Uistiti

Etymologia

• Callithrix (Callitrix, Calletrix, Callitriche): gr. καλλιθριξ kallithrix ‘z pięknymi włosami’, od καλλος kallos ‘piękno’, od καλος kalos ‘piękny’; θριξ thrix, τριχος trikhos ‘włos’.
• Sagoinus (Sagouin, Saguin, Sagoin, Saguinus): fr. sagouin ‘pazurczatka’, być może od brazylijskiej, lokalnej nazwy sahui, używanej niedaleko Bahia. Gatunek typowy: Kerr wymienił kilka gatunków – Simia Jacchus Linnaeus, 1758, Simia argentata Linnaeus, 1771, Simia Rosalia Linnaeus, 1766, Simia Midas Linnaeus, 1758, Simia Oedipus Linnaeus, 1758 i Simia Pithecia Linnaeus, 1766 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) jest Simia jacchus Linnaeus, 1758.
• Hapale (Harpale, Hapales): gr. ἁπαλος hapalos ‘delikatny, miękki’. Gatunek typowy: Illiger wymienił kilka gatunków – Simia Jacchus Linnaeus, 1758, Simia Rosalia Linnaeus, 1766 i Simia Midas Linnaeus, 1758 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Simia Jacchus Linnaeus, 1758.
• Jacchus (Iacchus, Jaccus, Jachus): być może zlatynizowana forma ‘jocko’, zwyczajowej nazwy stosowanej na określenie małpy. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Jacchus vulgaris É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812 (= Simia jacchus Linnaeus, 1758).
• Arctopithecus (Antopithecus, Anthopithecus): gr. αρκτος arktos „niedźwiedź”; πιθηκος pithēkos „małpa”.
• Ouistitis (Cuistitis): rodzima, południowoamerykańska dźwiękonaśladowcza nazwa Ouistiti dla uistiti. Gatunek typowy: Burnett wymienił dwa gatunki – Simia Jacchus Linnaeus, 1758 i Simia argentata Linnaeus, 1771 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Simia Jacchus Linnaeus, 1758.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
	Callithrix aurita	(É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812)	uistiti złocista	gatunek monotypowy	Minas Gerais (na północ do Parque Estadual do Rio Doce), Rio de Janeiro i São Paulo; zakres wysokości: do 1200 m n.p.m.	DC: 19–25 cm DO: 27–35 cm MC: 400–450 g	EN
	Callithrix flaviceps	(O. Thomas, 1903)	uistiti żółtogłowa	gatunek monotypowy	na południe od rzeki Rio Doce do Sierra da Mantiqueira (południowe Espírito Santo i Minas Gerais), być może Rio de Janeiro; zakres wysokości: 270–1800 m n.p.m.	DC: 22–25 cm DO: 30–35 cm MC: około 400 g	CR
	Callithrix geoffroyi	(Humboldt, 1812)	uistiti białoczelna	gatunek monotypowy	na południe od rzeki Jequitinhonha i rzeki Araçuaí (Espírito Santo, wschodnie Minas Gerais, do pobliża granicy z Rio de Janeiro); zakres wysokości: do 500 m n.p.m.	DC: 18–23 cm DO: około 29 cm MC: 190–350 g	LC
	Callithrix kuhlii	Coimbra-Filho, 1985	uistiti czarnoucha	gatunek monotypowy	między rzeką de Contas i rzeką Jequitinhonha (południowa Bahia i północno-wschodnia końcówka Minas Gerais)	DC: 20–23 cm DO: 29–33 cm MC: 350–400 g	VU
	Callithrix penicillata	(É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812)	uistiti czarnoczuba	gatunek monotypowy	na wschód od rzeki Araguaia, południowe Maranhão i Bahia na południe do północno-wschodniego Mato Grosso do Sul i północnego São Paulo	DC: 20–23 cm DO: 29–33 cm MC: 180–225 g	LC
	Callithrix jacchus	(Linnaeus, 1758)	uistiti białoucha	gatunek monotypowy	na wschód od Maranhão (co najmniej od rzeki Parnaiba) i prawdopodobnie północno-wschodnie Tocantins, na południe do północnej Bahii	DC: 16–21 cm DO: 24–31 cm MC: 318–322 g	LC

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  VU  – gatunek narażony,  EN  – gatunek zagrożony,  CR  – gatunek krytycznie zagrożony.