Crossobamon eversmanni

	Crossobamon eversmanni
	(Wiegmann, 1834)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Gekkota
Rodzina	gekonowate
Rodzaj	Crossobamon; Boettger, 1888
Gatunek	Crossobamon eversmanni
Synonimy
	Rodzaju: Ptenodactylus Strauch, 1887; Gatunku: Gymnodactylus eversmanni Wiegmann, 1834; Crossobamon atropunctatus Lichtenstein & von Martens, 1856; Gymnodactylus atropunctatus — Boulenger, 1885; Ptenodactylus eversmanni — Strauch, 1887; Stenodactylus lumsdenii Boulenger, 1887; Stenodactylus maynardi Smith, 1933; Crossobamon maynardi — Kluge, 1967; Crossobamon eversmanni maynardi — Kluge, 1991;
Podgatunki
	C. e. eversmanni (Wiegmann, 1834); C. e. lumsdenii (Boulenger, 1887);
	C. e. eversmanni (Wiegmann, 1834); C. e. lumsdenii (Boulenger, 1887);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Crossobamon eversmanni – gatunek jaszczurki z rodziny gekonowatych (Gekkonidae). Jedyny przedstawiciel rodzaju Crossobamon.

Zasięg występowania

Crossobamon eversmanni występuje w Afganistanie, Iranie, Kazachstanie, Pakistanie, Tadżykistanie, Turkmenistanie i Uzbekistanie, według niektórych autorów także w Kirgistanie. Jest spotykany w przedziale wysokości 550–1463 m n.p.m.

Systematyka

Gatunek ten opisał w 1834 roku niemiecki zoolog Arend Friedrich August Wiegmann, nadając mu nazwę Gymnodactylus eversmanni. W 1887 roku Alexander Strauch wprowadził dla niego rodzaj Ptenodactylus, ale nazwa ta okazała się już zajęta przez inny rodzaj jaszczurek opisany w 1845 roku przez Johna Edwarda Graya. W tej sytuacji w 1888 roku Oskar Boettger przemianował ten rodzaj na Crossobamon. Crossobamon eversmanni jest jedynym przedstawicielem tego rodzaju. Dawniej zaliczano do niego także drugi gatunek, Crossobamon orientalis, ale w 2024 roku Pola i inni na podstawie badań filogenetycznych przenieśli go do rodzaju Bunopus.

Etymologia

Ptenodactylus: gr. πτην ptēn, πτηνος ptēnos „skrzydlaty”, od πετομαι petomai „latać”; δακτυλος daktulos „palec”.
Crossobamon: gr. κροσσοι krossoi „frędzle”; βαινω bainō „chodzić, kroczyć, iść”.

Podgatunki

Wyróżnia się dwa podgatunki:

C. eversmanni eversmanni (Wiegmann, 1834)
C. eversmanni lumsdenii (Boulenger, 1887)

Podgatunek lumsdenii, występujący w Pakistanie, bywał przez niektórych autorów uznawany za odrębny gatunek. Takson Stenodactylus maynardi, opisany przez Smitha w 1933 roku, a niekiedy traktowany jako kolejny podgatunek C. eversmanni, jest obecnie synonimizowany z C. eversmanni lumsdenii.

Ekologia i zachowanie

Jest to gatunek piaskolubny, prowadzący nocny tryb życia. Zazwyczaj żyje w norach. Jest jajorodny, samica 2–3 razy w roku składa po 1–2 jaja.

Uwagi

↑ Nowa nazwa dla Ptenodactylus Strauch, 1887.
↑ Młodszy homonim Ptenodactylus Gray, 1845 (Leiosauridae).

Przypisy

↑ Crossobamon eversmanni, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 O. Boettger. Über die Reptilien und Batrachier Transcaspiens. „Zoologischer Anzeiger”. 11, s. 260, 1888. (niem.).
1 2 3 A. Strauch. Bemerkungen über die Geckoniden-Sammlung im zoologischen Museum der kaiserlichen Akademie der Wissenschaften zu St. Petersburg. „Mémoires de l’Académie Impériale des Sciences de St. Pétersbourg”. VII^e Série. 35 (2), s. 64, 1887. (niem.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Crossobamon. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-24]. (ang.).
1 2 3 4 Crossobamon eversmanni, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 R. Midtgaard: Crossobamon. RepFocus. [dostęp 2025-07-23]. (ang.).
↑ A.F.A.A.F.A. Wiegmann A.F.A.A.F.A., Herpetologia Mexicana, seu descriptio amphibiorum novae hispaniae, quae itineribus comitis de Sack, Ferdinandi Deppe et Chr. Guil. Schiede im Museum Zoologicum Berolinense Pervenerunt, t. 1: Saurorum species, Berlin 1834, s. 19 (łac.).
↑ LukášL. Pola LukášL. i inni, Some like it hot: Past and present phylogeography of a desert dwelling gecko across the Arabian Peninsula, „Journal of Biogeography”, 51 (7), 2024, s. 1244–1258, DOI: 10.1111/jbi.14823 (ang.).
↑ P. Mikaili & J. Shayegh. The lizards of Iran: An etymological review of families Gekkonidae, Eublepharidae, Angnidae, Agamidae. „Annals of Biological Research”. 2 (5), s. 28, 2011. (ang.).

[2] Nowa nazwa dla Ptenodactylus Strauch, 1887.

[5] Młodszy homonim Ptenodactylus Gray, 1845 (Leiosauridae).

[itis-1] Crossobamon eversmanni, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Boettger-3] 1 2 O. Boettger. Über die Reptilien und Batrachier Transcaspiens. „Zoologischer Anzeiger”. 11, s. 260, 1888. (niem.).

[Strauch-4] 1 2 3 A. Strauch. Bemerkungen über die Geckoniden-Sammlung im zoologischen Museum der kaiserlichen Akademie der Wissenschaften zu St. Petersburg. „Mémoires de l’Académie Impériale des Sciences de St. Pétersbourg”. VII^e Série. 35 (2), s. 64, 1887. (niem.).

[Uetz&Hallermann-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Crossobamon. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-24]. (ang.).

[iucn-7] 1 2 3 4 Crossobamon eversmanni, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[repfocus-8] 1 2 R. Midtgaard: Crossobamon. RepFocus. [dostęp 2025-07-23]. (ang.).

[oryg-9] A.F.A.A.F.A. Wiegmann A.F.A.A.F.A., Herpetologia Mexicana, seu descriptio amphibiorum novae hispaniae, quae itineribus comitis de Sack, Ferdinandi Deppe et Chr. Guil. Schiede im Museum Zoologicum Berolinense Pervenerunt, t. 1: Saurorum species, Berlin 1834, s. 19 (łac.).

[Pola-10] LukášL. Pola LukášL. i inni, Some like it hot: Past and present phylogeography of a desert dwelling gecko across the Arabian Peninsula, „Journal of Biogeography”, 51 (7), 2024, s. 1244–1258, DOI: 10.1111/jbi.14823 (ang.).

[Mikail&Shayegh-11] P. Mikaili & J. Shayegh. The lizards of Iran: An etymological review of families Gekkonidae, Eublepharidae, Angnidae, Agamidae. „Annals of Biological Research”. 2 (5), s. 28, 2011. (ang.).