 Bodo Kox (2014) | |
| Imię i nazwisko przy narodzeniu |
Bartosz Koszała |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
22 kwietnia 1977 |
| Zawód | |
| Lata aktywności |
od 2002 |
Bodo Kox, ps. Oskar Boszko (ur. 22 kwietnia 1977 we Wrocławiu jako Bartosz Koszała) – polski reżyser, scenarzysta, aktor, dziennikarz z wykształcenia.
W latach 1994–1997 uczył się w szkole zawodowej – Technikum Elektrycznym we Wrocławiu w Zespole Szkół Elektronicznych im. Jana Henryka Dąbrowskiego przy ul. Piłsudskiego (od 2002 r. Technikum nr 7 im. Polskich Zwycięzców Enigmy w Zespole Szkół Teleinformatycznych i Elektronicznych), na kierunku sprzedawca. Maturę zdał w 1998 r. Liceum Handlowym dla Dorosłych we Wrocławiu przy ul. Drobnera. To właśnie w liceum, jeszcze przed maturą, zaczął przejawiać inklinacje artystyczne – pisał wiersze, występował w zespole muzycznym, realizował happeningi i performances. Studiował dziennikarstwo na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego, uzyskując dyplom w 2002 r. W latach 2010–2012 studiował na Wydziale Reżyserii w PWSFTviT im. L. Schillera w Łodzi, a w latach 2010–2011 w Mistrzowskiej Szkole Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy.
Przez pięć lat był frontmanem w zespole Evviva L’Arte, pisując również teksty piosenek. Po ukończeniu studiów dziennikarskich prowadził we wrocławskim oddziale TVP program o kulturze, w latach 2002-2004 był asystentem reżysera przy czterech edycjach Baru, reality show telewizji Polsat.
Pierwszym jego filmem była offowa, 28-minutowa fabuła Crime, sorry, zrealizowana wspólnie z Jackiem Chamotem w 2003 r. Po tej produkcji doszedł do wniosku, że kino jest sposobem na połączenie jego dotychczasowych zainteresowań: poezji, malarstwa, muzyki. Podczas realizacji Crime, sorry poznał braci Dominika i Piotra Matwiejczyków, wrocławskich niezależnych reżyserów, scenarzystów i producentów. Znajomość z nimi zaowocowała kilkuletnią współpracą, zagrał w ich filmach: Bolączka sobotniej nocy, Krew z nosa, Ugór, Homo Father, Emilia. Za rolę Pabla, głównego bohatera Krwi z nosa otrzymał nagrodę OFFSKAR 2005. Rola w Ugorze przyniosła mu nominację do OFFSKARA 2006 i specjalne wyróżnienie jury Konkursu Kina Niezależnego na XXX FPFF w Gdyni – to ostatnie również za rolę w innym filmie Piotra Matwiejczyka, Homo Father. Kontynuując współpracę z braćmi Matwiejczykami, realizował również swoje autorskie filmy. W latach 2004-2008 napisał scenariusze i wyreżyserował sześć filmów niezależnych. Najbardziej znane filmy z tego okresu to Marco P. i złodzieje rowerów (2005) i Nie panikuj! (2007). Dzięki sukcesowi etiudy Marco P. i złodzieje rowerów, najobficiej nagradzanej na niezależnych festiwalach, mógł zrezygnować z pracy w telewizji i poświęcić się całkowicie tworzeniu filmów. Nie panikuj! – pełnometrażowa komedia o życiowych nieudacznikach, równie mocno dostrzeżona i nagradzana, była zarazem ostatnim offową produkcją Koxa. W 2010 r. przyjęty został na IV rok na Wydział Reżyserii w PWSFTviT im. L. Schillera w Łodzi. Następnie otrzymał stypendium w Mistrzowskiej Szkole Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy. "Nie miałem pieniędzy na realizację offowych filmów, przestałem się rozwijać i stwierdziłem, że potrzebuję jakiegoś bodźca. Dowiedziałem się, że można zdawać do szkoły filmowej w Łodzi na studia magisterskie na podstawie dorobku artystycznego. (...) A kiedy już podjąłem decyzję, dosłownie trzy dni później zadzwonił do mnie Maciej Sobieszczański z Wajda School z zaproszeniem do tej szkoły. W jednym roku trafiłem więc do dwóch szkół filmowych" – mówił w wywiadzie dla Onet.pl.
W 2006 r. napisał scenariusz filmu fabularnego Dziewczyna z szafy, który podczas studiów w Łodzi pokazał Robertowi Glińskiemu. Film został zrealizowany w 2012 r. jako profesjonalny debiut filmowy w Wytwórni Filmów Fabularnych. Pisano o nim jako o „najlepszym polskim debiucie ostatnich lat (Bartosz Staszczyszyn, Culture.pl), „odkryciu” i „świeżym języku polskiego kina” (Barbara Hollender, Rzeczpospolita), czy wręcz o debiucie „zbyt perfekcyjnym” (Łukasz Maciejewski, Dziennik.pl). To opowieść o dwóch braciach – jeden z nich (Piotr Głowacki) opiekuje się drugim, autystycznym (Wojciech Mecwaldowski), i prosi o pomoc ekscentryczną sąsiadkę, tytułową „dziewczynę z szafy”, prowadzącą badania nad światami równoległymi (Magdalena Różańska). Wątki science fiction, które pojawiają się w filmie, sygnalizują obszar późniejszych zainteresowań twórcy. Film przyniósł autorowi kilkanaście polskich i międzynarodowych nagród i wyróżnień.
Jego studenckimi etiudami, zrealizowanymi w latach 2011-2013, są:
W 2013 r. pod pseudonimem Oskar Boszko reżyserował w Akson Studio serial 2XL według scenariusza Radosława Figury, Anity Nawrockiej i Pawła Trześniowskiego. W 2015 r. zadebiutował jako reżyser teatru telewizji Amazonią Michała Walczaka, komediową opowieścią o realiach polskiego showbiznesu. W głównych rolach dwojga młodych aktorów bez angażu, rozdartych między „być” a „mieć”, wystąpili Aleksandra Domańska i Jakub Gierszał, obok nich Marcin Dorociński, Adam Woronowicz, Klara Bielawka i Lesław Żurek.
Drugim jego pełnometrażowym filmem fabularnym był Człowiek z magicznym pudełkiem (2017) – love story rozpięta między dystopijną przyszłością a stalinowską przeszłością. Za scenariusz tego filmu otrzymał w 2015 roku – jako trzeci Polak w historii nagrody – wyróżnienie w międzynarodowym konkursie ScripTeast.
Film oceniano niejednoznacznie. Niektórych recenzentów zachwycił – „Kox ma odwagę śnić zamaszyście i intensywnie – tak jakby ograniczenia krajowego podwórka w ogóle go nie dotyczyły” (Michał Oleszczyk, Filmweb), „to hołd złożony kinu noir”, „czysta przyjemność” (Janusz Wróblewski, Polityka) – inni krytykowali brak konsekwencji i dramaturgii (Bartosz Staszczyszyn, Culture.pl) lub dłużyzny i scenariuszowe kalki (Grzegorz Kłos, WP film).
Człowiek z magicznym pudełkiem odniósł sukcesy na międzynarodowych festiwalach. Dostał nagrodę Złotego Asteroida na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Fantastycznych w Trieście (2017) oraz Green Seahorse na Suspense Film Festival w Kołobrzegu (2018). Obraz otrzymał także nagrody i nominacje (Orły) za muzykę Sandra di Stefano, scenografia Wojciecha Żogały nominowana była do Orłów, a scenografia cyfrowa Studia Orka została nagrodzona na Festiwalu Filmowym Bluebox w Olsztynie.
W 2019 r. wyreżyserował dla TVP serial wojenny Ludzie i bogowie według scenariusza Krzysztofa Węglarza i Wenantego Nosula, emitowany na antenie telewizyjnej Jedynki w 2020 r. 13-odcinkowy serial opowiada o żołnierzach oddziału likwidacyjnego kontrwywiadu AK. „Serial pokazuje i tę drugą stronę patriotycznej służby ojczyźnie i rodzinie, która niesie różne przeciążenia psychiczne” – mówił reżyser w wywiadzie dla Gazety Wyborczej.
W 2020 r. zrealizował w Teatrze Telewizji TVP spektakl Trójkąt bermudzki Marka Kochana, z udziałem Anny Kaczmarczyk oraz Cezarego i Radosława Pazurów w rolach rozbitków na bezludnej wyspie. Chwalono lekkość inscenizacji i komiksową scenografię (Wojciech Żogała), a tekst sztuki, pełnej aluzji do polskiego życia publicznego, krytycy z obu stron politycznej barykady uznali za dość uproszczony.
W czasie pandemii (2020-2022) napisał do szuflady kilka scenariuszy i książkę Memorabilium, której wydano w 2023 r. To groteska science-fiction, będąca kontynuacją wątków, przywołanych w Człowieku z magicznym pudełkiem.
Osobnym wątkiem w jego twórczości jest jego działalność performerska i happeningowa, którą prócz brawury konceptualnej charakteryzował równie śmiały i niezależny komentarz do bieżących wydarzeń politycznych. Z Franzem Chlorem, kolegą z zespołu Evviva L’arte, przed wyborami parlamentarnymi 2001 roku rozwiesili we Wrocławiu imitacje plakatów wyborczych ze swoimi zdjęciami, opatrzone epitetami skorumpowany, nieuczciwy itp.. W 2004 r., gdy po rozstrzygniętym korzystnie referendum Polska przystąpiła do Unii Europejskiej, Kox z Filipem Zawadą nakręcił filmową etiudę Fesselballon. Wystąpił w nim nago, z przywiązanym do penisa balonikiem z symbolem UE. W 2006 r., gdy Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu przejął organizację Przeglądu Piosenki Aktorskiej i wprowadził do programu festiwalu Nurt Off, Bodo Kox zrealizował w ramach tego nurtu antywojenny happening. Wystawił na wrocławskim Rynku kilkanaście trumien okrytych polskimi, amerykańskimi i brytyjskimi flagami. Trumny układały się w napis COOL. Happening ten zarejestrowano i można go oglądać w materiałach dodatkowych na DVD z filmem Marco P. i złodzieje rowerów.
10 stycznia 2006, decyzją kierownika Urzędu Stanu Cywilnego we Wrocławiu oficjalnie zmienił imię i nazwisko na Bodo Kox.
W 2018 r. umieścił na swoim profilu na Facebooku ogłoszenie o poszukiwaniu asystentki. Część internautów skrytykowała ogłoszenie jako „seksistowskie i nieprofesjonalne”, część sądziła, że to rodzaj prowokacji, wynikający ze szczególnego poczucia humoru autora. Pojawiły się też sugestie, że mógł to być rodzaj kampanii promocyjnej przed premierą drugiego filmu, Człowieka z magicznym pudełkiem[potrzebny przypis].
