Amylka karpacka

Amylka karpacka
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

grzyby workowe

Klasa

miseczniaki

Rząd

misecznicowce

Rodzina

misecznicowate

Rodzaj

amylka

Gatunek

amylka karpacka

Nazwa systematyczna
Lecidella carpathica Körb.
Parerga lichenol. (Breslau) 3: 212 (1861) [1865]

Amylka karpacka, krążniczka karpacka (Lecidella carpathica Körb.) – gatunek grzybów z rodziny misecznicowatych (Lecanoraceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do grupy porostów.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lecidella, Lecanoraceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Po raz pierwszy opisał go w 1861 roku Gustav Wilhelm Körber na skałach na Węgrzech. Niektóre synonimy nazwy naukowej:

Nazwy polskie według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist.

Charakterystyka

Plecha o różnej grubości, drobnoziarenkowata, lub brodawkowato-łuseczkowato-areolkowa, przeważnie skupiona, rzadko rozproszona, o barwie od białej do szarej. Areolki zwykle w skupiskach, płaskie lub wypukłe. Owocniki liczne, zagłębione między areolkami lub wypukłe, o średnicy 0,3–0,5 mm, rzadko do 1 mm, kuliste lub nieco kanciaste. Tarczki czarne, początkowo płaskie, potem wypukłe. Brzeżek owocnika cienki i często zanikający. Ekscypulum o barwie od niebieskozielonej do szaroczarniawej. Hypotecjum jasnobrunatne do żółtobrunatnego. Hymenium o grubości około 70 μm, blado-niebiesko-zielonawe lub bladofioletowe, w najgrubszym miejscu niebieskozielone lub szaroczarniawe. Worki maczugowate, typu lekanorowego, 8-zarodnikowe. Askospory szkliste, bez przegród, szeroko elipsoidalne do jajowatych, 8–16 × 5–9 µm o ścianie grubej i gładkiej, bez otoczki. Pyknidia kuliste, o brązowej ścianie (w górnej części ciemnobrązowe). Konidia nitkowate, silnie zakrzywione, o długości 15–30 µm.

Licznie występują owocniki typu apotecjum. Mają średnicę 0,5–1,5 mm, kształt kolisty, kanciasty lub nieregularny, tarczki czarne lub ciemnobrązowe. Brzeżki początkowo są dosyć grube, później cienkie i dość często zanikają. W jednym worku powstaje po 8 jednokomórkowych zarodników. Są hialinowe, elipsoidalne do szerokoelipsoidalnych, o gładkich i grubych ścianach. Mają rozmiar 9–19 × 4,5–10 μm. Pyknidiów brak.

Reakcje barwne: plecha K+ żółta (rzadziej K–), C–, KC–, P+ żółta (rzadziej P–). Metabolity wtórne: 4,5-dichloro-3-O-metylonorlicheksanton (rzadziej artotelina, tj. 2,4,5-trichloronorlicheksanton), atranoryna, chloroatranoryna, diploicyna oraz turingion (= 2,4,5-trichloro-3-O-metylonorlicheksanton).

Występowanie i siedlisko

Występuje na wielu wyspach i na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. W Polsce jest gatunkiem częstym w górach, rzadkim na niżu.

Siedlisko: na piaskowcach i skałach krzemianowych, rzadziej na wapieniach i cegłach, zupełnie wyjątkowo na drewnie (podano stanowisko na korzeniach sosny).