Archocentrus centrarchus

	Archocentrus centrarchus
	(Gill, 1877)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	promieniopłetwe
Rząd	okoniokształtne
Rodzina	pielęgnicowate
Podrodzina	Cichlinae
Plemię	Heroini
Rodzaj	Archocentrus; Gill, 1877
Gatunek	Archocentrus centrarchus
Synonimy
	Heros centrarchus Gill, 1877; Cichlasoma centrarchus (Gill, 1877); Herichthys centrarchus (Gill, 1877);
	Heros centrarchus Gill, 1877; Cichlasoma centrarchus (Gill, 1877); Herichthys centrarchus (Gill, 1877);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Multimedia w Wikimedia Commons

Archocentrus centrarchus – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny pielęgnicowatych (Cichlidae); obecnie (2023) uznawany za jedynego przedstawiciela rodzaju Archocentrus. Bywa hodowany w akwariach. Na polskich stronach internetowych poświęconych akwarystyce występuje pod nazwą „pielęgnica kraterowa”.

Systematyka

Gatunek ten opisał Theodore Nicholas Gill w 1877 roku na łamach „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. Autor nadał rybie nazwę Heros centrarchus, a jako miejsce typowe wskazał jezioro Nikaragua. Równocześnie zaproponował wydzielenie tego gatunku do nowego podrodzaju Archocentrus, później podniesionego do rangi rodzaju. Do Archocentrus zaliczano dawniej szereg innych gatunków, ale po badaniach filogenetycznych zostały one przeniesione do innych rodzajów i obecnie (2023) Archocentrus centrarchus pozostaje jedynym jego przedstawicielem.

Morfologia

Długość ciała zazwyczaj do 11 cm, maksymalnie do 15 cm. Samce są większe od samic.

Występowanie

Gatunek ten jest endemitem Ameryki Centralnej – występuje w Kostaryce, Hondurasie i Nikaragui.

Ekologia

Jest to gatunek słodkowodny i bentopelagiczny. Zamieszkuje głównie płytkie wody lub bagniste rejony jezior i rzek. Często spotykany w eutroficznych starorzeczach, stawach, przydrożnych rowach i pozostałościach rozlewisk porośniętych gęstą roślinnością.

Preferuje wody o temperaturze 26–36 °C. Rozmnaża się w wodach stojących. Samica składa ikrę na płyciznach. Wylęg następuje po 3–4 dniach. Narybek przez pierwsze kilka dni żeruje na śluzie skóry rodziców.

Ryba ta żywi się detrytusem, owadami wodnymi i skorupiakami.

Warunki w akwarium

Zalecane warunki w akwarium
Zbiornik	minimum 80 cm dla jednej pary
Temperatura wody	26–30 °C
Skala pH	6,5–7,5
Pokarm	żywy, mrożony i suchy

W akwarium należy zapewnić dużą liczbę kryjówek z korzeni i kamieni, ponieważ samiec jest napastliwy w stosunku do niedojrzałych samic.

Status zagrożenia

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody Archocentrus centrarchus został zaliczony do kategorii LC (ang. Least Concern „najmniejszej troski”).

Zobacz też

słodkowodne ryby akwariowe

Przypisy

↑ Archocentrus centrarchus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Archocentrus centrarchus (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. fishbase.org [dostęp 2023-10-02]
1 2 3 4 5 Archocentrus centrarchus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 RonR. Fricke RonR., William NeilW.N. Eschmeyer William NeilW.N., Richard van derR. Laan Richard van derR. (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 6 września 2023 [dostęp 2023-10-02] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Pielęgnica kraterowa – Archocentrus centrarchus. [w:] akwarium.info.pl [on-line]. [dostęp 2023-10-02].
1 2 3 4 5 6 7 Archocentrus centrarchus (Gill, 1877) Pielęgnica kraterowa. [w:] AKWA-MANIA [on-line]. [dostęp 2023-10-02].
↑ T.N.T.N. Gill T.N.T.N., J.F.J.F. Bransford J.F.J.F., Synopsis of the Fishes of Lake Nicaragua, „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”, 29, 1877, s. 185–186 (ang.).
↑ Archocentrus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2023-10-02] (ang.).
↑ Scientific Names where Genus Equals Archocentrus. [w:] Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. fishbase.org [on-line]. [dostęp 2023-10-02]. (ang.).

[itis-1] Archocentrus centrarchus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[FB-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Archocentrus centrarchus (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. fishbase.org [dostęp 2023-10-02]

[iucn-3] 1 2 3 4 5 Archocentrus centrarchus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[Eschmeyer-4] 1 2 RonR. Fricke RonR., William NeilW.N. Eschmeyer William NeilW.N., Richard van derR. Laan Richard van derR. (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 6 września 2023 [dostęp 2023-10-02] (ang.).

[ainfo-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Pielęgnica kraterowa – Archocentrus centrarchus. [w:] akwarium.info.pl [on-line]. [dostęp 2023-10-02].

[amania-6] 1 2 3 4 5 6 7 Archocentrus centrarchus (Gill, 1877) Pielęgnica kraterowa. [w:] AKWA-MANIA [on-line]. [dostęp 2023-10-02].

[oryg-7] T.N.T.N. Gill T.N.T.N., J.F.J.F. Bransford J.F.J.F., Synopsis of the Fishes of Lake Nicaragua, „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”, 29, 1877, s. 185–186 (ang.).

[itis2-8] Archocentrus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2023-10-02] (ang.).

[FB2-9] Scientific Names where Genus Equals Archocentrus. [w:] Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. fishbase.org [on-line]. [dostęp 2023-10-02]. (ang.).