Czernidłówka sklerotowa

Czernidłówka sklerotowa
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	kruchaweczkowate
Rodzaj	czernidłówka
Gatunek	czernidłówka sklerotowa
	Nazwa systematyczna
	Coprinopsis tuberosa (Quél.) Doveri, Granito & Lunghini; Riv. Micol. 48(4): 338 (2005)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Czernidłówka sklerotowa, czernidłak sklerotowy (Coprinopsis tuberosa (Quél.) Doveri, Granito & Lunghini) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).

Systematyka

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Coprinopsis, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy opisał go w 1879 r. Lucien Quélet, nadając mu nazwę Coprinus tuberosus. Późniejsze badania z zakresu filogenetyki molekularnej wykazały, że rodzaj Coprinus nie był taksonem monofiletycznym i należy go rozbić na rodzaje. Obecną nazwę nadali mu w 2005 r. Francesco Doveri, Vito Mario Granito i Dario Lunghini.

Polską nazwę zarekomendował w 2003 r. Władysław Wojewoda dla synonimu Coprinus tuberosus. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała dla rodzaju Coprinopsis nazwę czernidłówka.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 5–7 mm, kształt jajowaty lub płaski, falisty, promieniście prążkowany. Powierzchnia ochrowoszara, ciemniejszy w środku.

Blaszki

Przyrośnięte, początkowo białawe, następnie czerwonobrązowe do czarnych, rzadkie.

Trzon

Wysokość 50–70 mm, grubość 0,5–1 mm z czarnymi sklerocjami u podstawy. Powierzchnia kłaczkowata.

Miąższ

Bez wyraźnego zapachu.

Cechy mikroskopowe

Bazydiospory elipsoidalne do podłużnych, gładkie, z wierzchołkową porą kiełkową i zanikającym episporium, o wymiarach 9–12,8 × 5,4–7,3 μm, Q = 1,7. Cystydy pęcherzykowate, kuliste. Osłona całkowita zbudowana kulistych, brodawkowatych komórek.

Występowanie i siedlisko

Podano występowanie tego gatunku tylko w Europie. W Polsce do 2003 r. podano 2 stanowiska, ale w późniejszych latach podano wiele następnych, a najnowsze podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.

Saprotrof, grzyb koprofilny. Występuje w lasach na rozkładających się resztkach roślinnych i odchodach.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-03-09] (ang.).
↑ Scott A.S.A. Redhead Scott A.S.A., R.R. Vilgalys R.R., J.M.J.M. Moncalvo J.M.J.M., J.J. Johnson J.J., I.I. Hopple I.I., Coprinus Pers. and the Disposition of Coprinus Species sensu lato, „Taxon”, 50 (1), 2001, s. 203–241, DOI: 10.2307/1224525, JSTOR: 1224525 (ang.).
1 2 3 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 154, ISBN 83-89648-09-1 .
↑ Rekomendacja nr 4 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów, 9 marca 2025 (pol.).
1 2 3 4 5 Coprinopsis tuberosa [online] [dostęp 2025-03-17] (hiszp.).
↑ Występowanie Coprinopsis tuberosa na świecie (mapa) [online] [dostęp 2025-03-09] (ang.).
1 2 Coprinopsis tuberosa (czernidłak sklerotowy) [online] [dostęp 2025-03-09] (pol.).

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-03-09] (ang.).

[red-2] Scott A.S.A. Redhead Scott A.S.A., R.R. Vilgalys R.R., J.M.J.M. Moncalvo J.M.J.M., J.J. Johnson J.J., I.I. Hopple I.I., Coprinus Pers. and the Disposition of Coprinus Species sensu lato, „Taxon”, 50 (1), 2001, s. 203–241, DOI: 10.2307/1224525, JSTOR: 1224525 (ang.).

[check-3] 1 2 3 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 154, ISBN 83-89648-09-1 .

[kom-4] Rekomendacja nr 4 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów, 9 marca 2025 (pol.).

[tub-5] 1 2 3 4 5 Coprinopsis tuberosa [online] [dostęp 2025-03-17] (hiszp.).

[gbif-6] Występowanie Coprinopsis tuberosa na świecie (mapa) [online] [dostęp 2025-03-09] (ang.).

[atlas-7] 1 2 Coprinopsis tuberosa (czernidłak sklerotowy) [online] [dostęp 2025-03-09] (pol.).