Baptysja

Baptysja
	; Baptysja błękitna
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	bobowce
Rodzina	bobowate
Podrodzina	bobowate właściwe
Rodzaj	baptysja
	Nazwa systematyczna
	Baptisia Vent.; Dec. Gen. Nov.: 9 (1808)
	Typ nomenklatoryczny
	B. alba (Linnaeus) R. Brown
Synonimy
	Eaplosia Raf.; Lasinia Raf.; Pericaulon Raf.; Podalyria Lam.; Ripasia Raf.;
	Eaplosia Raf.; Lasinia Raf.; Pericaulon Raf.; Podalyria Lam.; Ripasia Raf.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Baptysja, bratwa (Baptisia Vent.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych. Obejmuje 18 gatunków. Rośliny te występują we wschodniej Kanadzie oraz wschodniej i środkowej części Stanów Zjednoczonych. Rosną na obszarach pod wpływem klimatu umiarkowanego kontynentalnego i ciepłego, w prerii i widnych lasach, w miejscach wilgotnych, nad strumieniami i suchych – na piaskach i terenach skalistych.

Baptysje uprawiane są jako ozdobne (zwłaszcza B. australis), jako okrywowe i wykorzystywane są jako lecznicze (zwłaszcza B. alba). B. tinctoria stosowana była jako roślina barwierska (zamiennik indygowca barwierskiego). Baptysje nie są roślinami pastewnymi – nie są zjadane przez zwierzęta udomowione.

Nazwa naukowa utworzona została z greckiego słowa bapto-, báptein oznaczającego „zanurzać” ze względu na zastosowanie tych roślin do barwienia – zanurzanie w barwniku.

Morfologia

Pokrój: Okazałe byliny z tęgimi kłączami, czasem o krzaczastym pokroju. Zwykle nagie, rzadziej owłosione.
Liście: O blaszce trójlistkowej lub pojedynczej. Po wysuszeniu czerwieniejące. Przylistki są wolne, zwykle drobne i odpadające.
Kwiaty: Motylkowe, okazałe, zebrane we wzniesione grona wyrastające szczytowo, rzadziej z kątów liści. Kielich jest trwały, dzwonkowaty, zakończony 4–5 ząbkami, często mniej lub bardziej dwuwargowy. Korony mają różne barwy; są niebieskie, purpurowe, żółte lub białe. Pręcików 10, o wolnych nitkach. Słupek pojedynczy, z górną zalążnią zawierającą liczne zalążki. Szyjka słupka krótka i zagięta, znamię drobne.
Owoce: Strąki nieco rozdęte, zawierają nieliczne nasiona (w wyniku aborcji części zarodków).

Systematyka

Pozycja systematyczna

Jeden z rodzajów plemienia Thermopsideae z podrodziny bobowatych właściwych (Faboideae) z rodziny bobowatych (Fabaceae). Gatunki z tego rodzaju tworzą łatwo mieszańce.

Wykaz gatunków

Baptisia aberrans (Larisey) Weakley
Baptisia alba (L.) R.Br.
Baptisia arachnifera W.H.Duncan
Baptisia australis (L.) R.Br. – baptysja błękitna, bratwa południowa
Baptisia × bicolor Greenm. & Larisey
Baptisia bracteata Muhl. ex Elliott
Baptisia × bushii Small
Baptisia calycosa Engelm.
Baptisia cinerea (Raf.) Fernald & B.G.Schub.
Baptisia × deamii Larisey
Baptisia hirsuta Small
Baptisia lactea (Raf.) Thieret
Baptisia lanceolata (Walter) Elliott
Baptisia lecontei Torr. & A.Gray
Baptisia leucophaea Nutt.
Baptisia megacarpa Chapm. ex Torr. & A.Gray
Baptisia × microphylla Nutt.
Baptisia nuttalliana Small
Baptisia perfoliata (L.) R.Br.
Baptisia × serenae M.A.Curtis
Baptisia simplicifolia Croom
Baptisia sphaerocarpa Nutt.
Baptisia × sulphurea Engelm.
Baptisia tinctoria (L.) R.Br. – baptysja barwierska, bratwa barwierska, dzikie indygo
Baptisia × variicolor Kosnik, Diggs, Redshaw & Lipscomb

Uprawa

Rozmnażane są głównie z nasion, czasem przez podział kłącza, przy czym jednak z powodu głębokiego systemu korzeniowego odradza się je przesadzać. Na ogół dość mrozoodporne i dobrze znoszące susze letnie. Najlepiej rosną w miejscach nasłonecznionych, na glebie neutralnej i przepuszczalnej.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-11-04] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-11-04] (ang.).
1 2 3 4 5 Baptisia Vent.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2023-11-04].
↑ Baptisia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2023-11-04].
1 2 3 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 36-37. ISBN 978-83-925110-5-2.
1 2 3 4 5 GeoffreyG. Burnie GeoffreyG., GordonG. Cheers GordonG., SueS. Forrester SueS., DeniseD. Greig DeniseD., Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
1 2 3 4 5 6 7 Słownik botaniczny. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.). Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 94. ISBN 83-214-1305-6.
1 2 3 4 5 G. P. Lewis, Brian Schrire, Barbara Mackinder, Mike Lock: Legumes of the World. Royal Botanic Gardens, Kew, 2005, s. 265. ISBN 978-1-900347-80-8.
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 98, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 6 7 JohnJ. Torrey JohnJ., AsaA. Gray AsaA., A Flora of North America: Containing Abridged Descriptions of All the Known Indigenous and Naturalized Plants Growing North of Mexico; Arranged According to the Natural System, Tom 1, Wiley & Putnam, 1840, s. 383-384 .
↑ Genus Baptisia Vent.. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2023-11-04]. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-11-04] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-11-04] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 Baptisia Vent.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2023-11-04].

[ing-4] Baptisia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2023-11-04].

[gawrys-5] 1 2 3 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 36-37. ISBN 978-83-925110-5-2.

[botanica-6] 1 2 3 4 5 GeoffreyG. Burnie GeoffreyG., GordonG. Cheers GordonG., SueS. Forrester SueS., DeniseD. Greig DeniseD., Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .

[slownik-7] 1 2 3 4 5 6 7 Słownik botaniczny. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.). Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 94. ISBN 83-214-1305-6.

[legumes-8] 1 2 3 4 5 G. P. Lewis, Brian Schrire, Barbara Mackinder, Mike Lock: Legumes of the World. Royal Botanic Gardens, Kew, 2005, s. 265. ISBN 978-1-900347-80-8.

[mabb-9] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 98, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[gray-10] 1 2 3 4 5 6 7 JohnJ. Torrey JohnJ., AsaA. Gray AsaA., A Flora of North America: Containing Abridged Descriptions of All the Known Indigenous and Naturalized Plants Growing North of Mexico; Arranged According to the Natural System, Tom 1, Wiley & Putnam, 1840, s. 383-384 .

[grin-11] Genus Baptisia Vent.. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2023-11-04]. (ang.).