Bahnreform

Bahnreform – reforma kolejnictwa w Niemczech przeprowadzona w latach 1993–1994.

Reforma ta została wymuszona procesem zjednoczenia Niemiec i potrzebą dokonania scalenia dwóch działających oddzielnie państwowych przedsiębiorstw kolejowych.

Oba dotychczasowe przedsiębiorstwa – Deutsche Bundesbahn (RFN) i Deutsche Reichsbahn (NRD) znajdowały się w poważnym kryzysie. W przypadku Deutsche Reichsbahn problemem były zapóźnienia technologiczne i inwestycyjne, a także przerost zatrudnienia. Deutsche Bundesbahn borykała się z deficytem i długiem sięgającym 40 miliardów marek.

Ustawą wprowadzającą pakiet blisko 130 zmian w ustawach i rozporządzeniach określających funkcjonowanie kolei w Niemczech była ustawa o nowej organizacji systemu kolejowego (Gesetz zur Neuordnung des Eisenbahnwesens(inne języki) – ENeuOG) z dnia 27 grudnia 1993 r. Głównymi ustawami w powyższym pakiecie były:

Celem reformy było zmniejszenie obciążeń dla budżetu federalnego i zrównoważenie sytuacji na kolei. Wraz z połączeniem obu przedsiębiorstw dokonano przekształcenia ich w spółkę komercyjną (Deutsche Bahn AG) ze 100-procentowym udziałem właścicielskim państwa. Ograniczyło to wpływ rządu na ład korporacyjny spółki.

Odpowiedzialność za finansowanie przewozów regionalnych przeniesiono na władze poszczególnych krajów związkowych (landów). Od czasu regionalizacji tych usług od 1996 r. rząd zapewnia krajom związkowym fundusze na ten cel, a kraje związkowe organizują regionalne usługi transportu kolejowego pasażerów zgodnie z zasadą nabywca/dostawca.

Otwarto także rynek kolejowy na konkurencję – przede wszystkim rynek przewozów regionalnych.

Jednocześnie w ramach reformy utworzono Bundeseisenbahnvermögen(inne języki) – BEV (majątek kolei federalnej) – przeprowadzając proces oddłużania nowo powstających przedsiębiorstw kolejowych. Podmiot ten przejął 32 mld euro długów kolei zachodnioniemieckiej – koszt operacji obciążył budżet federalny.

Powołano też urząd nadzorujący funkcjonowanie kolei – Eisenbahn-Bundesamt(inne języki) (EBA). Zmienił się też status osób zatrudnionych na kolei: wszyscy nowozatrudnieni stawali się pracownikami, a nie urzędnikami państwowymi. Osoby zatrudnione wcześniej utrzymały swój status, związany z licznymi przywilejami.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Dominik Smyrgała, Leszek Jesień, Łukasz Kister, Marcin Koniak, Łukasz Tolak, PKP Energetyka po prywatyzacji: bezpieczeństwo dostaw energii i przewozów kolejowych, Warszawa: Collegium Civitas Press, 2016, s. 36–40, ISBN 978-83-61067-23-8.
  2. 1 2 3 4 5 Michał Beim, 4em, p, l, ), Uwarunkowania prawne niezależnych zarządców infrastruktury kolejowej w Niemczech, „internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny”, 6 (4), 2017, s. 38, DOI: 10.7172/2299-5749.IKAR.4.6.3 [dostęp 2026-08-05].
  3. 1 2 Raport z badania rynku kolejowych przewozów pasażerskich w Polsce [online], Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, październik 2024, s. 88–91 [dostęp 2025-12-10].