| tyran Rhegionu | |
| Okres |
od 494 p.n.e. |
|---|---|
| Dane biograficzne | |
| Data śmierci |
476 p.n.e. |
| Małżeństwo |
Kydippe |
| Moneta | |
Moneta wybita w związku z olimpijskim sukcesem Anaksilaosa z 480 roku p.n.e. | |
Anaksilaos (stgr. Ἀναξίλαος) lub Anaksilas (stgr. Ἀναξίλας; zm. 476 p.n.e.) – tyran Rhegionu sprawujący władzę od 494 do 476 roku p.n.e. Zwycięzca wyścigu wozów zaprzężonych w dwa muły w czasie igrzysk olimpijskich w 480 roku p.n.e. Podczas swoich rządów przejął kontrolę nad Zankle oraz utrzymywał kontakty z Kartaginą.
Jego rodzina wywodziła się z Mesenii, skąd wyemigrowała, a następnie osiadła w kolonii Rhegion (współczesne Reggio di Calabria) położonej na południowym krańcu Półwyspu Apenińskiego. W 494 roku p.n.e. Anaksilaos objął pełnię władzy politycznej nad Rhegionem, obalając tym samym rządy lokalnych oligarchów i ustanawiając tyranię.
Podczas swoich rządów umacniał swoje wpływy w regionie. Przejął kontrolę nad miejscowością Zankle (współczesna Mesyna) w 489 roku p.n.e. Po zdobyciu tej miejscowości jej nazwa została przemianowana na Messene, co miało podkreślić związki tyrana z meseńskim pochodzeniem jego przodków. Dotychczasowi mieszkańcy Zankle, wśród których znajdowali się przybysze pochodzący z Samos, zostali zmuszeni do opuszczenia swojego miejsca zamieszkania. Przejęcie Zankle umożliwiło Anaksilaosowi kontrolowanie żeglugi przez Cieśninę Mesyńską, której obszar dodatkowo został zabezpieczony fortyfikacjami budowanymi na wybrzeżach mórz Jońskiego i Tyrreńskiego.
W 480 roku p.n.e. Anaksilaos wziął udział w 75. edycji starożytnych igrzysk olimpijskich, gdzie odniósł zwycięstwo w wyścigu wozów zaprzężonych w dwa muły; tego rodzaju triumf sportowy został w Rhegionie upamiętniony emisją monet. W polityce zagranicznej utrzymywał kontakty z Kartaginą, a w końcowej fazie swoich rządów podjął próbę podporządkowania sobie Lokryjczyków. Przedsięwzięcie to nie zostało zrealizowane wskutek interwencji sprawującego władzę w Syrakuzach Hierona I. Anaksilaos zmarł w 476 roku p.n.e., pozostawiając po sobie synów, którzy w późniejszym czasie zostali wygnani z Rhegionu.
Był mężem Kydippe, córki sprawującego władzę nad Himerą Terillosa. O działalności Anaksilaosa wspominali między innymi Herodot i Tukidydes.