Barbaryzm

Barbaryzm (z gr. barbarismós, od bárbaros „barbarzyńca, cudzoziemiec”) – jednostka językowa niewłaściwa dla danego języka, przeniesiona do wypowiedzi z języka obcego (o charakterze zapożyczenia lub kalki językowej). Termin ten odnoszony jest w szczególności do elementów ocenianych negatywnie, łamiących ustalone konwenanse językowe i postrzeganych jako zbędne (mających swoje rodzime odpowiedniki). W szerszym ujęciu barbaryzm to każdy element językowy uchodzący za niekulturalny, niewłaściwy dla języka literackiego. Niekiedy definiuje się go jako „poważny błąd językowy”.

Barbaryzmy opierają się na zasadzie kontrastu między językami. Mogą zatem nadawać tekstowi literackiemu szczególną wartość stylistyczną. Wykorzystywane są jako chwyty stylistyczne służące podkreśleniu kunsztowności wypowiedzi (zwłaszcza makaronizmy w literaturze barokowej), wywołaniu efektów humorystycznych lub językowej charakterystyce postaci. Czasami utożsamia się barbaryzmy i makaronizmy.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 barbaryzm, [w:] Encyklopedia językoznawstwa ogólnego [online], Encyklopedia ENCENC – Polskie encyklopedie humanistyczne [dostęp 2019-06-28] [zarchiwizowane z adresu 2020-09-19].
  2. ↑ Jozef Mistrík i inni, Encyklopédia jazykovedy, Bratislava: Obzor, 1993, s. 81, ISBN 80-215-0250-9, OCLC 29200758 (słow.).
  3. ↑ Jože Toporišič, Enciklopedija slovenskega jezika, Ksenija Dolinar (red.), Lublana: Cankarjeva založba, 1992, s. 5, ISBN 86-361-0756-3 (słoweń.).
  4. ↑ Jiří Haller, Poznámky k Příručnímu slovníku jazyka českého, „Naše řeč”, 20 (2–3), 1936, s. 44–49 [dostęp 2024-05-22] (cz.), patrz s. 45.
  5. ↑ Marek Król, Grzegorz Krupiński, Henryk Sułek, Praktyczny słownik terminów literackich, Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2004, ISBN 83-7389-137-4, OCLC 749732937 [dostęp 2019-11-25].
  6. ↑ Adam Kulawik, Poetyka: wstęp do teorii dzieła literackiego, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 111, ISBN 83-01-10015-X, OCLC 23834173.