Alojzy Seget

Alojzy Seget
Ilustracja
Alojzy Seget - 1921 (Muzeum Śląska Opolskiego)
porucznik porucznik
Data i miejsce urodzenia

25 listopada 1897
Lubomia

Data śmierci

3 sierpnia 1968

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Cesarstwa Niemieckiego
Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne

Stanowiska

dowódca powstańczego 4. (następnie 15.) Raciborskiego Pułku Piechoty,

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
powstania śląskie
II wojna światowa
wojna obronna Polski

Praca poza służbą wojskową

prezes Samopomocy Chłopskiej

Odznaczenia

Alojzy Seget (ur. 25 listopada 1897 w Lubomi, zm. 3 sierpnia 1968 tamże) – powstaniec śląski. porucznik Wojska Polskiego, dowódca 4. (następnie 15.) Raciborskiego Pułku Piechoty,

Życiorys

Syn Franciszka i Franciszki z domu Stukator. jego starszy brat Józef był także członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej i powstańcem śląskim. Uczęszczał do niemieckiej szkoły podstawowej, potem do szkoły handlowej w Raciborzu. Już jako kilkuletni chłopak był kolporterem "Nowin Raciborskich" i "Katolika". W czasie nauki szkolnej należał do polskiego kółka teatralnego w Raciborzu i Towarzystwa Śpiewaczego "Lutnia".Był związany z Domem Polskim „Strzecha” w Raciborzu. W latach I wojny światowej został wcielony do niemieckiego wojska (17 sierpień 1914 – 31 stycznia 1919), walczył na froncie zachodnim, gdzie został ranny. Ostatnie miesiące wojny spędził w szpitalu w Gdańsku. Brał udział w walkach w Gdańsku i Berlinie podczas ruchów rewolucyjnych w Niemczech w 1918 r. Dostarczał broń powstańcom wielkopolskim. Ukończył szkołę szturmową i kurs obsługi karabinów maszynowych.

W lutym 1919 powrócił do rodzinnej wioski i wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej, ps. Heinrich Waldhöh. W ramach POW prowadził prace organizacyjne na terenach południowo-wschodniej i południowo-zachodniej części powiatu raciborskiego. Brał udział w I powstaniu śląskim (1919) a po jego upadku przebywał w Czechosłowacji. Po amnestii powrócił do Raciborza. W II powstaniu śląskim (1920) jako dowódca II baonu w powiecie raciborskim nie mógł rozwinąć szerszej działalności, ponieważ trwało ono zaledwie kilka dni a stacjonujące w Raciborzu oddziały włoskie uniemożliwiły skutecznie koncentrację podległych mu jednostek. Następnie przeszedł specjalne szkolenie wojskowe. W III powstaniu śląskim był dowódcą 4. (następnie 15.) Raciborskiego Pułku Piechoty, na którego czele opanował prawobrzeżną część powiatu raciborskiego, a następnie z powodzeniem obronił środkowy odcinek linii Odry w walkach w okolicach Bukowna i Olzy.

W okresie międzywojennym był naczelnikiem gminy w Luboni. Był także mistrzem budowlanym. W 1923 r. ożenił się z Emilią z domu Bugdoł. Członek Związku Powstańców Śląskich, należał do koła w Luboni.Był organizatorem w Lubomi organizował ochotniczą straż pożarną, oraz działał czynnie w kilkunastu towarzystwach społeczno-kulturalnych, m.in. był wiceprezesem koła Związku Obrony Kresów Zachodnich. W l. 30. XX wieku posiadał samochód osobowy. Podczas kampanii wrześniowej bronił wraz z byłymi powstańcami i młodzieżą harcerską środkowego i północnego odcinka Odry, Następnie przedostał się do Rumunii, a później przez Jugosławię i Włochy do Francji. Walczył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie na terenie Francji, gdzie został ranny. Finalnie trafił do Anglii, gdzie ukończył studia administracyjne oraz działał w Centralnym Komitecie Pomocy Ofiarom Wojny.

W 1946 powrócił do kraju i mieszkał w Pszowie, gdzie pracował w Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłu Węglowego. Był założycielem miejscowej Samopomocy chłopskiej, do 1949 r. również jej prezesem. Członek organizacji kombatanckich m.in. ZBoWiD-u. W ostatnich latach życia mieszkał w rodzinnym domu w Lubomi, gdzie zmarł. Został pochowany w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w Lubomi.

Pozostawił wspomnienia opublikowane w: Wspomnienia Opolan, t. 2, pod red, Aliny Glińskiej, Kazimierza Malczewskiego, Andrzeja Pałosza, Warszawa 1965, Instytut „Pax”, s. 357-363, oraz Ze wspomnień uczestników, „Wrocławski Tygodnik Katolików" 1971 nr 18 s. 2

Odznaczenia

Upamiętnienie

Jest patronem ulicy w Raciborzu. W 85. rocznicę wybuchu III powstania śląskiego uchwałą Rady Gminy, nowo wybudowana hala sportowa w Lubomi otrzymała imię Alojzego Segeta. W 2009 r. wmurowano na budynku gminy w Lubomi tablicę pamiątkową poświęconą Alojzemu Segetowi.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Ewidencja funkcjonariuszy POW według powiatów - Archiwum Powstań Śląskich, seria I, tom 2, Okres drugiego powstania 1920, oprac. Edward Długajczyk i Paweł Parys, Katowice 2021, s. 19 i 29-31
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Jerzy Pająk, Alojzy Nowara, Trzecie powstanie śląskie na Ziemi Raciborskiej, Racibórz 1962, s. 7, 19-20
  3. ↑ Cecylia Płaczek CSMI, Teatr religijny na Śląsku w okresie międzywojennym, "Roczniki Humanistyczne" t. 29, z. 1, 1981, s. 17
  4. 1 2 Seget Alojzy - Plebiscyt tysiąclecia, "Nowiny Wodzisławskie" nr 11 (163) z 12 marca 2003, s. 9 [dostęp 08.02.2025]
  5. 1 2 Artur Marcisz, Alojzy Seget. JastrzębieOnline.pl [dostęp 08.02.2025]
  6. ↑ Powstańcy zweryfikowani przez Związek Powstańców Śląskich, Muzeum Śląskie [dostęp 12.01.2025]
  7. ↑ Z życia ZOKZ, "Polska Zachodnia" nr 60 z ta 2 marea 1930 s, 8
  8. ↑ Ogłoszenie Starosty Rybnickiego w sprawie listy kolejności osób obowiązanych do dostarczenia środków przewozowych na rzecz wojska w czasie pokoju, Rybnik, 19 listopada 1935, "Gazeta Urzędowa Województwa Śląskiego" nr 44 z 7 grudnia 1935, s. 476
  9. 1 2 3 4 5 6 Artur Marcisz, Alojzy Seget [online], nowiny.pl [dostęp 2024-08-25] (pol.).
  10. 1 2 3 4 Aleksander Kwiatek, Alojzy Seget, Encyklopedia Powstań Śląskich, Opole 2002, s. 501
  11. ↑ Jerzy Pająk, Poznajemy Ziemię Raciborską, "Biuletyn Nauczyciela Opolskiego" Nr 4 (8), 1960, s. 59
  12. 1 2 3 4 5 6 Seget, Alojzy - TracesOfWar.com [online], tracesofwar.com [dostęp 2022-05-28].
  13. ↑ Poz. 94. Zarządzenie o nadaniu Krzyża Niepodległości z Mieczami, Krzyża Niepodległości i Medalu Niepodległości. "Monitor Polski" nr 64, z 19 marca 1937, s. 7
  14. ↑ Ul. Alojzego Segeta w Raciborzu, dowódcy 4. Raciborskiego Pułku Piechoty, Racibórz,com.pl [dostęp 08.02.2025]
  15. ↑ Lubomia (woj.śląskie, pow. wodzisławski) - tablica upamiętniająca Alojzego Segeta. Pomniki powstańców i powstań śląskich, tablice i miejsca nie oznaczone, portal Eksploratorzy - Forum Zbuntowanych Poszukiwaczy [dostęp 08.02.2025]

Bibliografia