Chryzopraz

Chryzopraz

Polski chryzopraz
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	dwutlenek krzemu (SiO2) z domieszką niklu
Twardość w skali Mohsa	6,5–7
Przełam	nierówny
Łupliwość	brak
Przezroczystość	przeświecający, nieprzezroczysty
Układ krystalograficzny	trygonalny
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	2,58–2,64 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa	zielona, niebieskozielonkawa
Rysa	biała
Połysk	tłusty, woskowy
Współczynnik załamania	nω1,533 ... 1542 nε1,540 ... 1,551
Inne	dwójłomność: 0,004
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Chryzopraz, prazer – przeświecający, soczyście zielony minerał, cenna odmiana chalcedonu. Nazwa pochodzenia greckiego, wynikająca z połączenia słów chrysos – złoto i prasinos – zielonkawy.

Barwa wywołana jest domieszką niklu. Ulega ona zmianie (wyblaknięciu) podczas ogrzewania lub długotrwałego naświetlenia promieniami słonecznymi.

Występowanie

Niklonośne strefy wietrzenia skał ultrazasadowych, ilość eksploatowanych złóż niewielka. Towarzyszą mu najczęściej kwarc, pimelit, chalcedon, opal oraz hematyt.

Miejsca występowania: głównie Australia (złoże Marlborough Creek), Rosja (na Uralu okolice Jekaterynburga), USA (Kalifornia i Oregon tzw. Góry Niklowe), Brazylia, Madagaskar, RPA, Indie.

W Polsce – Dolny Śląsk (w okolicy miejscowości Ząbkowice Śląskie, Koźmice, Tomice, Grochowa, Szklary) oraz Wiry k. Sobótki.

Zastosowanie

Ulubiony kamień Egipcjan, Greków, Rzymian, często oprawiany łącznie z lazurytem. Obecnie nadal chętnie stosowany w jubilerstwie, również do wyrobu cennej biżuterii, a także w atrakcyjnym połączeniu z drobnymi diamentami. Poszukiwane są kamienie niespękane, o intensywnej barwie zielonej. Często szlifuje się go w owalne płytki przeznaczone do broszek i kolczyków albo na koraliki.

Zobacz też

• kwarc
• praz

Przypisy

Bibliografia

• Walter Szumann: Kamienie szlachetne i ozdobne. Warszawa: Alma-Press, 2004. ISBN 83-7020-324-8.
• Nikodem Sobczak: Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: "Alfa", 1986. ISBN 83-7001-030-X.
• Rupert Hochleitner: Minerały i kryształy. Warszawa: Muza S.A., 1994. ISBN 83-7079-281-2.
• Olaf Medenbach, Cornelia Sussieck–Fornefeld: Minerały. Warszawa: Bertelsmann Media, 1996. ISBN 83-7129-194-9.
• Minerały i kamienie szlachetne. Kraków: Horyzont, 2002, seria: Podręczny Leksykon Przyrodniczy. ISBN 83-7311-317-7.
• Kazimierz Maślankiewicz: Kamienie szlachetne. Wyd. 3 popr. i uzup. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1982.
• Michał Sachanbiński: Vademecum zbieracza kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1984. ISBN 83-220-0199-1.
• Cally Hall: Klejnoty : kamienie szlachetne i ozdobne. Warszawa: Wiedza i Życie, 1996. ISBN 83-86805-02-1.
• Guillermo Gold Gormaz, Jordi Jubany Casanovas: Atlas mineralogii. Warszawa: Wiedza i Życie, 1992. ISBN 83-85231-10-2.
• Jaroslav Bauer: Skały i minerały : przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Multico, 1997. ISBN 83-7073-050-7.