Apoballis

Apoballis
Ilustracja
Apoballis mutata
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

żabieńcowce

Rodzina

obrazkowate

Podrodzina

Aroideae

Plemię

Schismatoglottideae
Nakai

Rodzaj

Apoballis

Nazwa systematyczna
Apoballis Schott
Oesterr. Bot. Z. 8:318 (1858)
Typ nomenklatoryczny

Apoballis neglecta Schott [≡ Apoballis rupestris (Zoll. & Moritzi ex Zoll.) S.Y. Wong & P.C. Boyce]

Apoballis Schott – rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych, obejmujący 14 gatunków pochodzących z Azji Południowo-Wschodniej (Tajlandii, Półwyspu Malajskiego, Sumatry, Jawy i Nusa Tenggara), zasiedlających równikowe lasy nizinne i wzgórzowe do wysokości 1500 m n.p.m. Niektóre gatunki są reofitami. Nazwa naukowa pochodzi od greckiego słowa βαλλής (ballis – strona, także roślina o właściwościach leczniczych), i zbudowana została z prefiksem από- (apo- – z, od, oddzielnie).

Morfologia

Pokrój
Roślina zielna.
Łodyga
Plejonantyczna, wzniosła do płożącej.
Liście
Od kilku do wielu, często złączonych. Ogonki nagie, czasem lekko owłosione. Pochwa liściowa w pełni nasadzona, zwężająca się. Blaszki liści podłużno-lancetowate do jajowato-strzałkowatych, czasami wielobarwne, gładkie; przy nasadzie blaszki klinowate lub strzałkowate; przy wierzchołku ostre lub wydłużone i spiczaste. Żyłki pierwszo- i drugorzędowe podwójnie pierzaste (bipinnate). Żyłki trzeciorzędowe niewyraźne.
Kwiaty
Rośliny jednopienne. Kwiatostan typu kolbiastego pseudancjum, pojedynczy lub złożony w wierzchotkę składającą się z nie więcej niż 5 kwiatostanów. Pochwa długa, o długości do 20 cm. W dolnej części jajowata, w górnej podłużno-lancetowata. Otwiera się nieznacznie, odsłaniając jedynie kwiaty męskie. Kolba dłuższa lub równej długości jak pochwa. Dolna część, pokryta kwiatami żeńskimi, ukośnie zrośnięta z pochwą w ⅓ długości. Słupki okrągłe, osadzone. Kwiaty męskie od żeńskich oddziela wyraźna szczelina, naga lub nieznacznie pokryta prątniczkami. Pręciki gęsto ułożone, dzwonkowate lub nieregularne w kształcie. Kolba kończy się wyrostkiem.
Owoce
Pochwa owocostanu w kształcie urny, wygięta.

Systematyka

Rodzaj Apoballis w 1858 r. został wyodrębniony z rodzaju Homalomena, stając się taksonem monotypowym obejmującym gatunek Apoballis neglecta. Dwa lata później za A. neglecta uznano jeden z gatunków w rodzaju Schismatoglottis – Sch. rupestris. W 1995 r. decyzja ta została zakwestionowana, a Apoballis neglecta został uznany za synonim taksonomiczny Schismatoglottis rupestris. W roku 2009 przeprowadzono molekularne badania filogenetyczne wszystkich taksonów w plemieniu Schismatoglottidae, nieformalnych grup w rodzaju Schismatoglottis i kladu siostrzanego Cryptocoryneae. Analizy DNA oraz obserwacje morfologiczne stały się podstawą między innymi ponownego wyodrębnienia Apoballis z rodzaju Schismatoglottis.

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026)

Rodzaj z plemienia Schismatoglottideae, nadplemienia Schismatoglottidodae, podrodziny Aroideae, rodziny obrazkowatych (Araceae).

Wykaz gatunków

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. 1 2 Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-14] (ang.).
  3. ↑ H.W. Schott. Aroideen-Skizzen. „Österreichische Botanische Zeitung”. 8, s. 318, 1858.
  4. ↑ H.W. Schott: Prodromus systematis Aroidearum. 1860, s. 322.
  5. ↑ R. Govaerts. World Checklist of Seed Plants. „Deurne: MIM”. 1(1, 2), s. 1-483, 1-529, 1995.
  6. ↑ Sin Yeng Wong: Phylogenetic and Systematic Studies Of The Schismatoglottideae (Araceae: Aroideae). 2009.
  7. ↑ Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-14]. (ang.).

Bibliografia