Calumma

	Calumma
	Gray, 1865
	; Przedstawiciel rodzaju – kameleon krępy (C. parsonii)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Podrząd	Iguania
Rodzina	kameleonowate
Rodzaj	Calumma
	Typ nomenklatoryczny
	Chamaeleon cucullatus Gray, 1831
Synonimy
	Crassonota Gray, 1865;
	Crassonota Gray, 1865;
Gatunki
	43 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	43 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Calumma – rodzaj jaszczurek z rodziny kameleonowatych (Chamaeleonidae).

Zasięg występowania

Współcześnie rodzaj obejmuje gatunki występujące na Madagaskarze (włącznie z Nosy Be). Skamieniałości odkryte w Kenii dowodzą, że w przeszłości przedstawiciele rodzaju występowali również w kontynentalnej Afryce

Systematyka

Etymologia

Calumma: gr. καλυμμα kalumma „nakrycie, zasłona, welon”.
Crassonota: gr. κροσσοι krossoi „frędzle”; -νωτος -nōtos „-tyły, -grzbiety”, od νωτον nōton „tył, grzbiet”. Gatunek typowy: Chamaeleon nasutus Duméril & Bibron, 1836.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:

Calumma amber Raxworthy & Nussbaum, 2006
Calumma ambreense (Ramanantsoa, 1974)
Calumma andringitraense (Brygoo, Blanc & Domergue, 1972)
Calumma boettgeri (Boulenger, 1888)
Calumma brevicorne (Günther, 1879)
Calumma capuroni (Brygoo, Blanc & Domergue, 1972)
Calumma crypticum Raxworthy & Nussbaum, 2006
Calumma cucullatum (Gray, 1831)
Calumma emelinae Prötzel, Scherz, Ratsoavina, Vences & Glaw, 2020
Calumma fallax (Mocquard, 1900)
Calumma furcifer (Vaillant & Grandidier, 1880)
Calumma gallus (Günther, 1877)
Calumma gastrotaenia (Boulenger, 1888)
Calumma gehringi Prötzel, Vences, Scherz, Vieites & Glaw, 2017
Calumma glawi Böhme, 1997
Calumma globifer (Günther, 1879)
Calumma guibei (Hillenius, 1959)
Calumma guillaumeti (Brygoo, Blanc & Domergue, 1974)
Calumma hafahafa Raxworthy & Nussbaum, 2006
Calumma hilleniusi (Brygoo, Blanc & Domergue, 1973)
Calumma jejy Raxworthy & Nussbaum, 2006
Calumma juliae Prötzel, Vences, Hawlitschek, Scherz, Ratsoavina & Glaw, 2018
Calumma lefona Prötzel, Vences, Hawlitschek, Scherz, Ratsoavina & Glaw, 2018
Calumma linotum (Müller, 1924)
Calumma malthe (Günther, 1879) – kameleon słoniouchy
Calumma marojezense (Brygoo, Blanc & Domergue, 1970)
Calumma nasutum (Duméril & Bibron, 1836)
Calumma oshaughnessyi (Günther, 1881)
Calumma parsonii (Cuvier, 1825) – kameleon krępy
Calumma peltierorum Raxworthy & Nussbaum, 2006
Calumma peyrierasi (Brygoo, Blanc & Domergue, 1974)
Calumma radamanus (Mertens, 1933)
Calumma ratnasariae Prötzel, Scherz, Ratsoavina, Vences & Glaw, 2020
Calumma roaloko Prötzel, Lambert, Andrianasolo, Hutter, Cobb, Scherz & Glaw, 2018
Calumma tarzan Gehring, Pabijan, Ratsoavina, Köhler, Vences & Glaw, 2010
Calumma tjiasmantoi Prötzel, Scherz, Ratsoavina, Vences & Glaw, 2020
Calumma tsaratananense (Brygoo & Domergue, 1967)
Calumma tsycorne Raxworthy & Nussbaum, 2006
Calumma uetzi Prötzel, Vences, Hawlitschek, Scherz, Ratsoavina & Glaw, 2018
Calumma vatosoa Andreone, Mattioli, Jesu & Randrianirina, 2001
Calumma vencesi Andreone, Mattioli, Jesu & Randrianirina, 2001
Calumma vohibola Gehring, Ratsoavina, Vences & Glaw, 2011

Opisano również gatunek wymarły z miocenu dzisiejszej Kenii:

Calumma benovskyi Čerňanský, Herrel, Kibii, Anderson, Boistel & Lehmann, 2020

Ochrona

Wszystkie gatunki z tego rodzaju zostały objęte konwencją waszyngtońską CITES (załącznik II).

Przypisy

↑ Gray 1865 ↓, s. 476.
↑ Gray 1865 ↓, s. 467, 477.
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Calumma. The Reptile Database. [dostęp 2023-04-07]. (ang.).
↑ R. Midtgaard: Calumma. RepFocus. [dostęp 2023-04-07]. (ang.).
1 2 A. Čerňanský, A. Herrel, J.M. Kibii, Ch.V. Anderson, R. Boistel & T. Lehmann. The only complete articulated early Miocene chameleon skull (Rusinga Island, Kenya) suggests an African origin for Madagascar’s endemic chameleons. „Scientific Reports”. 10, Numer artykułu: 109, 2020. DOI: 10.1038/s41598-019-57014-5. (ang.).
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 38.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 61.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 147.
1 2 Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 379. ISBN 83-01-14344-4.
↑ Appendices I, II and III of CITES. cites.org, 12 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-26]. (ang.).

Bibliografia

J.E. Gray. Revision of the genera and species of Chamaeleonidae, with the description of some new species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 32, s. 467–479, 1865. (ang.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).
D. Prötzel, M. Vences, M.D. Scherz, D.R. Vieites & F. Glaw. Splitting and lumping: An integrative taxonomic assessment of Malagasy chameleons in the Calumma guibei complex results in the new species C. gehringi sp. nov.. „Vertebrate Zoology”. 67 (2), s. 231–249, 2017. (ang.).
D. Prötzel, O. Hawlitschek, M.D. Scherz, F.M. Ratsoavina & F. Glaw. Endangered beauties: micro-CT cranial osteology, molecular genetics and external morphology reveal three new species of chameleons in the Calumma boettgeri complex (Squamata: Chamaeleonidae). „Zoological Journal of the Linnean Society”. 184 (2), s. 471–498, 2018. DOI: 10.1093/zoolinnean/zlx112. (ang.).
D. Prötzel, S.M. Lambert, G.T. Andrianasolo, C.R. Hutter, K.A. Cobb, M.D. Scherz & F. Glaw. The smallest ‘true chameleon’ from Madagascar: a new, distinctly colored species of the Calumma boettgeri complex (Squamata, Chamaeleonidae). „Zoosystematics and Evolution”. 94 (2), s. 409–423, 2018. DOI: 10.3897/zse.94.27305. (ang.).

[CITEREFGray1865[https://www.biodiversitylibrary.org/page/28500805_476]-1] Gray 1865 ↓, s. 476.

[CITEREFGray1865[https://www.biodiversitylibrary.org/page/28500796_467],_[https://www.biodiversitylibrary.org/page/28500806_477]-2] Gray 1865 ↓, s. 467, 477.

[Uetz&Hallermann-3] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Calumma. The Reptile Database. [dostęp 2023-04-07]. (ang.).

[repfocus-4] R. Midtgaard: Calumma. RepFocus. [dostęp 2023-04-07]. (ang.).

[benovskyi-5] 1 2 A. Čerňanský, A. Herrel, J.M. Kibii, Ch.V. Anderson, R. Boistel & T. Lehmann. The only complete articulated early Miocene chameleon skull (Rusinga Island, Kenya) suggests an African origin for Madagascar’s endemic chameleons. „Scientific Reports”. 10, Numer artykułu: 109, 2020. DOI: 10.1038/s41598-019-57014-5. (ang.).

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=68_38]-6] Jaeger 1944 ↓, s. 38.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=91_61]-7] Jaeger 1944 ↓, s. 61.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=177_147]-8] Jaeger 1944 ↓, s. 147.

[pwn-9] 1 2 Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 379. ISBN 83-01-14344-4.

[CITES-10] Appendices I, II and III of CITES. cites.org, 12 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-26]. (ang.).