Aleksander Ken

Paul Bernard Labrosse-Luuyt, fotografia z zakładu Aleksandra Kena
Charles-Gabriel Le Bègue de Germiny, fotografia z zakładu Aleksandra Kena

Aleksander (Alexander, Alexandre) Ken (ur. 1828, 1831 lub 1835, zm. 9 lutego 1874) – polski fotograf działający w latach 60. XIX wieku w Paryżu.

Biografia Kena jest słabo rozpoznana. Był synem Szymona Kena i Marii Medelsohn. Jak podają historycy fotografii, Ken przyjechał do Paryża w 1864 lub 1865, jednak przeczy temu paryski Bottin de commerce (rodzaj książki adresowej), który wymienił atelier Kena przy Boulevard Montmartre 10 już w 1859. Niemożliwe jest więc, aby Ken – jak podaje Ignacy Płażewski – zaczął swoją karierę w zakładzie „Walery” Stanisława Ostroroga, gdyż działało ono dopiero od lat 70. XIX w.

W 1859 Ken wystawiał swoje zdjęcia na ekspozycji Société française de photographie, a rok później został członkiem tego towarzystwa. W 1860 opatentował urządzenie będące rodzajem przysłony, przy pomocy której wykonał zdjęcia prezentowane na wystawie z 1859. W 1861 wynajął jedno piętro budynku przy rue Montmartre 10–12 z dwoma mieszkaniami, z których jedno służyło za atelier.

W 1864 Ken opublikował Dissertations historiques, artistiques et scientifiques sur la photographie (Rozważania historyczne, artystyczne i naukowe o fotografii) – jedną z pierwszych w historii publikację poświęconą estetyce fotografii. W opracowaniu tym Ken m.in. wyraził pogląd, że każda praca, która wyraża i wywołuje uczucia, jest dziełem sztuki, bez względu na to, jakimi narzędziami została stworzona. Także fotografia może zatem być sztuką.

Dzięki zachowanym do dziś fotografiom wiadomo, że oprócz fotografii portretowej Ken zajmował się także wykonywaniem zdjęć (czasami niekonwencjonalnych i odważnych) tancerek i aktorek wodewilowych. Fotografował również dzieła sztuki i wykonywał zdjęcia stereoskopowe.

W 1865 z nieznanego powodu Ken sprzedał zakład fotografowi Émilowi Lucienowi Bondonneau, który pod nazwą „Alexandre Ken” działał do 1878. Prawdopodobnie już po sprzedaży, czyli za czasów Bondonneau, powstała filia atelier w Londynie przy 213 Regent Street. Ken przeprowadził się do mieszkania przy rue Faubourg-Saint-Honoré 111, gdzie w 1874 zmarł.

Przypisy

  1. ↑ Data 1828 podawana jest w literaturze, jednak Małgorzata Maria Grąbczewska odnalazła dokumenty poświadczające rok 1831 (akt zgonu) i 1835 (dokumenty sądowe). Za: Małgorzata Maria Grąbczewska, Polscy fotografowie w Paryżu w drugiej połowie XIX wieku – zarys problematyki, „Dagerotyp” 2008, nr 17, s. 12-13.
  2. ↑ Małgorzata Maria Grąbczewska, Polscy fotografowie w Paryżu w drugiej połowie XIX wieku – zarys problematyki, „Dagerotyp” 2008, nr 17, s. 13.
  3. ↑ Małgorzata Maria Grąbczewska, „Aby z odbitki uczynić dzieło sztuki”, czyli teoria fotografii Aleksandra Kena [w:] Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Zofia Jurkowlaniec, Warszawa 2014, s. 5.
  4. ↑ Annuaire-Almanach du commerce, de l'industrie de la magistrature et de l'administration, Paris 1859, s. 294 (dostępne także na: Gallica).
  5. ↑ Małgorzata Maria Grąbczewska, „Aby z odbitki uczynić dzieło sztuki”, czyli teoria fotografii Aleksandra Kena [w:] Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Zofia Jurkowlaniec, Warszawa 2014, s. 7. Zob. Ignacy Płażewski, Spojrzenie w przeszłość polskiej fotografii, Warszawa 1982, s. 84.
  6. ↑ Małgorzata Maria Grąbczewska, „Aby z odbitki uczynić dzieło sztuki”, czyli teoria fotografii Aleksandra Kena [w:] Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Zofia Jurkowlaniec, Warszawa 2014, s. 7.
  7. ↑ Zbigniew Tomaszczuk, Aleksander Ken ur. 1928 – zm. ? [w:] Polska fotografia artystyczna. IV sympozjum historyczne. 150 lat fotografii 1869-1989. Szczecin 19, 20, 21 maja 1989, cz. 1, Szczecin [1989?], s. 55.
  8. ↑ Zbigniew Tomaszczuk, Aleksander Ken ur. 1928 – zm. ? [w:] Polska fotografia artystyczna. IV sympozjum historyczne. 150 lat fotografii 1869-1989. Szczecin 19, 20, 21 maja 1989, cz. 1, Szczecin [1989?], s. 58-59.
  9. ↑ Małgorzata Maria Grąbczewska, „Aby z odbitki uczynić dzieło sztuki”, czyli teoria fotografii Aleksandra Kena [w:] Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Zofia Jurkowlaniec, Warszawa 2014, s. 8.

Bibliografia

Linki zewnętrzne