Clanga

	Clanga
	Adamowicz, 1854
	; Orlik krzykliwy (C. pomarina)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Accipitrini
Rodzaj	Clanga
	Typ nomenklatoryczny
	Falco maculatus J.F. Gmelin, 1788 (= Aquila clanga Pallas, 1811)
Synonimy
	Aquiloides Wells & Inskipp, 2012;
	Aquiloides Wells & Inskipp, 2012;
Gatunki
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Clanga – ponownie wyodrębniony z Aquila rodzaj ptaków z podrodziny jastrzębi (Accipitrinae) w rodzinie jastrzębiowatych (Accipitridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji, poza sezonem lęgowym także w Afryce.

Morfologia

Długość ciała 50–71 cm, rozpiętość skrzydeł 146–180 cm; masa ciała samic 1300–2500 g, samców 1000–1900 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1854 roku polski lekarz i weterynarz Adam Ferdynand Adamowicz w artykule zatytułowanym Wspomnienie pośmiertne o hrabim Konstantym Tyzenhauzie, opublikowanym w czasopiśmie „Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou”. Gatunkiem typowym jest (tautonimia) orlik grubodzioby (C. clanga).

Etymologia

Clanga: gr. κλαγγος klangos „orzeł”.
Aquiloides: rodzaj Aquila Brisson, 1760; gr. -οιδης -oidēs „przypominający”. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Aquila clanga Pallas, 1811.

Podział systematyczny

Wcześniej takson ten umieszczany był w rodzaju Aquila, lecz badania filogenetyczne wykazały, że jest bliżej spokrewniony z Lophaetus i Ictinaetus, z którymi tworzy klad. Część ujęć systematycznych umieszcza gatunki z tego rodzaju w Ictinaetus. Do rodzaju należą następujące gatunki:

Clanga hastata (Lesson, 1831) – orlik hinduski
Clanga pomarina (C.L. Brehm, 1831) – orlik krzykliwy
Clanga clanga (Pallas, 1811) – orlik grubodzioby

Przypisy

1 2 A.F.A.F. Adamowicz A.F.A.F., Notice Nécrologique sur Le Comte Constantin Tyzenhauz, „Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou”, 26 (4), 1854, s. 517–529 (fr.).
↑ J.J. Hordowski J.J., S.M.S.S.M.S. Gregory S.M.S.S.M.S., The avian genus‐group name Clanga Adamowicz dates from 1854, „Zoological Bibliography”, 4 (6), 2018, s. 127–129 [zarchiwizowane 2023-10-31] (ang.).
1 2 D.R. Wells & T.P. Inskipp. A proposed new genus of Booted Eagles (tribe Aquilini). „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 132 (1), s. 70–72, 2012. (ang.).
↑ S.M.S. Gregory & E.S. Dickinson. Clanga has priority over Aquiloides (or how to drop a clanger). „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 132 (2), s. 135–136, 2012. (ang.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Clanga, DOI: 10.2173/bow.accipi1.01 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Clanga [dostęp 2022-01-13] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Aquiloides [dostęp 2022-01-13] .
↑ Aquila, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2020-05-05] (ang.).
1 2 A.J. Helbig, A. Kocum, I. Seibold & M.J. Braun. A multi-gene phylogeny of aquiline eagles (Aves: Accipitriformes) reveals extensive paraphyly at the genus level. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 35 (1), s. 147–164, 2005. DOI: 10.1016/j.ympev.2004.10.003. (ang.).
↑ M. Bunce, M. Szulkin, H.R.L. Lerner, I. Barnes, B. Shapiro, A. Cooper & R.N. Holdaway. Ancient DNA Provides New Insights into the Evolutionary History of New Zealand's Extinct Giant Eagle. „PLoS Biology”. 3 (1), s. 44–46, 2005. DOI: 10.1371/journal.pbio.0030009. (ang.).
↑ H.R.L. Lerner & D.P. Mindell. Phylogeny of eagles, Old World vultures, and other Accipitridae based on nuclear and mitochondrial DNA. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 37 (2), s. 327–346, 2005. DOI: 10.1016/j.ympev.2005.04.010. (ang.).
↑ J.O. Gjershaug. Taxonomy and conservation status of hawk-eagles (genus Nisaetus) in South-East Asia. „Praca doktorska”, s. 1–108, 2006. (ang.).
↑ E. Haring, K. Kvaløy, J.-O. Gjershaug, N. Røv & A. Gamauf. Convergent evolution and paraphyly of the hawk-eagles of the genus Spizaetus (Aves, Accipitridae) – phylogenetic analyses based on mitochondrial markers. „Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research”. 45 (4), s. 353–365, 2007. DOI: 10.1111/j.1439-0469.2007.00410.x.
↑ A. Kocum. Phylogenie der Accipitriformes (Greifvögel) anhand verschiedener nuklearer und mitochondrialer DNA-Sequenzen. „Praca doktorska”, s. 1–250, 2007. (niem.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-15].

[Adamowicz-1] 1 2 A.F.A.F. Adamowicz A.F.A.F., Notice Nécrologique sur Le Comte Constantin Tyzenhauz, „Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou”, 26 (4), 1854, s. 517–529 (fr.).

[Gregory-2] J.J. Hordowski J.J., S.M.S.S.M.S. Gregory S.M.S.S.M.S., The avian genus‐group name Clanga Adamowicz dates from 1854, „Zoological Bibliography”, 4 (6), 2018, s. 127–129 [zarchiwizowane 2023-10-31] (ang.).

[Wells&Inskipp-3] 1 2 D.R. Wells & T.P. Inskipp. A proposed new genus of Booted Eagles (tribe Aquilini). „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 132 (1), s. 70–72, 2012. (ang.).

[Gregory&Dickinson-4] S.M.S. Gregory & E.S. Dickinson. Clanga has priority over Aquiloides (or how to drop a clanger). „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 132 (2), s. 135–136, 2012. (ang.).

[botw-5] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Clanga, DOI: 10.2173/bow.accipi1.01 [dostęp 2026-08-14] (ang.).

[6] The Key to Scientific Names ↓, Clanga [dostęp 2022-01-13] .

[7] The Key to Scientific Names ↓, Aquiloides [dostęp 2022-01-13] .

[itis-8] Aquila, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2020-05-05] (ang.).

[Helbig&inni-9] 1 2 A.J. Helbig, A. Kocum, I. Seibold & M.J. Braun. A multi-gene phylogeny of aquiline eagles (Aves: Accipitriformes) reveals extensive paraphyly at the genus level. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 35 (1), s. 147–164, 2005. DOI: 10.1016/j.ympev.2004.10.003. (ang.).

[Bunce&inni-10] M. Bunce, M. Szulkin, H.R.L. Lerner, I. Barnes, B. Shapiro, A. Cooper & R.N. Holdaway. Ancient DNA Provides New Insights into the Evolutionary History of New Zealand's Extinct Giant Eagle. „PLoS Biology”. 3 (1), s. 44–46, 2005. DOI: 10.1371/journal.pbio.0030009. (ang.).

[Lerner&Mindell-11] H.R.L. Lerner & D.P. Mindell. Phylogeny of eagles, Old World vultures, and other Accipitridae based on nuclear and mitochondrial DNA. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 37 (2), s. 327–346, 2005. DOI: 10.1016/j.ympev.2005.04.010. (ang.).

[Gjershaug-12] J.O. Gjershaug. Taxonomy and conservation status of hawk-eagles (genus Nisaetus) in South-East Asia. „Praca doktorska”, s. 1–108, 2006. (ang.).

[Haring&inni-13] E. Haring, K. Kvaløy, J.-O. Gjershaug, N. Røv & A. Gamauf. Convergent evolution and paraphyly of the hawk-eagles of the genus Spizaetus (Aves, Accipitridae) – phylogenetic analyses based on mitochondrial markers. „Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research”. 45 (4), s. 353–365, 2007. DOI: 10.1111/j.1439-0469.2007.00410.x.

[Kocum-14] A. Kocum. Phylogenie der Accipitriformes (Greifvögel) anhand verschiedener nuklearer und mitochondrialer DNA-Sequenzen. „Praca doktorska”, s. 1–250, 2007. (niem.).

[Mielczarek&Kuziemko-15] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-15].