Bandikot

Bandikot
	Bandicota
	J.E. Gray, 1873
	; Bandikot bengalski (B. bengalsensis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	Supramyomorpha
Infrarząd	myszokształtne
Nadrodzina	myszowe
Rodzina	myszowate
Podrodzina	myszy
Plemię	Rattini
Rodzaj	bandikot
	Typ nomenklatoryczny
	Mus giganteus Hardwicke, 1804 (= Mus indicus Bechstein, 1800)
Synonimy
	Gunomys O. Thomas, 1907;
	Gunomys O. Thomas, 1907;
Gatunki
	4 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	4 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Bandikot (Bandicota) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 145–350 mm, długość ogona 75–280 mm, długość ucha 22–33 mm, długość tylnej stopy 27–60 mm; masa ciała 140–600 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1873 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Notatki o szczurach, z opisem kilku nowych gatunków z Panamy i Wysp Aru, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) bandikot indyjski (B. indica).

Etymologia

Bandicota: zniekształcona nazwa pandi-kokku oznaczająca w telegu ‘świnio-szczura’. Rodzima nazwa bandikota odnosi się do jego zwyczaju chrząkania jak świnia podczas ataku lub podczas biegania w nocy.
Gunomys: gr. γoυνoς gounos ‘owocny, płodny’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Arvicola bengalensis J.E. Gray, 1835.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Bandicota indica	(Bechstein, 1800)	bandikot indyjski	gatunek monotypowy	Azja Południowa i Południowo-Wschodnia, na wschód od Indii do Chińskiej Republiki Ludowej (Fujian); również wyspa Cát Bà (północny Wietnam); introdukowany na Półwyspie Malajskim, Jawie i być może na Tajwanie; zakres wysokości: 0–1500 m n.p.m.	DC: 18,8–35 cm DO: 14,6–28 cm MC: 375–600 g	LC
Bandicota bengalensis	(J.E. Gray, 1835)	bandikot bengalski	gatunek monotypowy	wschodni Pakistan i Indie na wschód do Mjanmy, Sri Lanka; introdukowany w Arabii Saudyjskiej, Tajlandii, na Półwyspie Malajskim, Sumatrze i Jawie	DC: 16,1–24 cm DO: 11,2–18,8 cm MC: brak danych	LC
Bandicota savilei	O. Thomas, 1916	bandikot indochiński	gatunek monotypowy	środkowy Mjanma, Tajlandia, Kambodża i Wietnam; być może niziny Laosu	DC: 14,5–22 cm DO: 7,5–17,8 cm MC: 140–220 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.

Opisano również gatunek wymarły z pliocenu dzisiejszych Indii:

Bandicota sivalensis Patnaik, 2001

Uwagi

↑ DC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 J.E. Gray. Notes on the rats; with the description of some new species from Panama and the Aru Islands. „The Annals and Magazine of Natural History”. Forth Series. 12 (71), s. 418, 1873. (ang.).
↑ O. Thomas. A Subdivision of the Old Genus Nesokia, with Descriptions of Three new Members of the Group, and of a Mus from the Andamans. „The Annals and Magazine of Natural History”. Seventh Series. 20, s. 203, 1907. (ang.).
1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 265. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 474. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 818–819. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Bandicota. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-05].
1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 305. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 132, 1904. (ang.).
↑ Ch. Srinivasulu: South Asian Mammals: An updated Checklist and Their Scientific Names. Boca Raton: CRC Press, 2019, s. 73. ISBN 978-1-1386-0926-6. (ang.).
↑ Brown 1954 ↓, s. 388.
↑ Brown 1954 ↓, s. 544.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-16]. (ang.).
↑ Taxonomy: Bandicota – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-01-31]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Bandicota Gray, 1873, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-09-16] (ang.).
↑ R. Patnaik. Late Pliocene micromammals from Tatrot Formation (Upper Siwaliks) exposed near village Saketi, Himachal Pradesh, India. „Palaeontographica”. Abteilung A. 261 (1-3), s. 66, 2001. (ang.).

Bibliografia

R.W. Brown: Composition of scientific words; a manual of methods and a lexicon of materials for the practice of logotechnics. Washington: Published by the author, 1954, s. 1–882. (ang.).

[13] DC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Gray-1] 1 2 J.E. Gray. Notes on the rats; with the description of some new species from Panama and the Aru Islands. „The Annals and Magazine of Natural History”. Forth Series. 12 (71), s. 418, 1873. (ang.).

[Thomas-2] O. Thomas. A Subdivision of the Old Genus Nesokia, with Descriptions of Three new Members of the Group, and of a Mus from the Andamans. „The Annals and Magazine of Natural History”. Seventh Series. 20, s. 203, 1907. (ang.).

[Cichocki&inni-3] 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 265. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-4] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 474. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Denys&inni-5] 1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 818–819. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-6] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Bandicota. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-05].

[amw-7] 1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 305. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-8] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 132, 1904. (ang.).

[sri-9] Ch. Srinivasulu: South Asian Mammals: An updated Checklist and Their Scientific Names. Boca Raton: CRC Press, 2019, s. 73. ISBN 978-1-1386-0926-6. (ang.).

[CITEREFBrown1954[https://archive.org/details/compositionofsci00brow/page/388/mode/1up_388]-10] Brown 1954 ↓, s. 388.

[CITEREFBrown1954[https://archive.org/details/compositionofsci00brow/page/n551/mode/1up?q=Mus_544]-11] Brown 1954 ↓, s. 544.

[mdd-12] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-16]. (ang.).

[14] Taxonomy: Bandicota – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-01-31]. (ang.).

[zij-15] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Bandicota Gray, 1873, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-09-16] (ang.).

[pat-16] R. Patnaik. Late Pliocene micromammals from Tatrot Formation (Upper Siwaliks) exposed near village Saketi, Himachal Pradesh, India. „Palaeontographica”. Abteilung A. 261 (1-3), s. 66, 2001. (ang.).