| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
amylka szorstka |
| Nazwa systematyczna | |
| Lecidella scabra (Taylor) Hertel & Leuckert Willdenowia 5: 375 (1969) | |
Amylka szorstka, krążniczka szorstka (Lecidella scabra (Taylor) Hertel & Leuckert) – gatunek grzybów z rodziny misecznicowatych (Lecanoraceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do grupy porostów.
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lecidella, Lecanoraceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1836 roku Thomas Taylor, nadając mu nazwę Lecidea scabra. W 1969 r. Hannes Hertel i Christian Leuckert przenieśli go do rodzaju Lecidella. Niektóre inne synonimy nazwy naukowej:
Nazwy polskie według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist.
Plecha cienka, ziarenkowato-gruzełkowata do arolkowatej, o barwie szarej, często z żółtozielonawym odcieniem. Soralia rozproszone lub gęste, żółtawe, o średnicy 0,2–0,5 mm. Owocniki rzadkie lub liczne, koliste o średnicy 0,3–1 mm. Tarczki czarne, początkowo płaskie z cienkim brzeżkiem, później silnie wypukłe i bez brzeżka. Hypotecjum żółtobrunatnawe. Ekscypulum niebieskozielone lub brunatne. Hymenium o wysokości 60–90 μm, bezbarwne lub blado niebieskawozielone, w najwyższej części niebieskozielone lub brudnobrunatne. Parafizy łatwo rozdzielające się w roztworze KOH, pojedyncze, rzadko zrośnięte lub rozgałęzione w górnej części, o grubości 1–2 µm w środkowej części, komórki wierzchołkowe o szerokości 2–3 µm. Worki 8-zarodnikowe, maczugowate, z wyraźnie amyloidalną częścią wierzchołkową, w którą wrasta słabo amyloidalna, szeroko cylindryczna struktura osiowa. Ściana worka nieamyloidalna, otoczona zewnętrzną warstwą amyloidalną. Askospory jednokomórkowe, bezbarwne (hialinowe), szeroko elipsoidalne do jajowatych, grubościenne, o wymiarach 10–15(–18) × 6–8(–10) µm.
Reakcje barwne porostów: plecha K+ żółta (rzadko K–), C+ pomarańczowożółta, KC+ pomarańczowa, P+ żółta (rzadko P–), UV+ pomarańczowa.
Metabolity wtórne: atranoryna, chloroatranoryna, 4,5-dichloro-3-O-metylonorlicheksanton, 4,5-dichloronorlicheksanton, artotelina, asemona, kwas tiofanowy oraz turingion.
Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji i Australii, głównie w strefie od umiarkowanej po śródziemnomorską. W Polsce podano wiele stanowisk.
Gatunek naskalny, występujący na kamieniach krzemianowych, wyjątkowo na betonie, bazalcie i dachówkach; w siedliskach otwartych. Rzadziej można go spotkać także na korze u podstawy starych drzew liściastych.