Bibliografia
- Encyklopedia Historia, Wyd. GREG, Kraków 2007, s. 16.
- Praca zbiorowa: Słownik historii Polski i świata. Katowice: Videograf II, 2001.
- Tadeusz Łepkowski: Słownik historii Polski. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973.
Annaty (łac. annata, -ae f) – opłaty wnoszone przez duchownych na rzecz papiestwa, stanowiące równowartość rocznych dochodów z nadanego przez kurię rzymską beneficjum konsystorialnego, płacone od XIII do XVII w..
Początkowo (XI–XII w.) annaty płacono metropolitom i biskupom, a dopiero od XIII w. przekazywane były do Rzymu. Od XVI w. podejmowano próby zatrzymania annat w Polsce z przeznaczeniem na obronę kraju. Annaty jako poważne obciążenie finansowe powodowały też opór kleru oraz były krytykowane przez pisarzy Odrodzenia m.in. Jana Ostroroga. W swoim dziele Memoriał o urządzeniu Rzeczypospolitej (1477) dowodził on, że pełniona przez Polskę rola przedmurza chrześcijaństwa – osłanianie zarówno Rzeczypospolitej, jak i Śląska, Moraw, Czech a nawet ziem niemieckich przeciw Tatarom (Mongołom), Wołochom i Moskwie – pozwala jej na zatrzymywanie annat do dyspozycji królewskiej i przeznaczanie ich na cele obronne. Podobnie walką z Imperium Osmańskim i Krymem motywował odmowę płacenia annat i świętopietrza Zygmunt I Jagiellończyk; ostatecznie (jak podaje Janusz Tazbir) przestano je składać w 1565, co poważnie uszczuplało dochody Kurii Ryzymskiej. Począwszy od roku 1543 w Koronie, od 1607 roku w Wielkim Księstwie, arcybiskupi i biskupi byli zobowiązywani przez sejmy do wpłacania annat do skarbu, koronnego i litewskiego, w przeciągu roku od objęcia godności, kwoty równej tej, jaką wysyłali do Rzymu. Miała być ona przeznaczona na obronę. Realizacja tych uchwał uzależniona była jednak od zgody papieża, a postulaty sejmików dowodzą, że tej nie było. Ostatecznie zanikły w XVII w..
