Aspidogyne

*Aspidogyne*
	; Aspidogyne nobilis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	storczykowate
Podrodzina	storczykowe
Rodzaj	Aspidogyne
	Nazwa systematyczna
	Aspidogyne Garay; Bradea 2: 200. 15 Aug 1977
	Typ nomenklatoryczny
	A. foliosa (Poepp. & Endl.) Garay
Synonimy
	Ligeophila Garay ; Platythelys Garay ; Rhamphorhynchus Garay
	Ligeophila Garay ; Platythelys Garay ; Rhamphorhynchus Garay
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Aspidogyne – rodzaj rośliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae Juss.). Obejmuje około 75 gatunków występujących naturalnie w strefie tropikalnej obu Ameryk.

Etymologia

Nazwa rodzajowa pochodzi z języka greckiego – słowo "aspis" oznacza tarczę, natomiast "gyne" kobietę. Słowa te odnoszą się do dużego rostellum (tworu powstającego z jednej z łatek znamienia) zaokrąglonego na bokach, które przypomina tarczę.

Rozmieszczenie geograficzne

Przedstawiciele rodzaju Aspidogyne rosną naturalnie na obszarze od Gwatemali i południowego Hondurasu aż do Boliwii, Paragwaju i północnej Argentyny.

Morfologia

Liście: Liście łodygowe o kształcie jajowatym do eliptycznego są skupione u nasady pędu.
Kwiaty: Kwiatostany są owłosione lub gruczołowate. Przysadki są nagie lub owłosione. Kwiaty rozpostarte. Listek grzbietowy okwiatu jest wklęsły i wyprostowany. Listki boczne zewnętrznego okółka są rozpostarte. Warżka jest dwuczęściowa. Posiada długą ostrogę zakrzywioną na szczycie. Hipochil jest wklęsły, w kształcie łodzi. Epichil jest ułożony poprzecznie, o gładkim brzegu bez wycięć lub wgłębień, zakrzywiony na szczycie. Rostellum jest duże i całobrzegie, w kształcie wiatraczka. Wierzchołek zwykle się łamie przy odrywaniu od pollinarium. Pylniki są wyprostowane. Clinandrium jest płytkie. Tarczka nasadowa (łac. viscidium) jest dość duża. Posiada dwa znamiona. Zalążnia jest cylindrycznie-wrzecionowata, gruczołowato owłosiona.
Owoce: Nasiona nie zostały zaobserwowane.

Biologia i ekologia

Rośliny z rodzaju Aspidogyne rosną w cieniu na dnie lasu (przy brzegach rzek, na bagnach) na piaszczystej, próchnicznej lub granitowej glebie. Występują na wysokościach do 2000 m n.p.m.

Systematyka

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj sklasyfikowany do podplemienia Goodyerinae w plemieniu Cranichideae, podrodzina storczykowe (Orchidoideae), rodzina storczykowate (Orchidaceae), rząd szparagowce (Asparagales) w obrębie roślin jednoliściennych.

Aspidogyne jest blisko spokrewnione z rodzajem Microchilus C. Presl, od którego różni się budową kwiatów.

Wykaz gatunków

Aspidogyne alajuelae (Ormerod) Meneguzzo
Aspidogyne amazonica (Garay) Meneguzzo
Aspidogyne argentea (Vell.) Garay
Aspidogyne bicornuta (Cogn.) Meneguzzo
Aspidogyne bidentifera (Schltr.) Garay
Aspidogyne boliviensis (Cogn.) Garay
Aspidogyne brachyrrhyncha (Rchb.f.) Garay
Aspidogyne bruxelii (Pabst) Garay
Aspidogyne caraguatatubensis M.R.Miranda, Engels & E.C.Smidt
Aspidogyne carauchana Ormerod
Aspidogyne chocoensis Ormerod
Aspidogyne clavigera (Rchb.f.) Meneguzzo
Aspidogyne commelinoides (Barb.Rodr.) Garay
Aspidogyne confusa (C.Schweinf.) Garay
Aspidogyne costaricensis Ormerod & M.A.Blanco
Aspidogyne cruciformis Ormerod
Aspidogyne debilis (Lindl.) Meneguzzo
Aspidogyne decora (Rchb.f.) Garay & G.A.Romero
Aspidogyne diaphana Szlach. & Kolan.
Aspidogyne fimbrillaris (B.S.Williams) Garay
Aspidogyne foliosa (Poepp. & Endl.) Garay
Aspidogyne gavilanensis (Ormerod & G.A.Romero) Meneguzzo
Aspidogyne gigantea (Dodson) Ormerod
Aspidogyne goaltalensis Ormerod
Aspidogyne grandis (Ormerod) Ormerod
Aspidogyne grayumii Ormerod
Aspidogyne harlingii Ormerod
Aspidogyne herzogii (Schltr.) Ormerod
Aspidogyne hylibates (Rchb.f.) Garay
Aspidogyne hyphaematica (Rchb.f.) Garay
Aspidogyne jamesonii (Garay) Meneguzzo
Aspidogyne juruenensis (Hoehne) Meneguzzo
Aspidogyne jussariensis Ormerod
Aspidogyne kuczynskii (Porsch) Garay
Aspidogyne lindleyana (Cogn.) Garay
Aspidogyne longibracteata (Soroka) Ormerod
Aspidogyne lutea (Garay) Meneguzzo
Aspidogyne macarenae (Ormerod) Meneguzzo
Aspidogyne malmei (Kraenzl.) Garay
Aspidogyne mendoncae (Brade & Pabst) Ormerod
Aspidogyne metallescens (Barb.Rodr.) Garay
Aspidogyne miravalleana Szlach. & Kolan.
Aspidogyne misera (Ormerod) Ormerod
Aspidogyne mosaica Ormerod
Aspidogyne multifoliata (C.Schweinf.) Garay
Aspidogyne mystacina (Rchb.f.) Garay
Aspidogyne pachysepala (Ormerod) Meneguzzo
Aspidogyne pedicellata (Cogn.) Meneguzzo
Aspidogyne peruviana (Garay) Meneguzzo
Aspidogyne peteriana (Cogn.) Meneguzzo
Aspidogyne platensis (Hauman) Meneguzzo
Aspidogyne popayanensis Ormerod
Aspidogyne pumila (Cogn.) Garay
Aspidogyne querceticola (Lindl.) Meneguzzo
Aspidogyne rariflora (Lindl.) Garay
Aspidogyne reddenii Ormerod & Carnevali
Aspidogyne repens (Poepp. & Endl.) Garay
Aspidogyne robusta (C.Schweinf.) Garay
Aspidogyne rosea (Lindl.) Meneguzzo
Aspidogyne roseoalba (Dressler) Ormerod
Aspidogyne rotundifolia (Ormerod) Ormerod
Aspidogyne schlechteriana (Hoehne) Meneguzzo
Aspidogyne serripetala (Garay) Garay
Aspidogyne stenocentron (Schltr.) Szlach. & Kolan.
Aspidogyne steyermarkii Carnevali & Foldats
Aspidogyne stictophylla (Schltr.) Garay
Aspidogyne stigmatoptera (Rchb.f.) Meneguzzo
Aspidogyne sumacoensis Ormerod
Aspidogyne tribouillieri Archila, Chiron & Szlach.
Aspidogyne tuerckheimii (Schltr.) Garay
Aspidogyne tulamengensis Ormerod & Carnevali
Aspidogyne umbraticola (Garay) Meneguzzo
Aspidogyne unicornis (Ormerod) Meneguzzo
Aspidogyne utriculata (Dressler) Szlach.
Aspidogyne venustula (Ames) Meneguzzo
Aspidogyne vesiculosa Ormerod
Aspidogyne zonata Ormerod

Zastosowanie

Rośliny z tego rodzaju zasadniczo nie są uprawiane.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-04-29] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-04-29] (ang.).
1 2 Aspidogyne. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2014-05-26]. (ang.).
1 2 3 Aspidogyne. [w:] Plants of the World online [on-line]. Kew Royal Botanic Gardens. [dostęp 2023-04-29].
1 2 Aspidogyne. [w:] The World Checklist of Vascular Plants [on-line]. Catalogue of Life Checklist. [dostęp 2023-04-29].
1 2 3 4 5 6 7 8 Aspidogyne Garay – Descriptions. e-monocot.org. [dostęp 2014-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (28 maja 2014)]. (ang.).
↑ Aspidogyne Garay – Overview. e-monocot.org. [dostęp 2014-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (28 maja 2014)]. (ang.).
↑ Florida Museum of Natural History: Orchid Tree: a phylogeny of epiphytes (mostly) on the tree of life. [dostęp 2013-01-30]. (ang.).
↑ Mark W. Chase, Kenneth M. Cameron, John V. Freudenstein, Alec M. Pridgeon i inni. An updated classification of Orchidaceae. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 177, s. 151–174, 1 lutego 2015. Linnean Society of London. DOI: 10.1111/BOJ.12234. (ang.).
↑ Aspidogyne. National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2023-04-29].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-04-29] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-04-29] (ang.).

[ing-3] 1 2 Aspidogyne. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2014-05-26]. (ang.).

[kew-4] 1 2 3 Aspidogyne. [w:] Plants of the World online [on-line]. Kew Royal Botanic Gardens. [dostęp 2023-04-29].

[CoL-5] 1 2 Aspidogyne. [w:] The World Checklist of Vascular Plants [on-line]. Catalogue of Life Checklist. [dostęp 2023-04-29].

[monocot1-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 Aspidogyne Garay – Descriptions. e-monocot.org. [dostęp 2014-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (28 maja 2014)]. (ang.).

[monocot2-7] Aspidogyne Garay – Overview. e-monocot.org. [dostęp 2014-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (28 maja 2014)]. (ang.).

[tree-8] Florida Museum of Natural History: Orchid Tree: a phylogeny of epiphytes (mostly) on the tree of life. [dostęp 2013-01-30]. (ang.).

[CHASE-9] Mark W. Chase, Kenneth M. Cameron, John V. Freudenstein, Alec M. Pridgeon i inni. An updated classification of Orchidaceae. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 177, s. 151–174, 1 lutego 2015. Linnean Society of London. DOI: 10.1111/BOJ.12234. (ang.).

[NCBI-10] Aspidogyne. National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2023-04-29].