Pszczolinka

Pszczolinka

Andrena
Fabricius, 1775
Pszczolinka ruda
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	błonkoskrzydłe
Podrząd	trzonkówki
Infrarząd	żądłówki
Nadrodzina	pszczoły
Rodzina	pszczolinkowate
Rodzaj	pszczolinka
Multimedia w Wikimedia Commons

Pszczolinka (Andrena) – rodzaj błonkówek z rodziny pszczolinkowatych. Obejmuje ponad 1500 opisanych gatunków. Przedstawiciele zamieszkują Stary Świat i Amerykę Północną. Są samotnicami gniazdującymi w glebie lub szczelinach skał i murów.

Morfologia

Są to pszczoły małych i średnich rozmiarów, osiągające od 5 do 18 mm długości ciała. Oskórek mają czarny, rzadziej metalicznie niebieski lub zielony. Owłosienie jest umiarkowanie silne, często tworzy na odwłoku poprzeczne przepaski. Od czułków do górnej granicy nadustka schodzą podwójne szwy, a samice między oczami a czułkami mają duże i aksamitnie owłosione zagłębienia twarzowe (foveae faciales), pełniące prawdopodobnie funkcje zmysłowe. Użyłkowanie przedniej pary skrzydeł cechuje prawie prosta żyłka transwersalna, zwężona ku szczytowi i przylegająca do krawędzi skrzydła komórka marginalna oraz obecność trzech, rzadko tylko dwóch komórek submarginalnych. Samice mają na tylnej parze odnóży szczoteczki z włosków obecne na goleniach, udach i krętarzach. Samce mają narządy kopulacyjne o charakterystycznym grzbietowo-przedwierzchołkowym płacie gonokoksytu, a ich siódme sternum odwłoka ma prostą budowę i może być wyposażone w dwupłatkowy wyrostek wierzchołkowy.

Ekologia i występowanie

Wszystkie gatunki pszczolinek gnieżdżą się w ziemi, tworząc nieraz duże agregacje gniazd. Pojaw imagines uzależniony jest od okresu kwitnięcia roślin żywicielskich, ale samce pojawiają się około tygodnia wcześniej niż samice. Po odnalezieniu roślin pokarmowych rozpoczynają się loty godowe. Po kopulacji samice zakładają pojedynczo gniazda, w których żyją samotnie. W gnieździe znajdują się komórki lęgowe, w których składane jest po jednym jaju.

Wiele gatunków zapyla rośliny uprawne, np. lucernę. Pyłek przenoszą na tylnych odnóżach zaopatrzonych w specjalne włosy albo na bokach propodeum (tylnej części tułowia). Liczne gatunki są polilektyczne (zbierają pyłek z wielu gatunków roślin), ale znane są też monolektyczne np. A. chylabea zbiera pyłek tylko z Camissonia ovata.

Owady te zasiedlają głównie Holarktykę, ale znane są też z Ameryki Centralnej, wschodniej i południowej Afryki oraz górzystych rejonów Indii i Półwyspu Malajskiego. Na wschód sięgają po Tajwan i Okinawę, a na północ do 70°N w Norwegii. W Polsce reprezentowane są przez ponad 90 gatunków (zobacz: pszczolinkowate Polski).

Systematyka

Rodzaj ten wprowadzony został w 1775 roku przez Johana Christiana Fabriciusa. Dotychczas opisano ponad 1500 zaliczanych doń gatunków:

Przypisy