 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
czernidłówka końska |
| Nazwa systematyczna | |
| Coprinopsis radiata (Bolton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo Taxon 50(1): 230 (2001) | |
Czernidłówka końska (Coprinopsis radiata (Bolton) Redhead, Vilgalys & Moncalvo) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Coprinopsis, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1788 r. James Bolton, nadając mu nazwę Agaricus radiatus. Obecną nazwę nadali mu w 2001 r. Scott Alan Redhead, Rytas J. Vilgalys i Jean-Marc Moncalvo. Pozostałe synonimy:
W 2003 r. Władysław Wojewoda dla gatunku Coprinus radiatus zarekomendował polską nazwę czernidłak koński. Jest ona podwójnie nieprawidłowa; po pierwsze taką samą nazwę nadał gatunkowi Coprinus equinus, po drugie Coprinus radiatus to obecnie synonim Coprinopsis radiata. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym zarekomendowała dla rodzaju Coprinopsis polską nazwę „czernidłówka”.
Szerokość 2,7–2,9 cm, wysokość 1,3–2 cm, początkowo dzwonkowaty, potem rozpłaszczający się z szerokim, szarobrązowym garbkiem. Brzeg nieregularny, rozszczepiający się, prążkowany, po osiągnięciu dojrzałości półprzeźroczysty i ulegający autolizie. Powierzchnia spoczątkowo żółtawobrązowa, potem szaroczarna. Osłona kapelusza łuskowata, łuski żółtawoszare, ściśle przylegające do powierzchni, bardziej skupione wzdłuż wierzchołka. Skórka niełuszcząca się.
Wolne, nierówne, dość rzadkie, umiarkowanie szerokie, rozpływające się, najpierw żółtawobiałe, na końcu szaroczarne.
Wysokość 3,1–4,6 cm, grubość 0,7–1,2 cm, cylindryczny, pełny, zwężający się ku dołowi, tu nasady z grzybnią (pseudoryzomorfy). Powierzchnia biała, niezmienna, gładka. Pseudoryzomorfy pełne, biała, do 1,7 cm długości. Brak pierścienia.
O grubości 0,1 cm, po dotknięciu zmieniający barwę na szaroczarną. Smak i zapach niecharakterystyczny.
Czarny.
Zarodniki 12–14,4 × 6,8–8,5 µm (Q = 1,72), elipsoidalne, z centralną porą rostkową, grubościenne, gładkie, czerwonobrązowe. Podstawki 18,7–29 × 8,5–11 µm, szypułkowate, maczugowate, 4-zarodnikowe, cienkościenne, bezbarwne ze sterygmami o długości 2,5–4,3 µm. Obecne nibywstawki. Cheilocystydy 19,5–46 × 18,7–35,7 µm, elipsoidalne, maczugowate do szeroko maczugowatych, cienkościenne, bezbarwne. Pleurocystydy 25,5–73 × 19,5–44,3 µm, prawie kuliste, maczugowate, cienkościenne, szkliste. Skórka kapelusza na całej powierzchni pokryta osłoną składającą się z nitkowatych łańcuchów cylindrycznych, septowanych, cienkościennych, szklistych strzępek o szerokości 3,4–15,3 µm szerokich strzępek z końcowymi elementami zwężającymi się ku górze. Sprzążki obecne w miąższu trzonu i w elementach osłony.
W Polsce do 2003 r. podano 8 stanowisk, w późniejszych latach podano wiele następnych. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Saprotrof, grzyb koprofilny występujący na odchodach koni i bydła.
