Archaeophya

	Archaeophya
	Fraser, 1959
	; Skrzydła samca Archaeophya adamsi
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	uskrzydlone
Rząd	ważki
Podrząd	ważki różnoskrzydłe
Nadrodzina	Libelluloidea
Rodzina	Gomphomacromiidae
Rodzaj	Archaeophya
	Typ nomenklatoryczny
	Archaeophya adamsi Fraser, 1959
Gatunki
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Archaeophya – rodzaj ważek z rodziny Gomphomacromiidae.

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące we wschodniej Australii – w północno-wschodniej i wschodniej części stanu Queensland oraz we wschodniej części stanu Nowa Południowa Walia.

Morfologia

Są to średniej wielkości ważki o krzepkiej budowie ciała, ale stosunkowo długim i smukłym odwłoku. Pterostygmy na skrzydłach wydłużone, mniej więcej 5 razy dłuższe niż szersze. Barwa ciała od czerwonawobrązowej do brązowoczarnej, z lekkim zielonym lub niebieskawym metalicznym połyskiem na niektórych częściach tułowia, żółte znaczenia na ciele.

Systematyka

Rodzaj ten utworzył w 1959 roku brytyjski entomolog Frederic Charles Fraser dla nowo opisanego przez siebie gatunku Archaeophya adamsi. Opisu gatunku dokonał na podstawie pojedynczego okazu bardzo młodej („teneralnej”) samicy. W 1978 roku G. Theischinger i J.A.L. Watson opisali samca A. adamsi, uzupełnili opis samicy i rodzaju, a także opisali drugi gatunek z tego rodzaju – A. magnifica. Rodzaj był dawniej zaliczany do rodziny szklarkowatych (Corduliidae), później do Synthemistidae, aż w końcu w 2026 roku Goodman i inni umieścili go w przywróconej rodzinie Gomphomacromiidae.

Etymologia

Archaeophya: gr. ἀρχαῖος archaios „starożytny”, od ἀρχή- archē- „początek, pochodzenie”; gr. φυή phyē „wzrost, postura”.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Archaeophya adamsi Fraser, 1959
Archaeophya magnifica Theischinger & Watson, 1978

Przypisy

1 2 3 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2026 [dostęp 2026-03-18] (ang.).
1 2 AaronA. Goodman AaronA. i inni, Systematic and taxonomic revision of emerald and tigertail dragonflies (Anisoptera: Synthemistidae and Corduliidae), „Systematic Entomology”, 51 (1), 2026, DOI: 10.1111/syen.70000 (ang.).
↑ wynik wyszukiwania: Archaeophya. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2022-11-12]. (ang.).
↑ Archaeophya Fraser, 1959. [w:] GBIF Backbone Taxonomy [on-line]. GBIF Secretariat. [dostęp 2022-11-12]. (ang.).
1 2 3 4 5 G. Theischinger & J.A.L. Watson. The Australian Gomphomacromiinae (Odonata : Corduliidae). „Australian Journal of Zoology”. 26 (2), s. 399–431, 1978. (ang.).
1 2 3 F.C. Fraser. New genera and species of Odonata from Australia in the Dobson collection. „The Australian zoologist”. 12, s. 352–361, 1959. (ang.).
↑ D. Paulson, M. Schorr & C. Deliry, World Odonata List, 4 grudnia 2022 [zarchiwizowane 2022-12-06] (ang.).
↑ IanI. Endersby IanI., HeinrichH. Fliedner HeinrichH., The naming of Australia’s dragonflies, Busybird Publishing, 2015, s. 105, ISBN 978-1-925260-62-5 [zarchiwizowane z adresu 2024-10-09] (ang.).

[wol-1] 1 2 3 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2026 [dostęp 2026-03-18] (ang.).

[goodman-2] 1 2 AaronA. Goodman AaronA. i inni, Systematic and taxonomic revision of emerald and tigertail dragonflies (Anisoptera: Synthemistidae and Corduliidae), „Systematic Entomology”, 51 (1), 2026, DOI: 10.1111/syen.70000 (ang.).

[iucn-3] wynik wyszukiwania: Archaeophya. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2022-11-12]. (ang.).

[gbif-4] Archaeophya Fraser, 1959. [w:] GBIF Backbone Taxonomy [on-line]. GBIF Secretariat. [dostęp 2022-11-12]. (ang.).

[tw-5] 1 2 3 4 5 G. Theischinger & J.A.L. Watson. The Australian Gomphomacromiinae (Odonata : Corduliidae). „Australian Journal of Zoology”. 26 (2), s. 399–431, 1978. (ang.).

[oryg-6] 1 2 3 F.C. Fraser. New genera and species of Odonata from Australia in the Dobson collection. „The Australian zoologist”. 12, s. 352–361, 1959. (ang.).

[wol2022-7] D. Paulson, M. Schorr & C. Deliry, World Odonata List, 4 grudnia 2022 [zarchiwizowane 2022-12-06] (ang.).

[naming-8] IanI. Endersby IanI., HeinrichH. Fliedner HeinrichH., The naming of Australia’s dragonflies, Busybird Publishing, 2015, s. 105, ISBN 978-1-925260-62-5 [zarchiwizowane z adresu 2024-10-09] (ang.).