Hałaśniki

Hałaśniki
	Criniferinae
	Verheyen, 1956
	; Przedstawiciel podrodziny – hałaśnik szary (Crinifer concolor)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	turakowe
Rodzina	turakowate
Podrodzina	hałaśniki
	Typ nomenklatoryczny
	Podrodziny: Crinifer Jarocki, 1821; Rodzaju: Phasianus africanus Latham, 1790 (= Falco piscator Boddaert, 1783)
Synonimy
	Rodzaju: Corythaixoides A. Smith, 1833; Coliphimus A. Smith, 1836; Ichthierax Kaup, 1844; Gymnoschizorhis Schalow, 1884; Criniferoides Roberts, 1926;
	Rodzaju: Corythaixoides A. Smith, 1833; Coliphimus A. Smith, 1836; Ichthierax Kaup, 1844; Gymnoschizorhis Schalow, 1884; Criniferoides Roberts, 1926;
Rodzaje i gatunki
	Crinifer Jarocki, 1821; 5 gatunków – zobacz opis w tekście
	Crinifer Jarocki, 1821; 5 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies

Hałaśniki (Criniferinae) – monotypowa podrodzina ptaków z rodziny turakowatych (Musophagidae).

Zasięg występowania

Podrodzina obejmuje gatunki występujące w Czarnej Afryce.

Morfologia

Długość ciała 47–50 cm; masa ciała 170–737 g.

Charakterystyka

W odróżnieniu od większości turaków zamiast gęstych lasów tropikalnych ptaki z tego rodzaju preferują sawanny.

Systematyka

Etymologia

Crinifer: łac. crinifer (prawdopodobnie mylna interpretacja słowa criniger) „długowłosy”, od crinis „włosy”; -fer „noszący”, od ferre „nosić”.
Corythaixoides: rodzaj Corythaix Illiger, 1811 (turak); gr. -οιδης -oidēs „przypominający”. Gatunek typowy: Corythaix concolor A. Smith, 1833.
Coliphimus: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Colius Brisson, 1760 (czepiga) oraz Phimus Wagler, 1827 (turak). Gatunek typowy: Corythaix concolor A. Smith, 1833.
Ichthierax: gr. ιχθυς ikhthus, ιχθυος ikhthuos „ryba”; ἱεραξ hierax, ἱερακος hierakos „jastrząb”. Gatunek typowy: Falco frontalis Daudin, 1800 (= Falco piscator Boddaert, 1783).
Gymnoschizorhis: gr. γυμνος gumnos „goły, nagi”; rodzaj Schizorhis Wagler, 1829 (szyszak). Gatunek typowy: Chizaerhis personata Rüppell, 1842.
Criniferoides: rodzaj Crinifer Jarocki, 1821; gr. -οιδης -oidēs „przypominający”. Gatunek typowy: Chizaerhis leucogaster Rüppell, 1842.

Podział systematyczny

Do podrodziny należy jeden rodzaj Crinifer z następującymi gatunkami:

Crinifer zonurus (Rüppell, 1835) – hałaśnik bury
Crinifer piscator (Boddaert, 1783) – hałaśnik kreskowany
Crinifer leucogaster (Rüppell, 1842) – hałaśnik białobrzuchy
Crinifer personatus (Rüppell, 1842) – hałaśnik maskowy
Crinifer concolor (A. Smith, 1833) – hałaśnik szary

Przypisy

↑ R.K. Verheyen. Contribution à l’anatomie et à la systématique des Touracos (Musophagi) et des Coucous (Cuculiformes). „Bulletin de l’Institut Royal des Sciences Naturelles de Belgique”. 32 (23), s. 7, 1956. (fr.).
↑ A. Smith. [Dr. Smith called the attention of the Society to several South African birds which were placed upon the table, but more particularly to the following, which he described and named]. „South African Quarterly Journal”. 2, s. 48, 1833. (ang.).
↑ A. Smith: Report of the Expedition for Exploring Central Africa from the Cape of Good Hope. Cape Town: Printed at the Government Gazette Office, 1836, s. 54. (ang.).
↑ J.J. Kaup: Classification der Säugethiere und Vögel. Darmstadt: C.W. Leske, 1844, s. 111. (niem.).
↑ H. Schalow. Die Musophagidae. Monographische Studien. „Journal für Ornithologie”. 34 (14), s. 6, 72, 1884. (niem.).
↑ A. Roberts. Some changes in nomenclature, new records of migrants and new forms of S. African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 11 (4), s. 218, 1926. (ang.).
↑ F. Jarocki: Zoologia czyli zwierzętopismo ogólne podług naynowszego systemu ułożone. T. 2: Ptáki. Warszawa: Drukarnia Łątkiewicza, 1821, s. 181–182. (pol.).
1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Criniferinae Verheyen, 1956 – hałaśniki (wersja: 2023-03-22). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2023-04-23].
1 2 D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Turacos (Musophagidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020, DOI: 10.2173/bow.musoph1.01 [dostęp 2023-04-23] (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Crinifer [dostęp 2023-04-23] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Corythaixoides [dostęp 2023-04-23] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Coliphimus [dostęp 2023-04-23] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ichthierax [dostęp 2023-04-23] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Gymnoschizorhis [dostęp 2023-04-23] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Criniferoides [dostęp 2023-04-23] .
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (redaktorzy): Turacos, bustards, cuckoos, mesites, sandgrouse (v13.1). IOC World Bird List. [dostęp 2023-04-23]. (ang.).
↑ U. Perktaş, J.G. Groth & G.F. Barrowclough. Phylogeography, Species Limits, Phylogeny, and Classification of the Turacos (Aves: Musophagidae) Based on Mitochondrial and Nuclear DNA Sequences. „American Museum novitates”. 3499, s. 1–61, 2020. (ang.).

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[ver-1] R.K. Verheyen. Contribution à l’anatomie et à la systématique des Touracos (Musophagi) et des Coucous (Cuculiformes). „Bulletin de l’Institut Royal des Sciences Naturelles de Belgique”. 32 (23), s. 7, 1956. (fr.).

[smi33-2] A. Smith. [Dr. Smith called the attention of the Society to several South African birds which were placed upon the table, but more particularly to the following, which he described and named]. „South African Quarterly Journal”. 2, s. 48, 1833. (ang.).

[smi36-3] A. Smith: Report of the Expedition for Exploring Central Africa from the Cape of Good Hope. Cape Town: Printed at the Government Gazette Office, 1836, s. 54. (ang.).

[kaup-4] J.J. Kaup: Classification der Säugethiere und Vögel. Darmstadt: C.W. Leske, 1844, s. 111. (niem.).

[sch-5] H. Schalow. Die Musophagidae. Monographische Studien. „Journal für Ornithologie”. 34 (14), s. 6, 72, 1884. (niem.).

[rob-6] A. Roberts. Some changes in nomenclature, new records of migrants and new forms of S. African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 11 (4), s. 218, 1926. (ang.).

[jar-7] F. Jarocki: Zoologia czyli zwierzętopismo ogólne podług naynowszego systemu ułożone. T. 2: Ptáki. Warszawa: Drukarnia Łątkiewicza, 1821, s. 181–182. (pol.).

[mie&kuz-8] 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Criniferinae Verheyen, 1956 – hałaśniki (wersja: 2023-03-22). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2023-04-23].

[botw-9] 1 2 D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Turacos (Musophagidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020, DOI: 10.2173/bow.musoph1.01 [dostęp 2023-04-23] (ang.).

[10] The Key to Scientific Names ↓, Crinifer [dostęp 2023-04-23] .

[11] The Key to Scientific Names ↓, Corythaixoides [dostęp 2023-04-23] .

[12] The Key to Scientific Names ↓, Coliphimus [dostęp 2023-04-23] .

[13] The Key to Scientific Names ↓, Ichthierax [dostęp 2023-04-23] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Gymnoschizorhis [dostęp 2023-04-23] .

[15] The Key to Scientific Names ↓, Criniferoides [dostęp 2023-04-23] .

[ioc-16] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (redaktorzy): Turacos, bustards, cuckoos, mesites, sandgrouse (v13.1). IOC World Bird List. [dostęp 2023-04-23]. (ang.).

[per&inni-17] U. Perktaş, J.G. Groth & G.F. Barrowclough. Phylogeography, Species Limits, Phylogeny, and Classification of the Turacos (Aves: Musophagidae) Based on Mitochondrial and Nuclear DNA Sequences. „American Museum novitates”. 3499, s. 1–61, 2020. (ang.).