Anna Politkowska

Anna Politkowska

Анна Степановна Политковская

Anna Politkowska
Data i miejsce urodzenia	30 sierpnia 1958 Nowy Jork
Data i miejsce śmierci	7 października 2006 Moskwa
Miejsce spoczynku	Cmentarz Trojekurowski w Moskwie
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Anna Stiepanowna Politkowska, z domu Mazepa (ros. Анна Степановна Политковская) (ur. 30 sierpnia 1958 w Nowym Jorku, zm. 7 października 2006 w Moskwie) – rosyjska dziennikarka niezależna pochodzenia ukraińskiego, znana z krytycznego stosunku do administracji Władimira Putina oraz prowadzonej przez niego wojny w Czeczenii.

Życiorys

Urodziła się jako Anna Mazepa w Nowym Jorku w 1958, gdzie jej rodzice (z pochodzenia Ukraińcy) byli dyplomatami przy ONZ. W 1980 ukończyła dziennikarstwo na Uniwersytecie Moskiewskim. W czasie studiów wyszła za mąż za znanego później dziennikarza telewizyjnego Aleksandra Politkowskiego. Mieli dwoje dzieci: syna Ilię i córkę Wierę.

Pracowała dla następujących gazet:

• „Izwiestija” (1982–1993)
• „Obszczaja Gazeta” (1994–1999)
• „Nowaja gazieta” (czerwiec 1999 – 2006)

Na początku lat 90. uzyskała obywatelstwo USA. Pisząc dla „Nowaja Gazeta” (opozycyjnej wobec władz Federacji Rosyjskiej) zwracała uwagę na łamanie praw człowieka w Czeczenii. Otwarcie krytykowała Władimira Putina i Ramzana Kadyrowa. W 2002 napisała książkę Wtoraja Czeczenskaja (polskie wydanie w 2006). Jej książka Putin’s Russia (Rosja Putina) była po raz pierwszy wydana w 2004 w Wielkiej Brytanii. Za swoją rzetelną pracę była od 1999 wielokrotnie nagradzana w Rosji i za granicą. Otrzymała z rąk Ryszarda Kapuścińskiego nagrodę Lettre Ulysses 2003. Swoimi reportażami zdobyła rozgłos w mediach międzynarodowych. Jej książki zostały przetłumaczone na wiele języków m.in. na angielski, francuski, niemiecki, hiszpański, duński, estoński, włoski, fiński, niderlandzki, norweski, szwedzki i japoński.

Kilkakrotnie brała udział w negocjacjach dotyczących uwolnienia porwanych, między innymi w październiku 2002, podczas zajęcia przez terrorystów teatru w Dubrowce. Dwa lata później nie udało się jej dotrzeć na miejsce tragedii w Biesłanie, po tym jak zasłabła w samolocie. Sugerowała wówczas, że podano jej w herbacie szkodliwy środek.

7 października 2006 znaleziono ją zastrzeloną w windzie jej bloku przy ulicy Leśnej 8/12 koło Dworca Białoruskiego w centrum Moskwy. Na miejscu znaleziono porzucony pistolet i łuski. Wcześniej wielokrotnie grożono jej śmiercią.

Anna Politkowska występuje w ostatnim filmie Andrieja Niekrasowa pt. Bunt. Sprawa Litwinienki (2007). Twórcy tego obrazu ukazali w nim swoją wizję dzisiejszej Rosji i przedstawili tezę, że osoby niewygodne dla władz są stopniowo likwidowane. W filmie ukazano m.in. najnowsze poglądy antykremlowskiej opozycji na temat śmierci Politkowskiej.

Z okazji pierwszej rocznicy śmierci Anny Politkowskiej, organizacja „Reporterzy bez Granic” zorganizowała marsz protestacyjny w Paryżu przeciw brakowi postępów śledztwa w sprawie zabójstwa jej oraz 17 innych dziennikarzy rosyjskich. Europarlamentarzyści Konrad Szymański oraz Vytautas Landsbergis 2 października 2007 zorganizowali wystawę w Parlamencie Europejskim prezentującą rosyjskie zbrodnie dokonane podczas wojen w Czeczenii, które opatrzone były m.in. komentarzami Anny Politkowskiej (wystawa ta, mimo że była oficjalnie zorganizowana, została w niejasnych okolicznościach zdemontowana następnej nocy przez służby porządkowe).

14 grudnia 2012 Amnesty International podała, że skazano zabójcę Anny Politkowskiej. Dmitrij Pawluczenkow, były oficer policji, został uznany za winnego i skazany na 11 lat w kolonii karnej o podwyższonym nadzorze. Następnie ułaskawiony przez Putina w zamian za walkę w wojnie na Ukrainie. We wspólnym oświadczeniu "Nowaja Gazieta" i dzieci Politkowskiej – Ilja i Wiera – stwierdziły, że ułaskawienie było "potworną niesprawiedliwością, obrazą pamięci o osobie zamordowanej za przekonania i wykonywanie obowiązków zawodowych".

5 czerwca 2014 w Warszawie w Ogrodzie Sprawiedliwych odsłonięto kamień upamiętniający jej osobę i posadzono drzewo pamięci.

Nagrody

Publikacje

Literatura o Annie Politkowskiej

• Hommage à Anna Politkovskaïa (Buchet-Chastel, 2007)

Filmy biograficzne o Annie Politkowskiej

• Ein Artikel zu viel (ang. Letter to Anna), reż. Eric Bergkraut, 2008. Film opowiada o życiu i śmierci dziennikarki. Zawiera wywiady z jej dziećmi, córką Wierą i synem Ilią, byłym mężem Aleksandrem Politkoskim oraz innymi osobami, takimi jak szachista Garri Kasparow, biznesmen Boris Bieriezowski i reżyser Andriej Niekrasow.
• Anna Politkowska. Siedem lat na froncie (ang. Anna, Seven Years on The Frontline), film dokumentalny, reż. Masza Nowikowa, prod. Holandia 2008.
• Gorzki smak wolności (ang. A bitter taste of freedom), film dokumentalny, reż. Marina Goldowska, prod. Szwecja/Rosja/USA 2011. Film zdobył nagrodę najlepszego obrazu dokumentalnego w Konkursie Filmów Dokumentalnych na 27. Warszawskim Festiwalu Filmowym.

Galeria

• 
  Moskwa, 10 X 2006
• 
  Grób
• 
  Obelisk upamiętniający Annę Politkowską w Ogrodzie Sprawiedliwych w Warszawie
• 
  Warszawski Ogród Sprawiedliwych. Manifestacja poparcia dla Rosjan, którzy są przeciwko Putinowi, 19 marca 2022

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Strona Anny Politkowskiej
• Ostatni reportaż po rosyjsku, po angielsku
• Wywiad z Anną Politkowską, 2004-05-26
• Ryszard Kapuściński wręcza Annie Politkowskiej nagrodę Lettre Ulysses 2003 – zdjęcie
• Blog poświęcony Annie Politkowskiej – politkowska.blox.pl