Alexandr Hackenschmied

Alexandr Hackenschmied
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

17 grudnia 1907
Linz

Data i miejsce śmierci

26 lipca 2004
Nowy Jork

Zawód

fotograf, reżyser filmowy

Współmałżonek

Maya Deren (1943–1947)
Hella Heyman

Alexandr Hackenschmied, urodzony jako Alexander Siegfried George Hackenschmied, znany później jako Alexander Hammid (ur. 17 grudnia 1907 w Linzu, zm. 26 lipca 2004 w Nowym Jorku) – czesko-amerykański fotograf, reżyser filmowy, operator i montażysta. Wyemigrował do USA w 1938 roku i zaangażował się w amerykańskie kino awangardowe. Jest najbardziej znany z trzech filmów: Kryzysu (1939), Sieci popołudnia (1943) i Żyć! (1964). Najbardziej znany jest ze swojej pracy w filmie dokumentalnym, zarówno jako reżyser, operator, jak i montażysta.

Film Sidła popołudnia stworzył z Mayą Deren, z którą był żonaty od 1942 do 1947 roku. Jego drugą małżonką była fotografka Hella Heyman, która również współpracowała z Hammidem i Deren przy kilku filmach. Był laureatem Oscara za najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny za film Żyć!.

Biografia

Kariera w Czechosłowacji

Urodzony w Linzu w Austro-Węgrzech jako syn nauczyciela. W 1930 roku Hackenschmied stworzył swój pierwszy film Bezúčelná procházka (Bezczelny spacer), który zapoczątkował awangardę filmową w Czechosłowacji. W tym samym roku zorganizował również Wystawę Nowej Fotografii Czeskiej w Aventinskiej Mansardzie – witrynie dla artystów wydawnictwa Aventinum w Pradze – oraz pierwszy pokaz europejskich filmów awangardowych w kinie Kotva, również w Pradze. Współpracował z ilustrowanym tygodnikiem „Pestrý týden”, a także opublikował szereg artykułów na temat fotografii i filmu, w których sformułował nową estetykę obu dziedzin.

Przed emigracją z Czechosłowacji Hackenschmied pracował dla Baťa Film Studio w Zlínie, założonego w latach 30. XX wieku przez Jana Antonína Baťę, który zatrudniał młodych filmowców i artystów do tworzenia nowoczesnych filmów, głównie reklamowych. Podczas pracy tam Hackenschmied zrealizował liczne filmy reklamowe i dokumentalne. Jednym z najbardziej znanych był czterominutowy spot reklamowy opon Baťa zatytułowany The Highway Sings. Stworzony wspólnie z reżyserem Elmarem Klosem i operatorem Janem Lukášem w 1937 roku, przedstawiał awangardowy montaż ruchu opon samochodowych.

Kariera w Stanach Zjednoczonych

Pod koniec lat 30. współpracował z amerykańskim filmowcem Herbertem Kline’em przy pełnometrażowym filmie dokumentalnym Kryzys (Crisis, 1939) i w obliczu aneksji Czechosłowacji przez hitlerowskie Niemcy wyemigrował do USA, gdzie poznał i poślubił Mayę Deren. Razem stworzyli Sieci popołudnia (Meshes of the Afternoon, 1943), eksperymentalny film, w którym reżyserzy zagrali dwie główne postacie. Wyreżyserował także filmy dokumentalne The Forgotten Village (1941), The Valley of the Tennessee (1944) i A Better Tomorrow (1945). Hammid stworzył również 22-minutowy film krótkometrażowy The Private Life of a Cat (1947) o kotach i ich codziennym życiu. Film zaczyna się od widoku dwojga kotów, samca i samicy. Samica zostaje zapłodniona przez samca i zaczyna szukać schronienia na czas porodu kociąt. Film pokazuje poród pięciorga kociąt w szczegółach.

W 1944 roku wyreżyserował film dokumentalny z udziałem dyrygenta Arturo Toscaniniego, Hymn of the Nations, wyprodukowany przez Biuro Informacji Wojennej. Wystąpił także w filmie Mai Deren At Land (1944), 15-minutowym niemym filmie eksperymentalnym. Jego film dokumentalny Library of Congress (1945) był nominowany do Oscara w kategorii Najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny. Przez lata 50. i 60. Hammid tworzył filmy dokumentalne. W 1951 roku Hackenschmied i Gian Carlo Menotti wspólnie wyreżyserowali filmową wersję opery Menottiego The Medium.

Hackenschmied wyreżyserował także film współtworzony z filmowcem Francisem Thompsonem, Żyć! (To Be Alive!, 1964), przygotowany na potrzeby Wystawy Światowej w Nowym Jorku w 1964 roku. Film zdobył Oscara w kategorii Najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny w 1965 roku. Hammid współpracował z Thompsonem przez ponad 25 lat, tworząc liczne filmy dokumentalne, a także kilka produkcji przeznaczonych dla szerokiej publiczności. Jednym z najbardziej znanych jest pierwszy film w formacie IMAX, To Fly! (1976), który miał premierę w Smithsonian Institution’s National Air and Space Museum podczas uroczystego otwarcia muzeum 1 lipca 1976 roku. Hackenschmied brał udział w tworzeniu kilku innych wczesnych filmów IMAX.

Hackenschmied zmarł w lipcu 2004 roku w swoim apartamencie na Manhattanie. Miał 96 lat.

Nagrody

Rok Film Festiwal/instytucja Nagroda Wynik
1964 Zyć! New York Film Critics Circle Wyróżnienie Specjalne Wygrana
1965 Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy FIlmowej Oscar za najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny Wygrana

Uwagi

  1. ↑ Nagrodę odebrał Francis Thompson jako producent filmu.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Kathryn L. Shattuck, Alexander Hammid, 96, Filmmaker Known for Many Styles, „The New York Times”, 8 sierpnia 2004.
  2. 1 2 MoMA | Alexander Hammid: A Memorial Salute [online], www.moma.org [dostęp 2025-08-18] [zarchiwizowane z adresu 2015-08-07] (ang.).
  3. ↑ Harvard Art Museums [online], harvardartmuseums.org [dostęp 2025-08-18].
  4. 1 2 3 Naďa Klevisová, Alexandr Hackenschmied byl nestorem avantgardy [online], Hospodářské noviny (HN.cz), 1 sierpnia 2014 [dostęp 2025-08-19] (cz.).
  5. ↑ Artwork of the Month, February 2020: The Highway Sings (1937), „CRAACE”, 28 lutego 2020 [dostęp 2025-08-18] [zarchiwizowane z adresu 2020-05-11] (ang.).
  6. ↑ Maya Deren, Alexander Hammid. Meshes of the Afternoon. 1943 | MoMA [online], The Museum of Modern Art [dostęp 2025-08-18] (ang.).
  7. ↑ Jesse Olszynko-Gryn, Patrick Ellis, ‘A machine for recreating life’: an introduction to reproduction on film, „The British Journal for the History of Science”, 50 (3), 2017, s. 400, DOI: 10.1017/S0007087417000632, ISSN 0007-0874 [dostęp 2025-08-18] (ang.).
  8. ↑ TIME, Awards: Oscar Day East, TIME, 8 stycznia 1965 [dostęp 2025-08-19] (ang.).
  9. ↑ National Film Preservation Foundation: To Be Alive! (1964) [online], www.filmpreservation.org [dostęp 2025-08-19].
  10. ↑ The 38th Academy Awards [online], www.oscars.org, 4 października 2014 [dostęp 2025-08-19] (ang.).

Linki zewnętrzne