Chec 3

Chec 3
Ilustracja
Informacje podstawowe
Zwalczane cele

pociski balistyczne, w tym ICBM

Faza

środkowa (egzoatmosferyczna)

Państwo

 Izrael
 Stany Zjednoczone

Producent

• Israel Aerospace Industries
• Boeing

Wejście do służby

2017

Pocisk
Napęd
Liczba stopni napędu

dwa, na paliwo stałe

Głowica
Naprowadzanie

inercyjne z ruchomą głowicą samonaprowadzającą

System sterowania

ciąg wektorowany

Zasięg i pułap
Zasięg

do 2400 km

Zakres pułapu antybalistycznego

ponad 100 km

System
Liczba pocisków w wyrzutni

sześć

Radar

EL/M-2080 „Green Pine”

Użytkownicy
 Izrael,  Niemcy

Chec 3 (hebr. ‏חֵץ 3‎, ang. Arrow 3, pol. Strzała 3) – egzoatmosferyczny rakietowy pocisk antybalistyczny opracowany wspólnie przez Izrael i Stany Zjednoczone, produkowany przez Israel Aerospace Industries (IAI) i Boeinga. Przechwytuje pociski balistyczne, w tym międzykontynentalne, w kosmicznej fazie lotu, a po przystosowaniu może pełnić rolę broni antysatelitarnej. Zasięg pocisku wynosi do 2400 km.

Geneza

Prace nad górną warstwą izraelskiej obrony przeciwrakietowej, znaną jako Chec 3, rządy Izraela i Stanów Zjednoczonych rozpoczęły w sierpniu 2008 roku, deklarując skuteczność przechwycenia na poziomie około 99 procent. Podstawą było studium architektury systemu z lat 2006–2007, a głównym elementem nowej warstwy miał być egzoatmosferyczny pocisk przechwytujący opracowany wspólnie przez IAI i Boeinga. System wymagał też środków wykrywania i śledzenia celów o zasięgu większym, niż zapewniają radary „Green Pine” i „Super Green Pine” współpracujące z pociskami Chec 2. Rozważano między innymi sensory elektrooptyczne przenoszone przez bezzałogowe statki powietrzne, ulepszone radary „Green Pine” oraz radar AN/TPY-2, rozmieszczony już wówczas w Izraelu i obsługiwany przez siły amerykańskie.

Wielomiliardowy program jest finansowany w znacznej części przez stronę amerykańską.

Wkład Stanów Zjednoczonych w program Chec 3
Rok fiskalnyMln dolarów
200830,0
200950,036
201058,966
201166,220
201274,700
201374,707
201474,707
201589,550
201620,0
2017204,893
2018310,0
201980,0
202055,0
202177,0

Rozwój

Nagranie egzoatmosferycznego przechwycenia celu, 10 grudnia 2015

IAI rozpoczęła wstępne testy pocisku w 2011 roku. 23 stycznia 2012 roku izraelskie Ministerstwo Obrony opublikowało materiały z udanej próby wyrzutu pocisku z bazy lotniczej Palmachim, a IAI ogłosiła tego samego dnia porozumienie z Boeingiem, który odpowiada za 40 do 50 procent zakresu produkcji.

25 lutego 2013 roku w próbie w locie pocisk osiągnął prędkość hipersoniczną i wszedł w przestrzeń kosmiczną na wysokości 100 km. 3 stycznia 2014 roku w kolejnej udanej próbie wykonał w kosmosie serię manewrów w reakcji na wirtualny pocisk przeciwnika. Próbę przechwycenia z grudnia 2014 roku uznano za tzw. no test, ponieważ warunki nie pozwoliły na odpalenie pocisku. 10 grudnia 2015 roku Chec 3 dokonał pierwszego przechwycenia, odróżniając cel od wabików wyniesionych w kosmos przez pocisk-cel Silver Sparrow(inne języki), co otworzyło drogę do produkcji niskoseryjnej. Kolejne próby w locie odbyły się 19 lutego 2018 i 22 stycznia 2019 roku. W lipcu 2019 roku w kosmodromie Pacific Spaceport Complex(inne języki) na Alasce system przechwycił trzy cele, w tym jeden poza atmosferą.

Konstrukcja

Chec 3 na wystawie statycznej podczas salonu lotniczego ILA w Berlinie, 2024

Opatentowana metoda przechwytywania zakłada użycie pocisku dwustopniowego, niszczącego cel przez bezpośrednie trafienie (ang. hit-to-kill). Głowica przechwytująca, inaczej niż większość konstrukcji napędzanych silnikami na paliwo ciekłe lub gazowe, używa silnika rakietowego na paliwo stałe z dyszą z wektorowaniem ciągu oraz ruchomej, zawieszonej kardanowo głowicy samonaprowadzającej o półsferycznym polu obserwacji, naprowadzającej pocisk metodą nawigacji proporcjonalnej(inne języki). Koncepcja jest według konstruktorów prosta, niezawodna i niedroga, a zwrotność głowicy zmniejsza zależność od zewnętrznych systemów wykrywania i śledzenia. Pełnowymiarowy model pocisku IAI zaprezentowała na Międzynarodowym Salonie Lotniczym w Paryżu w czerwcu 2009 roku.

Pocisk ma zwalczać cele balistyczne, zwłaszcza przenoszące broń masowego rażenia, na wysokościach ponad 100 km. Rozważano także jego wersję okrętową. Jest szybszy i nieco mniejszy od Chec 2, a waży niemal o połowę mniej. Bateria ma przechwytywać salwy złożone z ponad pięciu pocisków balistycznych w ciągu 30 sekund, a pocisk może zostać wystrzelony w wyznaczony rejon przestrzeni kosmicznej, zanim jeszcze znany jest kierunek lotu celu. Korzysta z tego samego systemu wyrzutni co Chec 2. W 2010 roku koszt jednostkowy szacowano na 2 do 3 mln dolarów, a koszt programu na 700 do 800 mln dolarów w okresie trzech lat.

Produkcja

Kontenery startowe pocisku produkuje Stark, amerykańska spółka zależna IAI, która pierwszą dostawę zrealizowała we wrześniu 2018 roku.

Rozmieszczenie i użycie bojowe

Według tygodnika „Jane’s Defence Weekly” z 2013 roku w Tal Szachar, między Jerozolimą a Aszdodem, w pobliżu Bet Szemesz, miały powstać stanowiska czterech wyrzutni Chec 3 po sześć pocisków, łącznie 24 pociski przechwytujące. Plany bazy ujawniło rutynowe ogłoszenie przetargowe Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych. System uznano za operacyjny 18 stycznia 2017 roku.

31 października 2023 roku pocisk Chec 2 przechwycił dalekosiężny pocisk balistyczny wystrzelony w stronę Izraela przez jemeński ruch Huti. Było to pierwsze bojowe użycie systemu Chec w czasie wojny i jego pierwsze przechwycenie pocisku balistycznego odpalonego z wyrzutni naziemnej. Ponieważ do przechwycenia doszło poza atmosferą, bywa ono uznawane za pierwszy w historii przypadek walki w przestrzeni kosmicznej.

9 listopada 2023 roku Chec 3 po raz pierwszy przechwycił pocisk Huti zmierzający w kierunku Ejlatu. W kwietniu 2024 roku, podczas zmasowanego irańskiego ataku rakietowego i dronowego na Izrael (Operacja Dotrzymana Obietnica), Chec 3 przechwytywał dalekosiężne pociski balistyczne w ramach skoordynowanej obrony prowadzonej wspólnie ze Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Francją, a 14 i 28 września 2024 roku przechwycił kolejne pociski balistyczne Huti.

Eksport

Niemcy

W 2022 roku Niemcy ogłosiły zamiar zakupu systemu w ramach inicjatywy European Sky Shield Initiative, aby wzmocnić obronę przed potencjalnym zagrożeniem rosyjskimi pociskami. Bundestag zatwierdził zakup w czerwcu 2023 roku, a w sierpniu 2023 roku zgodę na transakcję wydały Stany Zjednoczone. Kontrakt o wartości 3,5 mld dolarów stał się największym kontraktem zbrojeniowym w historii Izraela. 3 grudnia 2025 roku Luftwaffe aktywowała pierwsze elementy systemu w bazie lotniczej Holzdorf(inne języki), gdzie w tym samym miesiącu osiągnął on wstępną gotowość operacyjną. Następnie Bundestag zatwierdził rozszerzenie zamówienia o około 3,1 mld dolarów, co zwiększyło łączną wartość programu do około 6,5 mld dolarów.

Potencjalni użytkownicy

Azerbejdżan rozważał zakup systemu w czasie napięć w stosunkach z Iranem w 2021 roku.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Israel Introduces Arrow-3 Missile Interceptor System [online], Space Daily, 20 stycznia 2017 (ang.).
  2. ↑ Arrow 3 (Israel) [online], Missile Threat. CSIS Missile Defense Project, 16 lipca 2021 (ang.).
  3. ↑ Barbara Opall-Rome, Israeli Experts: Arrow-3 Could Be Adapted for Anti-Satellite Role [online], SpaceNews, 9 listopada 2009 (ang.).
  4. ↑ Christopher Foss, James O’Halloran, Land Warfare Platforms: Artillery and Air Defence 2012–13 (Arrow Weapon System), Jane’s Information Group, s. 692–695 (ang.).
  5. ↑ Israel Missile Chronology [online], Nuclear Threat Initiative, styczeń 2010 (ang.).
  6. 1 2 Israel, U.S. to embark on collaborative „upper-tier” missile intercept program to include Arrow 3 and land-based SM-3 missiles [online], Defense Update, 2009 [zarchiwizowane z adresu 2018-02-16] (ang.).
  7. 1 2 3 David Eshel, Israel upgrades its antimissile plans [online], Aviation Week, 8 lutego 2010 [zarchiwizowane z adresu 2023-03-21] (ang.).
  8. 1 2 3 Jeremy M. Sharp, CRS report for Congress: U.S. foreign aid to Israel [online], Congressional Research Service, 22 grudnia 2016 (ang.).
  9. 1 2 Jeremy M. Sharp, CRS report for Congress: U.S. foreign aid to Israel [online], Congressional Research Service, 16 listopada 2020 (ang.).
  10. ↑ Arie Egozi, Arrow-3: a totally different layer of protection [online], FlightGlobal, 2 sierpnia 2011 [zarchiwizowane z adresu 2012-11-05] (ang.).
  11. ↑ Defense Ministry conducts first test of „Arrow 3” system [online], Israel Defense Forces, 24 stycznia 2012 [zarchiwizowane z adresu 2015-09-24] (ang.).
  12. 1 2 Alon Ben David, Boeing links up with IAI on Arrow-3, „Aviation Week & Space Technology”, 26 stycznia 2012 [zarchiwizowane z adresu 2013-12-19] (ang.).
  13. ↑ Arrow II brochure [online], Boeing, marzec 2008 [zarchiwizowane z adresu 2010-02-06] (ang.).
  14. ↑ Yaakov Lappin, Israel successfully tests Arrow 3 missile defense, „The Jerusalem Post”, 25 lutego 2013 (ang.).
  15. ↑ Yaakov Lappin, Defense Ministry: Missile shield system passes 2nd flight test, „The Jerusalem Post”, 3 stycznia 2014 (ang.).
  16. ↑ Barbara Opall-Rome, „No Test” declared for Arrow-3 interceptor [online], Defense News, 17 grudnia 2014 (ang.).
  17. ↑ Noa Amouyal, Israel DM: glitch in Arrow 2 missile fixed [online], Defense News, 25 lutego 2015 (ang.).
  18. 1 2 Barbara Opall-Rome, US-Israel Arrow-3 intercepts target in space [online], Defense News, 10 grudnia 2015 (ang.).
  19. ↑ Israel touts successful test of Arrow-3 missile interceptor [online], Defense News, 22 stycznia 2019 (ang.).
  20. ↑ Jen Judson, US, Israel’s Arrow-3 missile put to the test in Alaska [online], Defense News, 28 lipca 2019 (ang.).
  21. ↑ Anna Ahronheim, Israel, U.S. carry out successful test of Arrow-3 missile over Alaska, „The Jerusalem Post”, 29 lipca 2019 (ang.).
  22. ↑ Joseph Hasson, Galia Goldner, Exo atmospheric intercepting system and method [online], patent WO 2006003660, 12 stycznia 2006 (ang.).
  23. ↑ IAI develops Arrow 3 interceptor in response to longer range threats [online], Israel Aerospace Industries, 10 czerwca 2009 [zarchiwizowane z adresu 2011-12-20] (ang.).
  24. ↑ Doug Richardson, IAI exhibits full-size Arrow 3 at Paris [online], Jane’s, 9 lipca 2009 [zarchiwizowane z adresu 2009-08-29] (ang.).
  25. ↑ Ron Ben-Yishai, US to help Israel develop Arrow-3 [online], Ynetnews, 8 lipca 2008 (ang.).
  26. ↑ Hanan Greenberg, Arrow 3: The new generation [online], Ynetnews, 27 maja 2010 (ang.).
  27. ↑ David Fulghum, Higher-altitude Arrow design to show its potential [online], Aviation Week, 3 września 2012 [zarchiwizowane z adresu 2013-05-01] (ang.).
  28. ↑ Eyeing Iran, Israel slates missile shield for 2015 [online], Ynetnews, 15 listopada 2010 (ang.).
  29. ↑ Israel Asks US to Support Arrow-3 [online], Defense Update, 7 września 2008 (ang.).
  30. ↑ First Arrow-3 anti-ballistic missile canister delivered to IAI [online], Defense World, 7 września 2018 [zarchiwizowane z adresu 2018-09-07] (ang.).
  31. ↑ Jeremy Binnie, Israeli BMD facility details revealed, „Jane’s Defence Weekly”, 2013 (ang.).
  32. ↑ Sheera Frenkel, U.S. publishes details of missile base Israel wanted kept secret, „Miami Herald”, 3 czerwca 2013 [zarchiwizowane z adresu 2014-01-04] (ang.).
  33. ↑ Jeffrey Heller, Israel deploys „Star Wars” missile killer system [online], Reuters, 18 stycznia 2017 [zarchiwizowane z adresu 2023-12-01] (ang.).
  34. ↑ Emanuel Fabian, Red Sea long-range missile intercepted by Arrow system – IDF [online], The Times of Israel, 31 października 2023 (ang.).
  35. ↑ Israel uses „Arrow” aerial defense system for first time in war to intercept missile [online], Al Arabiya, 31 października 2023 (ang.).
  36. ↑ Israel downing Houthi missile is first instance of space warfare, „The Jerusalem Post”, 6 listopada 2023 (ang.).
  37. ↑ Emanuel Fabian, In first, Arrow downs Eilat-bound missile from „Red Sea area”; Houthis claim attack [online], The Times of Israel, 31 października 2023 (ang.).
  38. ↑ Emanuel Fabian, Israel’s Arrow 3 has made its 1st-ever interception, downing likely Yemen-fired missile [online], The Times of Israel, 9 listopada 2023 (ang.).
  39. ↑ Hemanth, Arrow 3 Air Defence Missile System, Israel [online], Airforce Technology, 12 marca 2026 [dostęp 2026-07-08] (ang.).
  40. ↑ Yemen’s Houthis fire missile at central Israel, missile breaks up within Israeli airspace, „The Jerusalem Post”, 15 września 2024 (ang.).
  41. ↑ Houthis target Tel Aviv, surrounding areas in overnight missile attack, „The Jerusalem Post”, 27 września 2024 (ang.).
  42. ↑ Germany mulls purchase of Israel’s Arrow 3 anti-ballistic missile system [online], The Times of Israel [dostęp 2022-03-27] (ang.).
  43. ↑ Gerhard Heiming, Bundestag billigt Beschaffung von Raketenabwehrsystem Arrow 3 [online], esut.de, 26 czerwca 2023 (niem.).
  44. ↑ Benjamin Brown, Israel says US approves record-breaking Arrow missile defense deal to Germany [online], CNN, 17 sierpnia 2023 (ang.).
  45. ↑ Germany activates first elements of Arrow 3 missile defence system bought from Israel [online], Euronews, 3 grudnia 2025 (ang.).
  46. ↑ NNbS: Germany’s SHORAD Rebuild Is Delivering – Except at the Bottom [online], Großwald. European Defence Intelligence, 23 marca 2026 (ang.).
  47. ↑ Germany doubles its investment in Israel’s Arrow 3 with new $3.1 billion expansion deal, „The Jerusalem Post”, 17 grudnia 2025 (ang.).
  48. ↑ Navit Zomer, Israel Aerospace Industries secures second multibillion-dollar Arrow 3 sale to Germany [online], Ynetnews, 17 grudnia 2025 (ang.).
  49. ↑ Azerbaijan may purchase Hetz 3 anti-ballistic missile system from Israel [online], Aze.Media, 4 października 2021 (ang.).