Aristea

*Aristea*
	; Aristea africana
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	kosaćcowate
Rodzaj	Aristea
	Nazwa systematyczna
	Aristea Aiton; Hortus Kew. 1: 67 (1789)
	Typ nomenklatoryczny
	D. ensifolium K. H. E. Koch et Bouché
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Aristea Aiton – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae). Obejmuje 60 gatunków, występujących w tropikalnej i południowej Afryce oraz na Madagaskarze. Gatunek Aristea ecklonii został introdukowany do Francji, Wielkiej Brytanii, Kalifornii, na Półwysep Indyjski, do Australii, a także na Tasmanię i Nową Zelandię. Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne.

Morfologia

Pokrój: Byliny kłączowe. Pędy na przekroju okrągłe lub spłaszczone i oskrzydlone.
Liście: Dwurzędowe, wąskie, zwykle odziomkowe, na pędzie kwiatostanowym liście nieliczne.
Kwiaty: Skupione w kwatostan typu dwurzędka. Poszczególne kwiaty rozwijają się sukcesywnie tylko na kilka godzin w kolejne dni rano. Okwiat zwykle niebieski. Listki okwiatu niezrośnięte do nasady i zwykle szeroko rozpostarte.
Owoce: Trójkomorowe torebki.

Systematyka

Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026): Rodzaj zaliczany do monotypowej podrodziny Aristeoideae w rodzinie kosaćcowatych (Iridaceae) z rzędu szparagowców (Asparagales), zaliczanego do kladu jednoliściennych (monocots).

Wykaz gatunków

Aristea abyssinica Pax
Aristea africana (L.) Hoffmanns.
Aristea alata Baker
Aristea anceps Eckl. ex Klatt
Aristea angolensis Baker
Aristea angustifolia Baker
Aristea bakeri Klatt
Aristea bequaertii De Wild.
Aristea biflora Weim.
Aristea cantharophila Goldblatt & J.C.Manning
Aristea capitata (L.) Ker Gawl.
Aristea cistiflora J.C.Manning & Goldblatt
Aristea cladocarpa Baker
Aristea compressa Buchinger ex Baker
Aristea cuspidata Schinz
Aristea dichotoma (Thunb.) Ker Gawl.
Aristea djalonis Hutch.
Aristea ecklonii Baker
Aristea elliptica Goldblatt & A.P.Dold
Aristea ensifolia J.Muir
Aristea farafangana Goldblatt & Phillipson
Aristea fimbriata Goldblatt & J.C.Manning
Aristea flexicaulis Baker
Aristea galpinii N.E.Br. ex Weim.
Aristea glauca Klatt
Aristea goetzei Harms
Aristea grandis Weim.
Aristea humbertii H.Perrier
Aristea inaequalis Goldblatt & J.C.Manning
Aristea juncifolia Baker
Aristea kitchingii Baker
Aristea latifolia G.J.Lewis
Aristea lugens (L.f.) Weim.
Aristea madagascariensis Baker
Aristea majubensis Baker
Aristea montana Baker
Aristea monticola Goldblatt
Aristea nana Goldblatt & J.C.Manning
Aristea nigrescens J.C.Manning & Goldblatt
Aristea nyikensis Baker
Aristea oligocephala Baker
Aristea palustris Schltr.
Aristea parviflora Baker
Aristea pauciflora Wolley-Dod
Aristea platycaulis Baker
Aristea polycephala Harms
Aristea pusilla (Thunb.) Ker Gawl.
Aristea racemosa Baker
Aristea ranomafana Goldblatt
Aristea recisa Weim.
Aristea rigidifolia G.J.Lewis
Aristea rufobracteata Goldblatt & J.C.Manning
Aristea rupicola Goldblatt & J.C.Manning
Aristea schizolaena Harv. ex Baker
Aristea simplex Weim.
Aristea singularis Weim.
Aristea spiralis (L.f.) Ker Gawl.
Aristea teretifolia Goldblatt & J.C.Manning
Aristea torulosa Klatt
Aristea zeyheri Baker

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-29] (ang.).
1 2 3 4 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).
↑ Aristea. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-03-03]. (ang.).
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 72, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 Mark Hyde, Bart Wursten, Petra Ballings, Meg Coates Palgrave: Aristea Sol. ex Aiton. [w:] Flora of Zimbabwe [on-line]. 2002. [dostęp 2019-03-03].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-29] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 4 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-29]. (ang.).

[ing-4] Aristea. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-03-03]. (ang.).

[mabb-5] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 72, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[hyde-6] 1 2 3 4 Mark Hyde, Bart Wursten, Petra Ballings, Meg Coates Palgrave: Aristea Sol. ex Aiton. [w:] Flora of Zimbabwe [on-line]. 2002. [dostęp 2019-03-03].