Chiroxiphia

	Chiroxiphia
	Cabanis, 1847
	; Przedstawiciel rodzaju – modrogrzbiecik trójbarwny (C. pareola)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	tyrankowce
Rodzina	gorzykowate
Podrodzina	gorzyki
Plemię	Ilicurini
Rodzaj	Chiroxiphia
	Typ nomenklatoryczny
	Pipra caudata Shaw, 1793
Synonimy
	Metopia Swainson, 1832; Antilophia Reichenbach, 1850; Cercophaena Bonaparte, 1854; Chiroprion Bonaparte, 1854;
	Metopia Swainson, 1832; Antilophia Reichenbach, 1850; Cercophaena Bonaparte, 1854; Chiroprion Bonaparte, 1854;
Gatunki
	zobacz opis w tekście
	zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Chiroxiphia – rodzaj ptaków z podrodziny gorzyków (Piprinae) w rodzinie gorzykowatych (Pipridae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Środkowej i Południowej.

Morfologia

Długość ciała 11,5–15,5 cm; masa ciała 14,1–26,5 g.

Systematyka

Etymologia

Metopia: gr. μετωπιας metōpias „o wysokim czole”, od μετωπιον metōpion „czoło”, od μετα meta „między”; ωψ ōps, ωπος ōpos „oko”. Gatunek typowy: Pipra galeata M.H.C. Lichtenstein, 1823; młodszy homonim Metopia Meigen, 1803 (Diptera).
Chiroxiphia: gr. χειρ kheir, χειρος kheiros „ręka”; ξιφος xiphos „miecz”.
Antilophia: gr. αντιος antios „inny, różny”; λοφοεις lophoeis „grzebieniasty, czubaty”, od λοφος lophos „grzebień, czubek”. Gatunek typowy: Pipra galeata M.H.C. Lichtenstein, 1823.
Cercophaena: gr. κερκος kerkos „ogon”; φαεννος phaennos „wspaniały”, od φαω phaō „świecić, lśnić”. Gatunek typowy: Pipra linearis Bonaparte, 1838.
Chiroprion: gr. χειρ kheir, χειρος kheiros „ręka”; πριων priōn ,πριονος prionos „piła”. Gatunek typowy: [Pipra] pareola Linnaeus, 1766.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Chiroxiphia boliviana J.A. Allen, 1889 – modrogrzbiecik czerwonogłowy
Chiroxiphia caudata (Shaw, 1793) – modrogrzbiecik tęposterny
Chiroxiphia bokermanni (Coelho & W. Silva, 1998) – hełmogłowik biały
Chiroxiphia galeata (M.H.C. Lichtenstein, 1823) – hełmogłowik czarny
Chiroxiphia pareola (Linnaeus, 1766) – modrogrzbiecik trójbarwny
Chiroxiphia linearis (Bonaparte, 1838) – modrogrzbiecik długosterny
Chiroxiphia lanceolata (Wagler, 1830) – modrogrzbiecik ostrosterny

Przypisy

↑ Chiroxiphia, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ J. Cabanis. Ornithologische Notizen. „Archiv für Naturgeschichte”. 13 (1), s. 235, 1847. (niem.).
↑ W. Swainson: Appendix, No. I.: Characters of Genera and Sub-genera Hitherto Undefined. W: J. Richardson & W. Swainson: Fauna boreali-americana, or, The zoology of the northern parts of British America: containing descriptions of the objects of natural history collected on the late northern land expeditions, under command of Captain Sir John Franklin, R.N.. Cz. 2: The Birds. London: J. Murray [etc.], 1832, s. 491. (ang.).
↑ H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. lxiii. (niem.).
↑ Bonaparte 1854 ↓, s. 135.
↑ Bonaparte 1854 ↓, s. 134.
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Manakins (Pipridae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2021. DOI: 10.2173/bow.piprid1.01. [dostęp 2021-02-05]. (ang.).
1 2 3 4 5 Etymologia za: James A. Jobling: The Key to Scientific Names. [w:] Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2021. (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Ilicurini Prum, 1992 (wersja: 2021-01-17). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-02-05].

Bibliografia

Ch.-L. Bonaparte. Conspectus systematis ornithologiæ. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Quatrième série. 1, s. 105–152, 1854. (fr.).

[itis-1] Chiroxiphia, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Cabanis-2] J. Cabanis. Ornithologische Notizen. „Archiv für Naturgeschichte”. 13 (1), s. 235, 1847. (niem.).

[Swainson-3] W. Swainson: Appendix, No. I.: Characters of Genera and Sub-genera Hitherto Undefined. W: J. Richardson & W. Swainson: Fauna boreali-americana, or, The zoology of the northern parts of British America: containing descriptions of the objects of natural history collected on the late northern land expeditions, under command of Captain Sir John Franklin, R.N.. Cz. 2: The Birds. London: J. Murray [etc.], 1832, s. 491. (ang.).

[Reichenbach-4] H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. lxiii. (niem.).

[CITEREFBonaparte1854[https://www.biodiversitylibrary.org/page/13470587_135]-5] Bonaparte 1854 ↓, s. 135.

[CITEREFBonaparte1854[https://www.biodiversitylibrary.org/page/13470586_134]-6] Bonaparte 1854 ↓, s. 134.

[Winkler&inni-7] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Manakins (Pipridae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2021. DOI: 10.2173/bow.piprid1.01. [dostęp 2021-02-05]. (ang.).

[Jobling-8] 1 2 3 4 5 Etymologia za: James A. Jobling: The Key to Scientific Names. [w:] Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2021. (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-9] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Ilicurini Prum, 1992 (wersja: 2021-01-17). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-02-05].