Caviomorpha

	Caviomorpha
	Wood & B. Patterson, 1955
	; Kapibara wielka (Hydrochoerus hydrochaeris)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	jeżozwierzowce
Infrarząd	jeżozwierzokształtne
Parworząd	Caviomorpha
Synonimy
	Acleidia Rafinesque, 1815; Caviida J.D. Bryant & McKenna, 1995;
	Acleidia Rafinesque, 1815; Caviida J.D. Bryant & McKenna, 1995;
Nadrodziny
	4 nadrodziny (+ 12 wymarłych rodzajów bazalnych i 3 wymarłe rodzaje o statusie incertae sedis) – zobacz opis w tekście
	4 nadrodziny (+ 12 wymarłych rodzajów bazalnych i 3 wymarłe rodzaje o statusie incertae sedis) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies

Caviomorpha – parworząd południowoamerykańskich gryzoni z infrarzędu jeżozwierzokształtnych (Hystricognathi) w obrębie podrzędu jeżozwierzowców (Hystricomorpha). Pozycja i poprawność stosowania kladu Caviomorpha w taksonomii jest przedmiotem dyskusji zoologów. Caviomorpha zamieszkują tereny południowej Europy, południowo-zachodniej Azji, Afryki i Ameryki. Pierwsze z nich pojawiły się prawdopodobnie na przełomie oligocenu i miocenu.

Charakterystyka

Caviomorpha są bardzo zróżnicowane morfologicznie między sobą. Obejmują gatunki zarówno małe, mierzące do 8 cm długości jak i największe spośród gryzoni, np. kapibarę, dochodzącą do 130 cm długości i 60 kg masy. Charakteryzują się silnym naciskiem w przód w czasie gryzienia. Większość gatunków ma dużą głowę, krępe ciało, krótki ogon i smukłe kończyny. Sierść zazwyczaj jest długa, u niektórych przedstawicieli prócz niej występują bardzo długie, ostre, puste w środku kolce. Maropodobne prowadzą podziemny, naziemny, półnadrzewny lub ziemno-wodny tryb życia.

Systematyka

Do parworzędu należą następujące nadrodziny:

Wymarłe rodzaje bazalne:

Balsayacuy Boivin, 2022
Cachiyacuy Antoine, Marivaux, Croft, Billet, Ganerød, Jaramillo, Martin, Orliac, Tejada-Lara, Altamirano-Sierra, Duranthon, Fanjat, Rousse & Salas-Gismondi, 2012
Canaanimys Antoine, Marivaux, Croft, Billet, Ganerød, Jaramillo, Martin, Orliac, Tejada-Lara, Altamirano-Sierra, Duranthon, Fanjat, Rousse & Salas-Gismondi, 2012
Chachapoyamys Boivin, 2022
Eobranisamys Frailey & Campbell, 2004
Eoespina Frailey & Campbell, 2004
Eosachacui Frailey & Campbell, 2004
Plesiosteiromys Boivin, 2016
Pozomys Boivin, 2017
Shapajamys Boivin, Marivaux, Pujos, Salas-Gismondi, Tejada-Lara, Varas-Malca & Antoine, 2018
Tarapotomys Boivin, Marivaux, Pujos, Salas-Gismondi, Tejada-Lara, Varas-Malca & Antoine, 2018
Vucetichimys Arnal, Pérez, Tejada Medina & Campbell, 2022

Wymarłe rodzaje o statusie incertae sedis:

Asteromys F. Ameghino, 1897
Cephalomyidae F. Ameghino, 1897
Llitun Vucetich, Dozo, Arnal & Pérez, 2015

Przypisy

↑ A.E. Wood. A revised classification of the rodents. „Journal of Mammalogy”. 36 (2), s. 180, 1955. DOI: 10.2307/1375874. (ang.).
↑ C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 56. (fr.).
↑ J.D. Bryant & M.C. McKenna. Cranial anatomy and phylogenetic position of Tsaganomys altaicus (Mammalia, Rodentia) from the Hsanda Gol Formation (Oligocene), Mongolia. „American Museum novitates”. 3156, s. 34, 1995. (ang.).
1 2 N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-12]. (ang.).
↑ C. A. Woods: Suborder Hystricognathi. (W: Mammal species of the world, a taxonomic and geographic reference, Second ed. - D. E. Wilson and D. M. Reeder, eds.) Smithsonian Institution Press, 1993.
1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Caviomorpha Wood & Patterson, 1955, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-10-12] (ang.).

[wood&pat-1] A.E. Wood. A revised classification of the rodents. „Journal of Mammalogy”. 36 (2), s. 180, 1955. DOI: 10.2307/1375874. (ang.).

[raf-2] C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 56. (fr.).

[bry&mck-3] J.D. Bryant & M.C. McKenna. Cranial anatomy and phylogenetic position of Tsaganomys altaicus (Mammalia, Rodentia) from the Hsanda Gol Formation (Oligocene), Mongolia. „American Museum novitates”. 3156, s. 34, 1995. (ang.).

[mdd-4] 1 2 N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-12]. (ang.).

[5] C. A. Woods: Suborder Hystricognathi. (W: Mammal species of the world, a taxonomic and geographic reference, Second ed. - D. E. Wilson and D. M. Reeder, eds.) Smithsonian Institution Press, 1993.

[zij-6] 1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Caviomorpha Wood & Patterson, 1955, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-10-12] (ang.).