Chamaebatia

*Chamaebatia*
	; Chamaebatia australis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	różowce
Rodzina	różowate
Rodzaj	Chamaebatia
	Nazwa systematyczna
	Chamaebatia Bentham; Pl. Hartweg. 308. 25 Jan 1849
	Typ nomenklatoryczny
	C. foliolosa Bentham
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Chamaebatia Benth. – rodzaj roślin należący do rodziny różowatych. Obejmuje dwa gatunki. Rośliny te występują w południowo-zachodniej Ameryce Północnej – w Kalifornii i meksykańskim stanie Kalifornia Dolna. Rośliny te rosną na górskich zboczach i w widnych lasach, w których często tworzą gęsty podszyt. Zasiedlanie ubogich siedlisk ułatwia im obecność na korzeniach brodawek korzeniowych, w których żyją promieniowce, mające zdolność asymilowania wolnego (atmosferycznego) azotu.

Rośliny uprawiane są jako rośliny ozdobne. Walorem ozdobnym są aromatyczne i silnie pierzasto podzielone liście oraz białe kwiaty. Ponieważ to rośliny wrażliwe na mrozy, w warunkach Europy Środkowej uprawiane zwykle jako jednoroczne, w każdym razie zawsze wymagają okrywania zimą lub zimowania w szklarni. Sadzone powinny być w miejscach suchych i słonecznych. Rozmnaża się je z nasion lub sadzonek zielnych.

Morfologia

Pokrój: Zimozielone, ogruczolone i pachnące krzewy. Pędy rzadko rozgałęziające się, osiągają od 10 do 120 cm wysokości.

Liście: Skrętoległe, przylistki w dole przyrośnięte do ogonka liściowego, lancetowate i całobrzegie, w pierwszym roku trwałe, w drugim odpadające. Liście dwu- i trzykrotnie pierzasto podzielone na bardzo delikatne, drobne odcinki. Odcinków pierwszego rzędu jest od 8 do 17 po każdej stronie liścia. Podzielona blaszka jest skórzasta i owłosiona, osiąga zazwyczaj od 3,5 do 7 cm długości i jest szeroko jajowata (Ch. foliolosa) lub lancetowato eliptyczna (Ch. australis).

Kwiaty: Obupłciowe, pięciokrotne, zebrane zwykle po 2–7 w wierzchotkowate kwiatostany na szczytach ulistnionych pędów. Kwiaty osiągają średnicę od 10 do 19 mm. Hypancjum lejkowate, o średnicy do 6 mm, owłosione i ogruczolone. Działki kielicha w liczbie 5, odgięte, trójkątne. Płatków korony pięć, białych, zaokrąglonych, u nasady z krótkim paznokciem, na brzegu zwykle faliste. Pręcików jest od 35 do ponad 65 i są one krótsze od płatków. Zalążnia dolna, tworzona jest przez jeden owocolistek zwieńczona szyjką z równowąskim znamieniem.

Owoce: Niełupki ze skórzastą, gładką owocnią, kulistawe, o średnicy od 3 do 5,5 mm. Osadzone w trwałym hypancjum z działkami. Zawierają pojedyncze nasiono.

Rodzaj podobny: Także w Ameryce Północnej występuje uderzająco podobny gatunek Chamaebatiaria millefolium o jednak mniejszych kwiatach, zalążni złożonej z 5 owocolistków i owocach zawierających kilka nasion. Podobieństwo tych roślin, zwłaszcza w kontekście przynależności do zupełnie różnych podrodzin, określane jest jako „kłopotliwe” i „uderzające”.

Systematyka

Rodzaj klasyfikowany jest w obrębie rodziny różowatych Rosaceae do podrodziny Dryadoideae Juel.

Wykaz gatunków

Chamaebatia australis (Brandegee) Abrams
Chamaebatia foliolosa Benth.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-12-19] (ang.).
1 2 Chamaebatia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-12-19].
1 2 3 4 5 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 186, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 James Henrickson: Chamaebatia Bentham. [w:] Flora of North America [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-19].
1 2 Chamaebatia Benth.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2019-12-19].
1 2 3 4 5 6 7 8 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VI. Flowering Plants. Dicotyledons. Celestrales, Oxalidales, Rosales, Cornales, Ericales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 360-361. ISBN 978-3-642-05714-4.
↑ Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 330. ISBN 83-01-13434-8.
1 2 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 245. ISBN 0-333-73003-8.
↑ James Henrickson: Chamaebatiaria. [w:] Flora of North America [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-20].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-12-19] (ang.).

[ing-3] 1 2 Chamaebatia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-12-19].

[mabb-4] 1 2 3 4 5 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 186, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[america-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 James Henrickson: Chamaebatia Bentham. [w:] Flora of North America [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-19].

[pow-6] 1 2 Chamaebatia Benth.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2019-12-19].

[kubitzki-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VI. Flowering Plants. Dicotyledons. Celestrales, Oxalidales, Rosales, Cornales, Ericales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 360-361. ISBN 978-3-642-05714-4.

[hrynkiewicz-8] Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 330. ISBN 83-01-13434-8.

[philips-9] 1 2 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 245. ISBN 0-333-73003-8.

[america2-10] James Henrickson: Chamaebatiaria. [w:] Flora of North America [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-20].