Anna Markowska
 Bożena Grzyb-Jarodzka „Anna Markowska”, 2012 r. | |
| Data urodzenia |
27 lutego 1960 |
|---|---|
| Profesor | |
| Specjalność: historia sztuki | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
1995 – historia sztuki |
| Habilitacja |
2004 – historia sztuki |
| Profesura |
13 czerwca 2016 |
| Nauczycielka akademicka | |
| Uczelnia | |
| Stanowisko |
wykładowca |
| Okres zatrudn. |
1992–1994 |
| Uczelnia | |
| Wydział | |
| Stanowisko |
adiunkt |
| Okres zatrudn. |
1997–2006 |
| Uczelnia | |
| Instytut | |
| Stanowisko |
profesor |
| Okres zatrudn. |
2006– |
| Członkini zarządu | |
| Organizacja pozarządowa | |
| Okres spraw. |
2021–2023 |
| Wiceprezeska | |
| Stowarzyszenie |
Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata |
| Okres spraw. |
2021 |
| Poprzednik |
Waldemar Deluga, Weronika Liszewska |
| Odznaczenia | |
| Uniwersytet Śląski w Katowicach | |
Anna Stanisława Kutaj-Markowska (ur. 27 lutego 1960) – polska historyczka sztuki, krytyczka, kuratorka wystaw, wykładowczyni akademicka, profesor nauk humanistycznych.
Życiorys
W 1984 ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie była uczennicą Mieczysława Porębskiego. Opiekunem naukowym jej pracy magisterskiej Porządki narodowe w teorii architektury nowożytnej (XV–XVIII w.) był Adam Małkiewicz. W latach 1984–1989 pracowała w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego i uczyła wiedzy o sztuce w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Krakowie. Była także rzeczniczką prasową krakowskiego Biennale i Triennale Grafiki Polskiej i w 1991 redaktorką naczelną związanego z Triennale pisma „Pawilon”. Brak możliwości wyjazdów stypendialnych do Włoch w latach 80. skłonił ją do zajęcia się sztuką polską.
W latach 1992–1994 wykładała historię sztuki w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. 22 czerwca 1995 obroniła przygotowaną w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie i w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi pod kierunkiem Wiesława Juszczaka rozprawę doktorską pt. Druga Grupa Krakowska. Próba monografii.
W latach 1997–2006 pracowała na Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. 9 grudnia 2004 uzyskała habilitację w IS PAN na podstawie pracy Definiowanie sztuki – objaśnianie świata. O pojmowaniu sztuki w PRL-u.
Od 2006 wykłada w Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie jest związana z Instytutem Historii Sztuki. W semestrze jesiennym roku akademickim 2007/2008 była profesorem wizytującym w Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, a w 2016/2017 – w Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. 13 czerwca 2016 została mianowana profesorem nauk humanistycznych.
W latach 2021–2023 wchodziła w skład zarządu polskiej sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA). Od końca 2021 jest wiceprezeską Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata.
Wykładała gościnnie na uniwersytetach w Porto, Leon, Kopenhadze, Turynie, Pizie, Sankt Petersburg, Opawie i Ostrawie, na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie oraz w Państwowym Uniwersytecie Pedagogicznym w Tomsku na Syberii. Współpracowała przy organizacji wystawy Gilberta i George'a The Cosmological Pictures w Pałacu Sztuki w Krakowie w 1991 i wystawy Alana Daviego w Galerii M w Krakowie. Pracuje jako tłumaczka i przewodniczka, zajmuje się kuratorstwem wystaw (m.in. Krzysztofa Wałaszka i Doroty Nieznalskiej), pisze recenzje, eseje, towarzyszy artystom i artystkom przy ich pracy poprzez wizyty w pracowniach, pisanie tekstów do katalogów, organizowanie spotkań.
Przewodnicząca Rady Naukowej Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata. Ekspertka w Polskiej Komisji Akredytacyjnej w dziedzinie nauk o sztuce[potrzebny przypis]. Zasiada w składzie Rady Dyscyplin Naukowych w dziedzinie nauk o sztuce (od 2020) i Rady Muzeum Współczesnego we Wrocławiu (pierwsza i druga kadencja). Była jurorką m.in. konkursu Pawilonu Polskiego 55. Biennale w Wenecji 2013, 45. Biennale Malarstwa Bielska Jesień 2021 (przewodnicząca) i konkursu „Postawy VIII” organizowanego przez Wydział Malarstwa i Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu.
Dorobek naukowy
Specjalizuje się w sztuce po 1945. Jej badania z lat 90. XX wieku dotyczyły drugiej Grupy Krakowskiej, w szczególności twórczości Jonasza Sterna i Jadwigi Maziarskiej. Jej rozprawa habilitacyjna, poświęcona sztuce polskiej okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, rozpatruje teoretyczne i ideologiczne podłoże metod badawczych i konserwatorskich, w tym koncepcje dzieła sztuki, a także strategie artystyczne i badawcze władzy i jej przeciwników na przykładzie renowacji Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 2023 ukazała się jej obszerna reinterpretacja powojennej sztuki polskiej w kontekście rewolucji komunistycznej, którą rozumie przede wszystkim jako siłowe przyspieszenie nowoczesnego projektu ujednolicenia społecznego.
Zredagowała specjalny numer czasopisma IHS UW „Quart” (2021, nr 59), poświęcony m.in. porażce oraz epistemologiom niewiedzy.
Publikacje
Książki
- Język Neuera. O twórczości Jonasza Sterna, Uniwersytet Śląski, Cieszyn 1998 (ss. 114), ISBN 83-911105-1-6
- Sztuka w Krzysztoforach. Między stylem a doświadczeniem, Stowarzyszenie Artystyczne „Grupa Krakowska”, Kraków 2000 (ss. 223), ISBN 83-88320-60-2
- Definiowanie sztuki – objaśnianie świata. O pojmowaniu sztuki w PRL-u, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2003 (ss. 398), ISBN 83-226-1209-5
- Komedia sublimacji. Granica współczesności a etos rzeczywistości w sztuce amerykańskiej, DiG, Warszawa 2010 (ss. 390), ISBN 978-83-7181-627-7
- (red.) Trickster Strategies in the Artists' and Curatorial Practice, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Warszawa 2012 (ss. 298), ISBN 978-83-62737-26-0
- Dwa przełomy. Sztuka polska po 1955 i 1989 roku, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012 (ss. 498), ISBN 978-83-231-2762-8
- (red.) Politics of Erasure from „Damnatio memoriae” to Alluring Void, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Warszawa 2014 (ss. 357), ISBN 978-83-62737-66-6
- (red.) Sustainable Art: Facing the Need for Regeneration, Responsibility and Relations, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Warszawa 2015 (ss. 302), ISBN 978-83-62737-89-5
- (red., z Zofią Reznik) Sztuka polska na ziemiach zachodnich i północnych w latach 1945-1981 = Polish Art in the Western and Northern Territories from 1945 to 1981, Warszawa 2016 (ss. 305)
- (z Joanną Filipczyk) Jan Cybis. Malarstwo ze zbiorów Muzeum Śląska Opolskiego, Muzeum Śląska Opolskiego, Opole 2017 (ss. 142)
- (z Barbarą Piwowarską, Martą Smolińską i Matyldą Taszycką) Jadwiga Maziarska. Strefa presji = Jadwiga Maziarska: Pressure Zone, Galeria Piekary, Poznań 2018 (ss. 266), ISBN 978-83-950525-3-8
- Sztuka podręczna Wrocławia. Od rzeczy do wydarzenia, Anex, Wrocław 2019 (ss. 324), ISBN 978-83-952913-0-2
- Dlaczego Duchamp nie czesał się z przedziałkiem?, Universitas, Kraków 2019 (ss. 516), ISBN 97883-242-3584-1
- (z Martą Smolińską) Magdalena Abakanowicz. Moje formy to kolejne skóry, które z siebie zdejmuję = My Forms Are the Successive Skins I Take Off (katalog wystawy (Galeria Piekary, Poznań, 2021), red. Magdalena Piłakowska, Fundacja 9/11 Art Space, Poznań 2021 (ss. 425), ISBN 978-83-954750-6-1
- Natalia LL, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Wrocław 2022 (ss. 116), ISBN 978-83-65638-94-6
- Sztuka i rewolucja. Wieloperspektywiczne ujęcie sztuki polskiej zaraz po wojnie, Universitas, Kraków 2023 (ss. 654), ISBN 978-83-242-3944-3
Wybrane artykuły
- Uniwersalizująca narracja i terytorialny opór, „Opolski Rocznik Muzealny” T. XXI – Sztuka na Śląsku po 1945 roku, red. J. Filipczyk, Opole 2015, s. 9–25
- 3 kobiety i inne wystawy duetu Toniak-Szczęśniak, „Sztuka i Dokumentacja”, 15, 2016, s. 79–96
- Kontekstualizm – sztuka w kontekście politycznym i społecznym w Polsce lat 70. XX wieku, „Zeszyty Artystyczne”, nr 32, 2018, s. 34–59
- Sztuka jako niedogodność, czyli jak wysadzić w powietrze kopułę wzniosłości, „Czas Kultury”, 2021, nr 12
Wystawy
- 2012–2013 – kuratorka wystawy Gdzie jest PERMAFO, Muzeum Współczesne Wrocław
- 2015–2016 – kuratorka wystawy Doroty Nieznalskiej Przeszłość, która nie chce przeminąć, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie
- 2022 – kuratorka wystawy Rozbijając mrok. Anna Szpakowska-Kujawska, 66P Subiektywna Instytucja Kultury, Wrocław
Odznaczenia
28 marca 2025 otrzymała srebrny medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Życie prywatne
Około 1980 zawarła małżeństwo z absolwentem historii sztuki UJ Wojciechem Markowskim (ur. 1951), z którym ma syna.
28 stycznia 2018 poślubiła Jerzego Kosałkę w parafii ewangelicko-augsburskiej pw. Opatrzności Bożej we Wrocławiu.
Przypisy
- 1 2 Sekcja Polska Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA (0000137733) [online], Krajowy Rejestr Sądowy [dostęp 2025-03-03].
- 1 2 3 4 Prof. dr hab. Anna Kutaj-Markowska, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2022-07-04].
- 1 2 3 4 5 6 dr hab. Anna Markowska, profesor w Uniwersytecie Wrocławskim. Biografia [online], Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego [zarchiwizowane z adresu 2016-06-01].
- 1 2 Tytuły i stopnie naukowe nadane w IS PAN od 1960 roku [online], Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk [dostęp 2025-02-27] [zarchiwizowane z adresu 2025-02-27].
- 1 2 3 4 Zeszyty Artystyczne / nr 32 by Zeszyty Artystyczne – Issuu [online], issuu.com, s. 34 [dostęp 2022-07-03] (ang.).
- 1 2 3 4 Anna Kutaj-Markowska, [w:] portal „Ludzie Nauki” [online], OPI PIB, MNiSW [dostęp 2025-02-27].
- ↑ Uniwersytet Wrocławski.
- 1 2 Anna Markowska, Autor w serwisie Kalejdoskop Kultury [online], Kalejdoskop Kultury [dostęp 2022-07-03] (pol.).
- 1 2 go.wroclaw.pl/ Warsztaty czytania obrazów z Anną Markowską – Happy Ending Story [online] [zarchiwizowane z adresu 2022-07-03].
- ↑ M.P. z 2016 r. poz. 729 (ISAP)
- ↑ Zarząd [online], AICA [dostęp 2022-07-03] (pol.).
- ↑ Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata (0000390292) [online], Krajowy Rejestr Sądowy [dostęp 2025-03-05].
- ↑ Profesura gościnna: prof. dr hab. Anna Markowska • Instytut Historii Sztuki UAM w Poznaniu [online], arthist.amu.edu.pl [dostęp 2022-07-03].
- ↑ MWW – Muzeum Współczesne Wrocław – członkowie Rady Muzeum pierwszej kadencji 2014–2018 [online], muzeumwspolczesne.pl [dostęp 2022-07-04].
- ↑ MWW – Muzeum Współczesne Wrocław – Rada Muzeum [online], muzeumwspolczesne.pl [dostęp 2022-07-03].
- ↑ 55. Biennale w Wenecji: Bomby dźwiękowe Konrada Smoleńskiego [online], Onet Kultura, 14 maja 2013 [dostęp 2022-07-04] (pol.).
- ↑ Bielska Jesień 2021 [online], www.bielskajesien.pl [dostęp 2022-07-03].
- ↑ g, POSTAWY 8 [online], Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu [dostęp 2022-07-03] (pol.).
- ↑ Anna Markowska, Sztuka i rewolucja. Wieloperspektywiczne ujęcie sztuki polskiej zaraz po wojnie, Kraków: Universitas, 2023, s. 7–11, 42, 45.
- ↑ Sztuka i rewolucja. Wieloperspektywiczne ujęcie sztuki polskiej zaraz po wojnie [online], Ludzie Nauki [dostęp 2025-02-27].
- ↑ MWW – Muzeum Współczesne Wrocław – Gdzie jest PERMAFO? [online], muzeumwspolczesne.pl [dostęp 2022-07-04].
- ↑ „Dorota Nieznalska. Przeszłość, która nie chce przeminąć” – Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie [online] [dostęp 2022-07-03] (pol.).
- ↑ Rozbijając mrok. Anna Szpakowska-Kujawska [online], 66p.pl [dostęp 2022-07-04].
- ↑ Srebrna „Gloria Artis” dla prof. Anny Markowskiej [online], Instytut Historii Sztuki UWr [dostęp 2025-04-02].
- ↑ Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych im. J. Matejki w Nowym Wiśniczu. Dyrektorzy [online], gov.pl [dostęp 2025-03-05] [zarchiwizowane z adresu 2025-03-05].
- ↑ Stowarzyszenie Sztuka i Edukacja (0000251544) [online], Krajowy Rejestr Sądowy [dostęp 2025-03-05].
- ↑ Maria Minakowska, Wojciech Markowski [online], Wielka Genealogia Minakowskiej [dostęp 2025-09-31].
- ↑ Śluby, „Słowo Parafialne. Parafia Ewangelicko-Augsburska Opatrzności Bożej we Wrocławiu”, 105 (1), 2018, s. 36.