Arwanici

Arwanici (Arbresze) (ngr. Αρβανίτες, dialekt arwanicki Arbëreshë lub Αρbε̰ρεσ̈ε̰) – grupa etniczna ludności pochodzenia bałkańskiego, posługująca się własnym językiem.

Nieuznawani oficjalnie przez rząd Grecji za mniejszość narodową, należą również do wyznania prawosławnego. Posługują się dialektem języka albańskiego – tzw. arwanitiką (w istocie odmianą dialektu toskijskiego). Mimo zbliżonego języka, greccy Arwanici (poza grupą zamieszkałą w północno-zachodniej części kraju) nie zgadzają się na wiązanie ich z narodowością albańską.

Tło historyczne

W przeszłości szczególnie mocno związani byli z żeglugą i handlem, dysponując flotyllami statków kupieckich, przystosowanych też do udziału w walkach morskich. Uczestniczyli w greckich powstaniach i w bieżącym życiu gospodarczym i politycznym. Bez zaangażowania ich statków i okrętów oraz masowego udziału Arwanitów w walce wyzwoleńczej na lądzie stałym, nie byłoby możliwe odzyskanie przez Grecję niepodległości, dokonane w latach 1821–1832. Od XIX wieku podlegają urzędowej hellenizacji. W okresach władzy dyktatorskiej, proces ten przybierał formy opresyjne.

Kwestie demograficzne

Zamieszkują przede wszystkim wsie i niewielkie miejscowości w Attyce. Występują również na Peloponezie, Beocji, w Epirze i innych obszarach (patrz załączone mapy etnograficzne).

Podanie dokładnych statystyk na temat aktualnej liczebności Arwanitów oraz ich demografii jest problematyczne. Z jednej strony proces ich samoidentyfikacji jest zjawiskiem stosunkowo późnym i wtórnym, z drugiej strony, wszystkie rządy Grecji, dążąc do hellenizacji prawosławnych mniejszości etnicznych w Grecji, ograniczały prawa do autoidentyfikacji, m.in. nadając nazwę oficjalną „Grek albanofoński”.

Asymilacja nasiliła się w czasie industrializacji Grecji i masowej migracji ludności ze wsi do miast. W wielokulturowych aglomeracjach ewolucja tożsamości jest zjawiskiem szybkim. Ponadto w Grecji przebywa stale znaczna, lecz bliżej nieokreślona liczba emigrantów ekonomicznych z Albanii, przy czym głównie jest to emigracja świeża i to z południowych prowincji Albanii, gdzie mówi się językiem pokrewnym z tzw. arwanitiką.

• 1928 według spisu powszechnego: 18 773 obywateli samoidentyfikujących się jako „Albanofoni”, mówiących arwanitiką
• 1951 według spisu powszechnego: 22 736 „Albanofonów”.
• Furikis (1934): w przybliżeniu 70 000 Arwanitów zamieszkałych w rejonie Attyki
• Trudgill/Tzavaras (1976/77): w przybliżeniu 140 000 w Attyce i Beocji razem wziętych
• Sasse (1991): w przybliżeniu 50 000 mówiących Arwanitiką w całej Grecji.
• Ethnologue, 2000: 150 000 Arwanitów zamieszkałych w 300 wsiach.
• Federal Union of European Nationalities, 1991: 95 000 „Albańczyków w Grecji” (MRG 1991: 189)

Tymczasem, zdaniem Greków, Albańczyk to osoba urodzona w Albanii lub której rodzice urodzili się w Albanii i przy tym nie wywodząca się z licznej greckiej mniejszości narodowej w kraju sąsiada. Ewentualnie Albańczyk to mieszkaniec Grecji, lecz z pogranicza albańskiego. Natomiast Arwanici to potomkowie rodzin, które o kilkaset lat wcześniej przybyły do Grecji z Albanii, niemniej uległy już naturalnej, pełnej asymilacji. Niemal każdy Grek pochodzi z jakiejś specyficznej grupy językowej i kulturowej, zaś Arwanici, zdaniem Greków, są właśnie jedną z wielu takich grup^{[potrzebny przypis]}.

Wybitni Arwanici w historii nowożytnego państwa greckiego

Przypisy