Barbus

Barbus
Cuvier & Cloquet, 1816
Ilustracja
Gatunek typowy – Barbus barbus
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

promieniopłetwe

Rząd

karpiokształtne

Rodzina

karpiowate

Podrodzina

Barbinae

Rodzaj

Barbus

Typ nomenklatoryczny

Cyprinus barbus Linnaeus, 1758

Synonimy
  • Pseudobarbus Bielz, 1853
Gatunki

41 gatunków – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Barbus – rodzaj słodkowodnych ryb karpiokształtnych z rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Gatunki zaliczane do tego rodzaju często określane są w języku polskim nazwą brzana lub brzanka, choć terminy te – znane i stosowane w akwarystyce – obejmują również ryby z rodzajów Puntius i innych.

Występowanie

Zasiedlają słodkie wody Europy, Afryki i Bliskiego Wschodu.

Cechy charakterystyczne

Ryby zaliczane do tego rodzaju mają wydłużone ciało, zęby gardłowe ustawione w trzech szeregach.

Taksonomia

Gatunkiem typowym rodzaju jest Cyprinus barbus (Barbus barbus).

W rodzaju Barbus sklasyfikowano dawniej liczne gatunki, nawet ponad 800. Wiele gatunków wydzielono następnie do osobnych rodzajów na podstawie cech morfologicznych. Badania molekularne wykazały parafiletyczność rodzaju Barbus i konieczność przeprowadzenia gruntownej rewizji rodzaju. Seria publikacji filogenetycznych i taksonomicznych doprowadziła do znaczącego okrojenia tego rodzaju i obecnie (2026) zalicza się do niego tylko 41 gatunków, włącznie z nowo opisanymi. Wśród populacji jednego z gatunków (B. petenyi) Kotlik i inni wykazali istnienie trzech odrębnych (B. petenyi, B. carpathicus i B. balcanicus). Występująca w Polsce brzana karpacka podnoszona jest do rangi nowego gatunku.

Klasyfikacja

Gatunki zaliczane do tego rodzaju:

Gatunkiem typowym jest Cyprinus barbus (B. barbus).

Przypisy

  1. ↑ Barbus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 Ron Fricke, William Neil Eschmeyer, Richard van der Laan (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 14 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-27] (ang.).
  3. ↑ wynik wyszukiwania: Barbus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2026-04-27] (ang.).
  4. 1 2 Giovanni Rossi i inni, Mitochondrial phylogeny and taxonomic revision of Italian and Slovenian fluvio-lacustrine barbels, Barbus sp. (Cypriniformes, Cyprinidae), „BMC Zoology”, 6 (1), 2021, DOI: 10.1186/s40850-021-00073-x, PMID: 37170173, PMCID: PMC10127354 (ang.).
  5. 1 2 Lei Yang i inni, Phylogeny and polyploidy: Resolving the classification of cyprinine fishes (Teleostei: Cypriniformes), „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 85, 2015, s. 97–116, DOI: 10.1016/j.ympev.2015.01.014 (ang.).
  6. 1 2 Malorie M. Hayes, Jonathan W. Armbruster, The Taxonomy and Relationships of the African Small Barbs (Cypriniformes: Cyprinidae), „Copeia”, 105 (2), 2017, s. 348–362, DOI: 10.1643/CI-15-348 (ang.).
  7. ↑ P. Berrebi, C.S. Tsigenopoulos, Phylogenetic organization of the genus Barbus sensu stricto: a review based on data obtained using molecular markers, [w:] Banarescu P., Bogutskaya N.G. (red.), The freshwater fishes of Europe, t. 5/II: Cyprinidae 2, Part II: Barbus, Wiebelsheim: Aula-Verlag, 2003, s. 11–22 (ang.).
  8. ↑ Kotlik et al. Two new Barbus species from the Danube River basin, with redescription of B. petenyi (Teleostei: Cyprinidae). „Folia Zoologica”. 51 (3), s. 227–240, 2002. (ang.).(pdf)
  9. ↑ Bogutskaya et al. 2004. On Barbus waleckii Rolik, 1970 (Cyprinidae) in Ukraine with brief remarks on species from the genus Barbus Cuvier, 1816, distributed in the Dniestr and Vistula drainages. Vestnik Zoologii, Kiev, 38, 87–92. (format pdf w jęz. rosyjskim)
  10. ↑ J. Freyhof, M. Kottelat, Barbus waleckii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2009-06-09] (ang.).
  11. 1 2 G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  12. 1 2 Eugeniusz Grabda, Tomasz Heese: Polskie nazewnictwo popularne krągłouste i ryby - Cyclostomata et Pisces. Koszalin: Wyższa Szkoła Inżynierska w Koszalinie, 1991.
  13. ↑ Josef Reichholf, Gunter Steinbach, Claus Militz: Wielka encyklopedia ryb : słodkowodne i morskie ryby Europy. Wiśniewolski Wiesław (tłum.). Warszawa: Muza, 1994. ISBN 83-7079-317-7.
  14. ↑ Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
  15. ↑ Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973 (występuje pod synonimiczną nazwą łacińską)

Bibliografia