941)
Oreochromis rukwaensis (Hilgendorf & Pappenheim, 1903)
Oreochromis saka (Lowe, 1953)
Oreochromis salinicola (Poll, 1948)
Oreochromis schwebischi (Sauvage, 1884)
Oreochromis shiranus Boulenger, 1897
Oreochromis spilurus (Günther, 1894)
Oreochromis squamipinnis (Günther, 1864)
Oreochromis tanganicae (Günther, 1894)
Oreochromis upembae (Thys van den Audenaerde, 1964)
Oreochromis urolepis (Norman, 1922)
Oreochromis variabilis (Boulenger, 1906)

Gatunkiem typowym rodzaju jest Oreochromis hunteri.

Ze śladów kopalnych znany jest Oreochromis lorenzoi z wczesnego miocenu środkowych Włoch.

Przypisy

↑ Oreochromis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 RonR. Fricke RonR., William NeilW.N. Eschmeyer William NeilW.N., Richard van derR. Laan Richard van derR. (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 6 września 2023 [dostęp 2023-09-19] (ang.).
↑ E. Trewavas: Tilapiine fishes of the genera Sarotherodon, Oreochromis and Danakilia. Londyn: British Museum (Natural History), 1983. ISBN 0-565-00878-1.
↑ V. Klett, A. Meyer. What, if Anything, is a Tilapia?—Mitochondrial ND2 Phylogeny of Tilapiines and the Evolution of Parental Care Systems in the African Cichlid Fishes. „Molecular Biology and Evolution”. 19 (6), s. 865–883, 2002. DOI: 10.1186/1471-2148-9-186. (ang.).
↑ Schwarzer et al. The root of the East African cichlid radiations. „BMC Evolutionary Biology”. 9, s. 186, 2009. DOI: 10.1186/1471-2148-9-186. (ang.).
↑ Tilapia—cudowna ryba XXI wieku?. „Magazyn Przemysłu Rybnego”. 2 (56), 2007. (pol.). (pdf)
1 2 3 Nazewnictwo ryb egzotycznych, AKWARIUM, Nr 1-2/70 (występuje pod synonimiczną nazwą)
↑ Gatunki obce w Polsce. Instytut Ochrony Przyrody PAN (dostęp 6 listopada 2012)
↑ G. Carnevale, C. Sorbini. Oreochromis lorenzoi, a new species of tilapiine cichlid from the late Miocene of central Italy. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 23 (3), s. 508–516, 2003. DOI: 10.1671/1858. (ang.).

[itis-1] Oreochromis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Eschmeyer-2] 1 2 3 4 5 6 7 RonR. Fricke RonR., William NeilW.N. Eschmeyer William NeilW.N., Richard van derR. Laan Richard van derR. (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 6 września 2023 [dostęp 2023-09-19] (ang.).

[Trewavas-3] E. Trewavas: Tilapiine fishes of the genera Sarotherodon, Oreochromis and Danakilia. Londyn: British Museum (Natural History), 1983. ISBN 0-565-00878-1.

[Klett-4] V. Klett, A. Meyer. What, if Anything, is a Tilapia?—Mitochondrial ND2 Phylogeny of Tilapiines and the Evolution of Parental Care Systems in the African Cichlid Fishes. „Molecular Biology and Evolution”. 19 (6), s. 865–883, 2002. DOI: 10.1186/1471-2148-9-186. (ang.).

[Schwarzer-5] Schwarzer et al. The root of the East African cichlid radiations. „BMC Evolutionary Biology”. 9, s. 186, 2009. DOI: 10.1186/1471-2148-9-186. (ang.).

[MPR-6] Tilapia—cudowna ryba XXI wieku?. „Magazyn Przemysłu Rybnego”. 2 (56), 2007. (pol.). (pdf)

[Nazewnictwo/s-7] 1 2 3 Nazewnictwo ryb egzotycznych, AKWARIUM, Nr 1-2/70 (występuje pod synonimiczną nazwą)

[8] Gatunki obce w Polsce. Instytut Ochrony Przyrody PAN (dostęp 6 listopada 2012)

[Carnevale-9] G. Carnevale, C. Sorbini. Oreochromis lorenzoi, a new species of tilapiine cichlid from the late Miocene of central Italy. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 23 (3), s. 508–516, 2003. DOI: 10.1671/1858. (ang.).