Anne Bonny

Anne Bonny (spotykane także formy Anne Bonney, Ann Bonny i Ann Fulford alias Bonny; ur. ok. 1700 w Irlandii, dalsze losy po 1721 nieznane) – irlandzka piratka działająca na Karaibach, członkini załogi Johna „Calico Jacka” Rackhama. Należy do najlepiej znanych kobiet związanych ze złotą erą piractwa.

Znaczna część informacji o jej młodości pochodzi z wydanej w 1724 roku książki A General History of the Robberies and Murders of the Most Notorious Pyrates, opublikowanej pod nazwiskiem kapitana Charlesa Johnsona. Wiarygodność tego dzieła jest częściowo kwestionowana, ponieważ łączy ono informacje historyczne z elementami o charakterze literackim.

Wczesne życie

Według Dictionary of Irish Biography Anne Bonny urodziła się prawdopodobnie około 1700 roku w Cork w Irlandii. Jej ojcem miał być prawnik William Cormac, a matką jego służąca. Brakuje jednak dokumentów potwierdzających zarówno ich tożsamość, jak i część szczegółów dotyczących dzieciństwa Bonny.

Według relacji Charlesa Johnsona ojciec miał początkowo przebierać Anne za chłopca, a następnie przenieść się wraz z nią i jej matką do Karoliny Południowej. Współcześni badacze zwracają uwagę, że nie znaleziono dokumentów potwierdzających opisane przez Johnsona posiadanie przez Cormaca znacznego majątku ziemskiego w Karolinie.

Johnson twierdził również, że Bonny poślubiła marynarza Jamesa Bonny'ego. Małżonkowie mieli następnie przenieść się na New Providence na Bahamach. Późniejsze źródła wiążą Bonny z działającym tam piratem Johnem Rackhamem.

Piractwo

Istnienie Bonny w załodze Rackhama jest poświadczone w dokumentach z epoki. W proklamacji wydanej przez gubernatora Woodesa Rogersa 5 września 1720 roku wymieniono ją jako „Ann Fulford alias Bonny”, obok Rackhama, Mary Read i pozostałych członków załogi.

Według tej proklamacji 22 sierpnia 1720 roku grupa Rackhama przejęła w porcie w New Providence około dwunastotonowy slup William, należący do kapitana Johna Hama, a następnie rozpoczęła działalność piracką.

Bonny i Mary Read uczestniczyły w działaniach załogi Rackhama. Zeznania przedstawione podczas ich późniejszego procesu wskazywały, że obie aktywnie brały udział w piractwie, nosiły męskie ubrania i były uzbrojone. Świadkowie zeznali również, że działały z własnej woli, a nie jako osoby przetrzymywane przez załogę pod przymusem.

W październiku 1720 roku załoga Rackhama została schwytana w pobliżu Jamajki. Rackham i jego towarzysze zostali osądzeni w St Jago de la Vega 16 listopada, a Rackham został stracony dwa dni później.

Proces i dalsze losy

Bonny i Mary Read stanęły przed sądem osobno od męskiej części załogi. Ich proces odbył się 28 listopada 1720 roku w St Jago de la Vega. Obie nie przyznały się do winy, lecz zostały jednogłośnie uznane za winne piractwa i skazane na śmierć.

Po ogłoszeniu wyroku obie poinformowały sąd, że są w ciąży. Wykonanie kary zostało w związku z tym odroczone. Mary Read zmarła w więzieniu i została pochowana 28 kwietnia 1721 roku. Los Anne Bonny po procesie nie jest pewny.

Charles Johnson, pisząc kilka lat po procesie, stwierdził jedynie, że Bonny nie została stracona. Współczesna wersja Dictionary of Irish Biography również uznaje jej dalsze losy za nieznane.

W późniejszych opracowaniach pojawiła się hipoteza, według której wpływowy ojciec Bonny miał doprowadzić do jej uwolnienia i powrotu do Charles Town w Karolinie Południowej. Według jednej z takich rekonstrukcji miała następnie poślubić Josepha Burleigha, założyć rodzinę i umrzeć w 1782 roku. Brakuje jednak dokumentów pozwalających uznać ten przebieg wydarzeń za pewny.

W kulturze

Postać Anne Bonny była wielokrotnie wykorzystywana w filmie, teatrze, muzyce, telewizji i grach komputerowych.

• Postać kapitan Anne Providence, grana przez Jean Peters w filmie Anne of the Indies z 1951 roku, została luźno oparta na Anne Bonny.
• Bonny i Mary Read są bohaterkami sztuki Steve’a Goocha The Women-Pirates Anne Bonney and Mary Read, wystawionej w 1978 roku przez Royal Shakespeare Company.
• Bonny i Mary Read zostały wymienione w utworze „Five Guns West” zespołu Adam and the Ants z albumu Prince Charming z 1981 roku.
• „Anne Bonny” jest tytułem utworu grupy Death Grips z albumu Government Plates z 2013 roku.
• Anne Bonny jest jedną z postaci historycznych w grze Assassin’s Creed IV: Black Flag z 2013 roku; głosu udzieliła jej irlandzka aktorka Sarah Greene. Postać pojawia się również w remake'u Assassin’s Creed Black Flag Resynced wydanym w 2026 roku.
• W serialu Black Sails z lat 2014–2017 Anne Bonny zagrała Clara Paget.
• Bonny jest jedną z postaci serialu dokumentalno-fabularyzowanego Netflixa Zaginione królestwo piratów z 2021 roku, w którym zagrała ją Mia Tomlinson.
• W drugim sezonie serialu Our Flag Means Death Anne Bonny została sportretowana przez Minnie Driver.

Zobacz kolekcję cytatów z Anne Bonny w Wikicytatach

Przypisy

Bibliografia

• Captain Charles Johnson: A General History of the Robberies and Murders of the Most Notorious Pyrates. 1724. (ang.).
• FrancesF. Clarke FrancesF., NiavN. Gallagher NiavN., Bonney (Bonny), Anne, Royal Irish Academy, DOI: 10.3318/dib.000779.v2 [dostęp 2026-09-27]  (ang.). pub. albo wyd.,