Chec 3

Chec 3
Ilustracja
Informacje podstawowe
Zwalczane cele

pociski balistyczne, w tym ICBM

Faza

środkowa (egzoatmosferyczna)

Państwo

 Izrael
 Stany Zjednoczone

Producent

• Israel Aerospace Industries
• Boeing

Wejście do służby

2017

Pocisk
Napęd
Liczba stopni napędu

dwa, na paliwo stałe

Głowica
Naprowadzanie

inercyjne z ruchomą głowicą samonaprowadzającą

System sterowania

ciąg wektorowany

Zasięg i pułap
Zasięg

do 2400 km

Zakres pułapu antybalistycznego

ponad 100 km

System
Liczba pocisków w wyrzutni

sześć

Radar

EL/M-2080 „Green Pine”

Użytkownicy
 Izrael,  Niemcy

Chec 3 (hebr. ‏חֵץ 3‎, ang. Arrow 3, pol. Strzała 3) – egzoatmosferyczny rakietowy pocisk antybalistyczny opracowany wspólnie przez Izrael i Stany Zjednoczone, produkowany przez Israel Aerospace Industries (IAI) i Boeinga. Przechwytuje pociski balistyczne, w tym międzykontynentalne, w kosmicznej fazie lotu, a po przystosowaniu może pełnić rolę broni antysatelitarnej. Zasięg pocisku wynosi do 2400 km.

Geneza

Prace nad górną warstwą izraelskiej obrony przeciwrakietowej, znaną jako Chec 3, rządy Izraela i Stanów Zjednoczonych rozpoczęły w sierpniu 2008 roku, deklarując skuteczność przechwycenia na poziomie około 99 procent. Podstawą było studium architektury systemu z lat 2006–2007, a głównym elementem nowej warstwy miał być egzoatmosferyczny pocisk przechwytujący opracowany wspólnie przez IAI i Boeinga. System wymagał też środków wykrywania i śledzenia celów o zasięgu większym, niż zapewniają radary „Green Pine” i „Super Green Pine” współpracujące z pociskami Chec 2. Rozważano między innymi sensory elektrooptyczne przenoszone przez bezzałogowe statki powietrzne, ulepszone radary „Green Pine” oraz radar AN/TPY-2, rozmieszczony już wówczas w Izraelu i obsługiwany przez siły amerykańskie.

Wielomiliardowy program jest finansowany w znacznej części przez stronę amerykańską.

Wkład Stanów Zjednoczonych w program Chec 3
Rok fiskalnyMln dolarów
200830,0
200950,036
201058,966
201166,220
201274,700
201374,707
201474,707
201589,550
201620,0
2017204,893
2018310,0
201980,0
202055,0
202177,0

Rozwój

Nagranie egzoatmosferycznego przechwycenia celu, 10 grudnia 2015

IAI rozpoczęła wstępne testy pocisku w 2011 roku. 23 stycznia 2012 roku izraelskie Ministerstwo Obrony opublikowało materiały z udanej próby wyrzutu pocisku z bazy lotniczej Palmachim, a IAI ogłosiła tego samego dnia porozumienie z Boeingiem, który odpowiada za 40 do 50 procent zakresu produkcji.

25 lutego 2013 roku w próbie w locie pocisk osiągnął prędkość hipersoniczną i wszedł w przestrzeń kosmiczną na wysokości 100 km. 3 stycznia 2014 roku w kolejnej udanej próbie wykonał w kosmosie serię manewrów w reakcji na wirtualny pocisk przeciwnika. Próbę przechwycenia z grudnia 2014 roku uznano za tzw. no test, ponieważ warunki nie pozwoliły na odpalenie pocisku. 10 grudnia 2015 roku Chec 3 dokonał pierwszego przechwycenia, odróżniając cel od wabików wyniesionych w kosmos przez pocisk-cel Silver Sparrow(inne języki), co otworzyło drogę do produkcji niskoseryjnej. Kolejne próby w locie odbyły się 19 lutego 2018 i 22 stycznia 2019 roku. W lipcu 2019 roku w kosmodromie Pacific Spaceport Complex(inne języki) na Alasce system przechwycił trzy cele, w tym jeden poza atmosferą.

Konstrukcja

Chec 3 na wystawie statycznej podczas salonu lotniczego ILA w Berlinie, 2024

Opatentowana metoda przechwytywania zakłada użycie pocisku dwustopniowego, niszczącego cel przez bezpośrednie trafienie (ang. hit-to-kill). Głowica przechwytująca, inaczej niż większość konstrukcji napędzanych silnikami na paliwo ciekłe lub gazowe, używa silnika rakietowego na paliwo stałe z dyszą z wektorowaniem ciągu oraz ruchomej, zawieszonej kardanowo głowicy samonaprowadzającej o półsferycznym polu obserwacji, naprowadzającej pocisk metodą nawigacji proporcjonalnej(inne języki). Koncepcja jest według konstruktorów prosta, niezawodna i niedroga, a zwrotność głowicy zmniejsza zależność od zewnętrznych systemów wykrywania i śledzenia. Pełnowymiarowy model pocisku IAI zaprezentowała na Międzynarodowym Salonie Lotniczym w Paryżu w czerwcu 2009 roku.

Pocisk ma zwalczać cele balistyczne, zwłaszcza przenoszące broń masowego rażenia, na wysokościach ponad 100 km. Rozważano także jego wersję okrętową. Jest szybszy i nieco mniejszy od Chec 2, a waży niemal o połowę mniej. Bateria ma przechwytywać salwy złożone z ponad pięciu pocisków balistycznych w ciągu 30 sekund, a pocisk może zostać wystrzelony w wyznaczony rejon przestrzeni kosmicznej, zanim jeszcze znany jest kierunek lotu celu. Korzysta z tego samego systemu wyrzutni co Chec 2. W 2010 roku koszt jednostkowy szacowano na 2 do 3 mln dolarów, a koszt programu na 700 do 800 mln dolarów w okresie trzech lat.

Produkcja

Kontenery startowe pocisku produkuje Stark, amerykańska spółka zależna IAI, która pierwszą dostawę zrealizowała we wrześniu 2018 roku.

Rozmieszczenie i użycie bojowe

Według tygodnika „Jane’s Defence Weekly” z 2013 roku w Tal Szachar, między Jerozolimą a Aszdodem, w pobliżu Bet Szemesz, miały powstać stanowiska czterech wyrzutni Chec 3 po sześć pocisków, łącznie 24 pociski przechwytujące. Plany bazy ujawniło rutynowe ogłoszenie przetargowe Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych. System uznano za operacyjny 18 stycznia 2017 roku.

31 października 2023 roku pocisk Chec 2 przechwycił dalekosiężny pocisk balistyczny wystrzelony w stronę Izraela przez jemeński ruch Huti. Było to pierwsze bojowe użycie systemu Chec w czasie wojny i jego pierwsze przechwycenie pocisku balistycznego odpalonego z wyrzutni naziemnej. Ponieważ do przechwycenia doszło poza atmosferą, bywa ono uznawane za pierwszy w historii przypadek walki w przestrzeni kosmicznej.

9 listopada 2023 roku Chec 3 po raz pierwszy przechwycił pocisk Huti zmierzający w kierunku Ejlatu. W kwietniu 2024 roku, podczas zmasowanego irańskiego ataku rakietowego i dronowego na Izrael (Operacja Dotrzymana Obietnica), Chec 3 przechwytywał dalekosiężne pociski balistyczne w ramach skoordynowanej obrony prowadzonej wspólnie ze Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Francją, a 14 i 28 września 2024 roku przechwycił kolejne pociski balistyczne Huti.

Eksport

Niemcy

W 2022 roku Niemcy ogłosiły zamiar zakupu systemu w ramach inicjatywy European Sky Shield Initiative, aby wzmocnić obronę przed potencjalnym zagrożeniem rosyjskimi pociskami. Bundestag zatwierdził zakup w czerwcu 2023 roku, a w sierpniu 2023 roku zgodę na transakcję wydały Stany Zjednoczone. Kontrakt o wartości 3,5 mld dolarów stał się największym kontraktem zbrojeniowym w historii Izraela. 3 grudnia 2025 roku Luftwaffe aktywowała pierwsze elementy systemu w bazie lotniczej Holzdorf(inne języki), gdzie w tym samym miesiącu osiągnął on wstępną gotowość operacyjną. Następnie Bundestag zatwierdził rozszerzenie zamówienia o około 3,1 mld dolarów, co zwiększyło łączną wartość programu do około 6,5 mld dolarów.

Potencjalni użytkownicy

Azerbejdżan rozważał zakup systemu w czasie napięć w stosunkach z Iranem w 2021 roku.

Zobacz też