Azotek boru

Azotek boru
układ heksagonalny układ regularny
Ilustracja
układ wurcytu(inne języki)
Ogólne informacje
Wzór Hilla

BN

Masa molowa

24,82 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

10043-11-5

PubChem

66227

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Zdjęcie mikroskopowe kryształów heksagonalnego azotku boru

Azotek boru, BN – nieorganiczny związek chemiczny boru i azotu. Po raz pierwszy został otrzymany w 1842 roku. Podobnie jak diament, azotek boru może zostać wytworzony w taki sposób, aby miał własności półprzewodnikowe.

Odmiany polimorficzne

W zależności od ciśnienia i temperatury azotek boru może występować w trzech strukturach krystalicznych: heksagonalnej (hBN), regularnej (cBN) i wurtzytowej (wBN):

Zastosowania: lubrykanty wysokotemperaturowe, materiały do rozpraszania ciepła w urządzeniach elektronicznych, elementy izolacyjne w piecach próżniowych.
Zastosowania: materiały ścierne, narzędzia skrawające, elementy do pracy w ekstremalnych warunkach temperaturowych i środowiskowych. Wykorzystywany jest zwłaszcza do obróbki ściernej o wysokich prędkościach, np. do szlifowania i cięcia stali hartowanych. W przeciwieństwie do narzędzi diamentowych nie rozkłada się pod wpływem temperatury (powinowactwo chemiczne węgla – pod każdą postacią, diamentu też – do żelaza w stali). Borazon jest co prawda bardziej miękki od diamentu (5000 HV30 – borazon, 8000–10000 HV30 – diament), ale nie traci mocno na twardości podczas ogrzewania (do ok. 1500 °C), dlatego jest używany do szlifowania węglików i diamentów w wysokich temperaturach[potrzebny przypis].
Potencjalne zastosowania: badania materiałów o najwyższej twardości, aplikacje wysokociśnieniowe, powłoki ochronne o wysokiej wydajności.

Otrzymywanie

Do otrzymywania azotku boru używa się tlenku boru(III) i azotu atmosferycznego. Reakcja zachodzi w wysokich temperaturach i wymaga obecności Ca3(PO4)2 jako katalizatora. Zamiast azotu może zostać użyty amoniak. Powstaje przy tym bezbarwna forma heksagonalna (alfa), o strukturze analogicznej do struktury grafitu i podobnych własnościach fizycznych. Można z niej uzyskać formę beta (borazon), przez ogrzanie do ok. 1750 °C, przy ciśnieniu 70 kbar i obecności azotku litu.