Buchnera

*Buchnera*
	; Buchnera dura
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	jasnotowce
Rodzina	zarazowate
Rodzaj	Buchnera
	Nazwa systematyczna
	Buchnera L.; Sp. Pl.: 630 (1753)
	Typ nomenklatoryczny
	B. americana Linnaeus
Synonimy
	Bonnetia Schreb.; Piripea Aubl.; Stellularia Benth.; Benthamistella Kuntze; Eylesia S.Moore;
	Bonnetia Schreb.; Piripea Aubl.; Stellularia Benth.; Benthamistella Kuntze; Eylesia S.Moore;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Buchnera – rodzaj roślin z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae). Należy do niego 139 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje wszystkie kontynenty w strefie międzyzwrotnikowej oraz wschodnią Azję i wschodnią Amerykę Północną (sięgając do południowo-wschodniej Kanady). Centrum zróżnicowania gatunkowego znajduje się w Afryce. Rośliny są półpasożytami. Niektóre gatunki wykorzystywane są jako rośliny lecznicze, np. B. leptostachya stosowana jest w Tanzanii do leczenia bólu uszu.

Niejasna jest geneza nazwy rodzajowej. Karol Linneusz w 1738 napisał, że nazwa upamiętnia „A.E. von Büchner”, w kolejnych publikacjach (1753, 1754) pomijając informacje o genezie nazwy. Niektóre źródła wskazują na niemieckiego botanika Johanna Gottfrieda Büchnera (1695–1749), mimo niezgodności inicjałów.

W XIX wieku proponowano dla rodzaju polską nazwę „owłasta”.

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne (zwykle byliny, rzadziej rośliny roczne), często z drewniejącą szyją korzeniową. Łodygi są prosto wzniesione, niemięsiste, nagie lub owłosione, często szorstkie.
Liście: Naprzeciwległe, czasem w górze pędu skrętoległe, siedzące do krótkoogonkowych, blaszki nitkowate, równowąskie, lancetowate, jajowate do zaokrąglonych, cienkie (niemięsiste i nieskórzaste), ząbkowane, karbowane lub całobrzegie.
Kwiaty: Zebrane w szczytowy kwiatostan groniasty lub kłosowaty w zależności od obecności lub nie u różnych gatunków szypułek kwiatowych, które jeśli są to krótkie. Kielich rurkowaty, niemal symetryczny, 5-działkowy, zakończony zwykle wąskotrójkątnymi łatkami. Korona grzbiecista, dwuwargowa, powstaje ze zrośnięcia 5 płatków. Ma kolor purpurowy, niebieski, fioletowy, czerwonawy lub biały. Dolna warga ma trzy łatki, górna dwie, gardziel korony wewnątrz jest zwykle owłosiona. Pręciki są 4, dwusilne, ich nitki są owłosione. Nitki są krótkie i pręciki w efekcie schowane w rurce korony. W główkach pręcików rozwija się tylko jeden pylnik. Zalążnia dwukomorowa, jajowata. Szyjka słupka jest krótka i zakończona maczugowatym lub dwudzielnym znamieniem.
Owoce: Torebki otwierające się komorowo. Zawierają liczne i drobne, ciemnobrązowe do czarnych nasiona.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z plemienia Buchnereae z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae).

Wykaz gatunków

Buchnera affinis De Wild.
Buchnera albiflora Skan
Buchnera americana L.
Buchnera amethystina Cham. & Schltdl.
Buchnera andongensis Hiern
Buchnera androsacea Merxm.
Buchnera angustissima Bonati
Buchnera arenicola R.E.Fr.
Buchnera asperata R.Br.
Buchnera attenuata Skan
Buchnera bampsiana Mielcarek
Buchnera bangweolensis R.E.Fr.
Buchnera baumii Engl. & Gilg
Buchnera benthamiana Skan
Buchnera bequaertii De Wild.
Buchnera bowalensis A.Chev.
Buchnera bragaana Engl.
Buchnera buchneroides (S.Moore) Brenan
Buchnera bukamensis De Wild.
Buchnera cambodiana Bonati
Buchnera candida S.Moore
Buchnera carajasensis Scatigna & N.Mota
Buchnera chimanimaniensis Philcox
Buchnera chisumpae Philcox
Buchnera ciliata Pennell
Buchnera ciliolata Engl.
Buchnera congoensis S.Moore
Buchnera convallicola S.Moore
Buchnera cruciata Buch.-Ham. ex D.Don
Buchnera cryptocephala (Baker) Philcox
Buchnera decandollei Govaerts
Buchnera descampsii De Wild. & Ledoux
Buchnera dilungensis Mielcarek
Buchnera disticha Kunth
Buchnera dundensis Cavaco
Buchnera dura Benth.
Buchnera ebracteolata Philcox
Buchnera ensifolia Engl.
Buchnera erinoides Jaroscz
Buchnera exserta Fawc.
Buchnera filicaulis O.Schwarz
Buchnera flexuosa Philcox
Buchnera floridana Gand.
Buchnera foliosa Skan
Buchnera garuensis Pilg.
Buchnera geminiflora Philcox
Buchnera gossweileri S.Moore
Buchnera gracilis R.Br.
Buchnera granitica S.Moore
Buchnera henriquesii Engl.
Buchnera hispida Buch.-Ham. ex D.Don
Buchnera humilis Skan
Buchnera humpatensis Hiern
Buchnera inflata (De Wild.) Skan
Buchnera jacoborum Fern.Alonso
Buchnera juncea Cham. & Schltdl.
Buchnera kassneri S.Moore
Buchnera keilii Mildbr.
Buchnera kingaensis Engl.
Buchnera lastii Engl.
Buchnera lavandulacea Cham. & Schltdl.
Buchnera laxiflora Philcox
Buchnera ledermannii Pilg.
Buchnera leptostachya Benth.
Buchnera libenii Mielcarek
Buchnera linearis R.Br.
Buchnera lippioides Vatke ex Engl.
Buchnera lisowskiana Mielcarek
Buchnera longespicata Schinz
Buchnera longifolia Kunth
Buchnera lundensis Cavaco
Buchnera metallorum P.A.Duvign. & Van Bockstal
Buchnera minutiflora Engl.
Buchnera multicaulis Engl.
Buchnera namuliensis Skan
Buchnera nervosa Philcox
Buchnera nigricans (Benth.) Skan
Buchnera nitida Skan
Buchnera nordestina Scatigna
Buchnera nuttii Skan
Buchnera nyassica Gilli
Buchnera obliqua Benth.
Buchnera orgyalis S.Moore
Buchnera pallescens Engl.
Buchnera palustris (Aubl.) Spreng.
Buchnera paucidentata Engl. ex Skan
Buchnera peduncularis Brenan
Buchnera philcoxii Mielcarek
Buchnera poggei Engl.
Buchnera prorepens Engl. & Gilg
Buchnera pulcherrima R.E.Fr.
Buchnera pusilla Kunth
Buchnera pusilliflora S.Moore
Buchnera quadrifaria Baker
Buchnera quangensis Engl.
Buchnera ramosissima R.Br.
Buchnera randii S.Moore
Buchnera rariflora Pennell
Buchnera reducta Hiern
Buchnera reissiana Büttner ex Engl.
Buchnera remotiflora Schinz
Buchnera retrorsa Philcox
Buchnera robynsii Mielcarek
Buchnera rosea Kunth
Buchnera rubriflora P.A.Duvign. & Van Bockstal
Buchnera rungwensis Engl.
Buchnera ruwenzoriensis Skan
Buchnera saigonensis Bonati
Buchnera scabridula E.A.Bruce
Buchnera schliebenii Melch.
Buchnera schultesii R.Bernal
Buchnera simplex (Thunb.) Druce
Buchnera speciosa Skan
Buchnera splendens Engl.
Buchnera spruceana Philcox
Buchnera stachytarphetoides Mildbr. & Melch.
Buchnera strictissima Engl. & Gilg
Buchnera subcapitata Engl.
Buchnera subglabra Philcox
Buchnera symoensiana Mielcarek
Buchnera tacianae V.C.Souza
Buchnera tenella R.Br.
Buchnera tenuifolia Philcox
Buchnera tenuissima Philcox
Buchnera ternifolia Kunth
Buchnera tetragona R.Br.
Buchnera tetrasticha Wall. ex Benth.
Buchnera timorensis Fawc.
Buchnera tomentosa Blume
Buchnera trilobata Skan
Buchnera urticifolia R.Br.
Buchnera usuiensis Oliv.
Buchnera vandenberghenii Mielcarek
Buchnera verbenoides Klotzsch
Buchnera verdickii Skan
Buchnera virgata Kunth
Buchnera weberbaueri Diels
Buchnera welwitschii Engl.
Buchnera wildii Philcox

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-07-07] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-07-07] (ang.).
1 2 3 4 Buchnera L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2025-07-07].
↑ Buchnera Linnaeus, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2025-07-07] .
1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 137, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Buchnera Linnaeus, [w:] Flora of North America [online], floranorthamerica.org [dostęp 2025-07-06] .
↑ Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich. Warszawa: 1894, s. 141.
1 2 3 4 5 6 7 8 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VII. Flowering Plants. Dicotyledons. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 338, 415. ISBN 978-3-642-62200-7.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-07-07] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-07-07] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 Buchnera L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2025-07-07].

[ing-4] Buchnera Linnaeus, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2025-07-07] .

[mabb-5] 1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 137, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[america-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Buchnera Linnaeus, [w:] Flora of North America [online], floranorthamerica.org [dostęp 2025-07-06] .

[7] Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich. Warszawa: 1894, s. 141.

[kubitzki-8] 1 2 3 4 5 6 7 8 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VII. Flowering Plants. Dicotyledons. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 338, 415. ISBN 978-3-642-62200-7.