Alkierz

Alkierz (st.franc. arquière "miejsce dla łuczników" (wystające z muru), z łac. arcuarium, "wykusz dla łuczników", niem. Erker) – narożnik, zwykle na rzucie kwadratu lub prostokąta, wyraźnie występujący z bryły budynku, z odrębnym dachem, niekiedy wyższy od korpusu głównego i wówczas zwany wieżą alkierzową.

Alkierzem nazywano również izbę znajdującą się w takim narożniku. W budownictwie wiejskim alkierzem określano małą izdebkę przy dużej izbie.

Opis

Alkierz powstał z przekształcenia narożnych baszt średniowiecznych zamków warownych w baszty alkierzowe w XV w., a te, po utracie funkcji obronnych, przekształciły się w alkierze. Alkierze były typowym, charakterystycznym elementem polskich dworów z XVI–XIX w. i pałaców z XVII w.

Określenie to odnosi się także do:

izb mieszkalnych w dworach i pałacach, często sytuowanych w narożach budynku, pełniących rolę sypialni, garderoby, gabinetu;
izb mieszkalnych w karczmach;
w budownictwie wiejskim reprezentacyjna izba, sypialnia. W niektórych regionach pomieszczenie w chatach wiejskich przeznaczone do przechowywania ziarna (szafarnia).

Zobacz też

Przypisy

1 2 AleksanderA. Brückner AleksanderA., Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1927 [dostęp 2023-01-30] (pol.).
↑ MarekM. Łaziński MarekM., Słownik zapożyczeń niemieckich w polszczyźnie, „Lubimyczytać.pl”, ISBN 978-83-01155-88-9 [dostęp 2017-08-27] .
↑ Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 9. ISBN 83-85001-89-1.
↑ Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 10. ISBN 83-01-12365-6.

[:0-1] 1 2 AleksanderA. Brückner AleksanderA., Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1927 [dostęp 2023-01-30] (pol.).

[2] MarekM. Łaziński MarekM., Słownik zapożyczeń niemieckich w polszczyźnie, „Lubimyczytać.pl”, ISBN 978-83-01155-88-9 [dostęp 2017-08-27] .

[3] Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 9. ISBN 83-85001-89-1.

[4] Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 10. ISBN 83-01-12365-6.