Crotalus

	Crotalus
	Linnaeus, 1758
	; Grzechotnik rogaty (Crotalus cerastes)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Rząd	łuskonośne
Podrząd	węże
Infrarząd	Alethinophidia
Nadrodzina	Elapoidea
Rodzina	żmijowate
Podrodzina	grzechotniki
Rodzaj	Crotalus
	Typ nomenklatoryczny
	Crotalus horridus Linnaeus, 1758
Synonimy
	Crotalophorus Gronovius, 1763; Caudisona Laurenti, 1768; Crotalinus Rafinesque, 1815; Crotalurus Rafinesque, 1820; Uropsophus Wagler, 1830; Urocrotalon Fitzinger, 1843; Aploaspis Cope, 1866; Aechmophrys Coues, 1875; Paracrotalus Reuss, 1930;
	Crotalophorus Gronovius, 1763; Caudisona Laurenti, 1768; Crotalinus Rafinesque, 1815; Crotalurus Rafinesque, 1820; Uropsophus Wagler, 1830; Urocrotalon Fitzinger, 1843; Aploaspis Cope, 1866; Aechmophrys Coues, 1875; Paracrotalus Reuss, 1930;
Gatunki
	54 gatunki – zobacz opis w tekście
	54 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Crotalus – rodzaj węży z podrodziny grzechotników (Crotalinae) w rodzinie żmijowatych (Viperidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce (Kanada, Stany Zjednoczone, Meksyk, Belize, Gwatemala, Salwador, Honduras, Nikaragua, Kostaryka, Aruba, Kolumbia, Wenezuela, Gujana, Surinam, Gujana Francuska, Brazylia, Peru, Boliwia, Paragwaj, Urugwaj i Argentyna).

Systematyka

Etymologia

Crotalus (Crotalinus): gr. κρoταλον krotalon „grzechotka”, od κροτεω kroteō „grzechotać, stukać”.
Crotalophorus: gr. κρoταλον krotalon „grzechotka”, od κροτεω kroteō „grzechotać, stukać”; φoρεω phoreō „nosić”. Gatunek typowy: Crotalus durissus Linnaeus, 1758.
Caudisona: łac. cauda „ogon”; sonus „hałas, dźwięk”. Gatunek typowy: Caudisona terrifica Laurenti, 1768 (= Crotalus durissus Linnaeus, 1758).
Crotalurus: gr. κρoταλον krotalon „grzechotka”, od κροτεω kroteō „grzechotać, stukać”; ουρα oura „ogon”. Nazwa zastępcza dla Crotalus Linnaeus, 1758.
Uropsophus: gr. ουρα oura „ogon”; ψοφος psophos „hałas”. Gatunek typowy: Uropsophus triseriatus Wagler, 1830.
Urocrotalon: gr. ουρα oura „ogon”; κρoταλον krotalon „grzechotka”, od κροτεω kroteō „grzechotać, stukać”. Gatunek typowy: Crotalus durissus Linnaeus, 1758.
Aploaspis: gr. ἁπλοος haploos „prosty”; ασπις aspis „żmija”. Gatunek typowy: Caudisona lepida Kennicott, 1861.
Aechmophrys: gr. αιχμη aikhmē „włócznia”; οφρυς ophrus, οφρυος ophruos „brew”. Gatunek typowy: Crotalus cerastes Hallowell, 1854.
Paracrotalus: gr. παρα para „blisko”; rodzaj Crotalus Linnaeus, 1758. Gatunek typowy: Caudisona terrifica Laurenti, 1768 (= Crotalus durissus Linnaeus, 1758).

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Crotalus adamanteus Palisot de Beauvois, 1799 – grzechotnik diamentowy
Crotalus angelensis Klauber, 1963
Crotalus aquilus Klauber, 1952
Crotalus armstrongi Campbell, 1979
Crotalus atrox Baird & Girard, 1853 – grzechotnik teksaski
Crotalus basiliscus (Cope, 1864) – grzechotnik meksykański
Crotalus brunneus Harris & Simmons, 1978
Crotalus campbelli Bryson Jr, Linkem, Dorcas, Lathrop, Jones, Alvarado-Díaz, Grünwald & Murphy, 2014
Crotalus catalinensis Cliff, 1954 – grzechotnik kataliński
Crotalus cerastes Hallowell, 1854 – grzechotnik rogaty
Crotalus cerberus (Coues, 1875)
Crotalus concolor Woodbury, 1929
Crotalus culminatus Klauber, 1952
Crotalus durissus Linnaeus, 1758 – grzechotnik straszliwy
Crotalus enyo (Cope, 1861)
Crotalus ericsmithi Campbell & Flores-Villela, 2008
Crotalus estebanensis Klauber, 1949
Crotalus exiguus Campbell & Armstrong, 1979
Crotalus helleri Meek, 1905
Crotalus horridus Linnaeus, 1758 – grzechotnik pospolity
Crotalus intermedius Troschel, 1865
Crotalus lannomi Tanner, 1966
Crotalus lepidus (Kennicott, 1861) – grzechotnik skalny
Crotalus lorenzoensis Radcliff & Maslin, 1975
Crotalus lutosus Klauber, 1930
Crotalus mictlantecuhtli Carbajal-Márquez, Cedeño-Vázquez, Martínez-Arce, Neri-Castro & Machkour-M’Rabet, 2020
Crotalus mitchellii (Cope, 1861) – grzechotnik kropiaty
Crotalus molossus Baird & Girard, 1853 – grzechotnik górski
Crotalus morulus Klauber, 1952
Crotalus oreganus Holbrook, 1840
Crotalus ornatus Hallowell, 1854
Crotalus polisi Meik, Schaack, Flores-Villela & Streicher, 2018
Crotalus polystictus (Cope, 1865)
Crotalus pricei Van Denburgh, 1895 – grzechotnik parzystoplamy
Crotalus pusillus Klauber, 1952
Crotalus pyrrhus (Cope, 1866)
Crotalus ravus Cope, 1865 – grzechotniczek meksykański
Crotalus ruber Cope, 1892 – grzechotnik kalifornijski
Crotalus scutulatus (Kennicott, 1861) – grzechotnik pustynny
Crotalus simus Latreille, 1801
Crotalus stejnegeri Dunn, 1919
Crotalus stephensi Klauber, 1930
Crotalus tancitarensis Alvarado-Díaz & Campbell, 2004
Crotalus thalassoporus Meik, Schaack, Flores-Villela & Streicher, 2018
Crotalus tigris Kennicott, 1859 – grzechotnik tygrysi
Crotalus tlaloci Bryson, Linkem, Dorcas, Lathrop, Jones, Alvarado-Díaz, Grünwald & Murphy, 2014
Crotalus totonacus Gloyd & Kauffeld, 1940
Crotalus transversus Taylor, 1944
Crotalus triseriatus (Wagler, 1830)
Crotalus tzabcan Klauber, 1952
Crotalus unicolor Lidth de Jeude, 1887
Crotalus vegrandis Klauber, 1941
Crotalus viridis (Rafinesque, 1818) – grzechotnik preriowy
Crotalus willardi Meek, 1905 – grzechotnik graniopyski

Przypisy

↑ Crotalus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 214. (łac.).
↑ J.L. Gronovius: Zoophilacium Gronovianum: exhibens animalia quadrupeda, amphibia, pisces, insecta, vermes, mollusca, testacea, et zoophyta. Cz. 1. Lugduni Batavorum: Apud Theodorum Haak et Socium et Samuelem et Johannem Luchtmans, 1763, s. 26. (łac.).
↑ J.N. Laurenti: Specimen medicum, exhibens synopsin reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota reptilium austracorum, quod authoritate et consensu. Viennae: Joan. Thomae, 1768, s. 92. (łac.).
↑ C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 77. (fr.).
↑ C.S. Rafinesque. Animals. III Class. Erpetia.—The Reptiles. „Annals of Nature”. 1, s. 5, 1820. (ang.).
↑ J.G. Wagler: Natürliches System der Amphibien, mit vorangehender Classification der Säugethiere und Vögel. Ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie. München, Stuttgart und Tübingen: In der J.G. Cotta’schen Buchhandlung, 1830, s. 176. (niem.).
↑ L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 29. (łac.).
↑ E.D. Cope. On the Reptilia and Batrachia of the Sonoran Province of the Nearctic Region. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 18, s. 310, 1866. (ang.).
↑ E. Coues: Synopsis of the reptiles and batrachians of Arizona; with critical and field notes, and an extensive synonymy. W: G.M. Wheeler: Report upon United States Geographical surveys west of the one hundredth meridian. Cz. 5: Zoology. Washington: G.P.O., 1875, s. 609. (ang.).
↑ A.F.T. Reuss. Über eine neurotoxische Otterngruppe Europas, Mesocoronis 1927. und über ihre Stellung unter den Solenoglyphen der Welt. „Glasnik zemaljskog muzeja u Bosni i Hercegovini”. 42, s. 88, 1930. (niem.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Crotalus. The Reptile Database. [dostęp 2025-06-11]. (ang.).
↑ R. Midtgaard: Crotalus. RepFocus. [dostęp 2019-11-19]. (ang.).
1 2 3 4 Jaeger 1944 ↓, s. 63.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 172.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 43.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 216.
1 2 3 Jaeger 1944 ↓, s. 247.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 187.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 101.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 24.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 7.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 154.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 161.
↑ W. Juszczyk: Gady i płazy. Wyd. 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 59, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0043-4.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 394, 412, 413, 414. ISBN 83-01-14344-4.
1 2 3 4 5 W. Jaroniewski: Jadowite węże świata. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1984, s. 81, 83, 86. ISBN 83-02-00977-6.

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).

[itis-1] Crotalus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Linnaeus-2] C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 214. (łac.).

[Gronovius-3] J.L. Gronovius: Zoophilacium Gronovianum: exhibens animalia quadrupeda, amphibia, pisces, insecta, vermes, mollusca, testacea, et zoophyta. Cz. 1. Lugduni Batavorum: Apud Theodorum Haak et Socium et Samuelem et Johannem Luchtmans, 1763, s. 26. (łac.).

[Laurenti-4] J.N. Laurenti: Specimen medicum, exhibens synopsin reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota reptilium austracorum, quod authoritate et consensu. Viennae: Joan. Thomae, 1768, s. 92. (łac.).

[Rafinesque-5] C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 77. (fr.).

[Rafinesque1820-6] C.S. Rafinesque. Animals. III Class. Erpetia.—The Reptiles. „Annals of Nature”. 1, s. 5, 1820. (ang.).

[Wagler-7] J.G. Wagler: Natürliches System der Amphibien, mit vorangehender Classification der Säugethiere und Vögel. Ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie. München, Stuttgart und Tübingen: In der J.G. Cotta’schen Buchhandlung, 1830, s. 176. (niem.).

[Fitzinger-8] L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 29. (łac.).

[Cope-9] E.D. Cope. On the Reptilia and Batrachia of the Sonoran Province of the Nearctic Region. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 18, s. 310, 1866. (ang.).

[Coues-10] E. Coues: Synopsis of the reptiles and batrachians of Arizona; with critical and field notes, and an extensive synonymy. W: G.M. Wheeler: Report upon United States Geographical surveys west of the one hundredth meridian. Cz. 5: Zoology. Washington: G.P.O., 1875, s. 609. (ang.).

[Reuss-11] A.F.T. Reuss. Über eine neurotoxische Otterngruppe Europas, Mesocoronis 1927. und über ihre Stellung unter den Solenoglyphen der Welt. „Glasnik zemaljskog muzeja u Bosni i Hercegovini”. 42, s. 88, 1930. (niem.).

[Uetz&Hallermann-12] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Crotalus. The Reptile Database. [dostęp 2025-06-11]. (ang.).

[repfocus-13] R. Midtgaard: Crotalus. RepFocus. [dostęp 2019-11-19]. (ang.).

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=93_63]-14] 1 2 3 4 Jaeger 1944 ↓, s. 63.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=202_172]-15] Jaeger 1944 ↓, s. 172.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=73_43]-16] Jaeger 1944 ↓, s. 43.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=246_216]-17] Jaeger 1944 ↓, s. 216.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=277_247]-18] 1 2 3 Jaeger 1944 ↓, s. 247.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=217_187]-19] Jaeger 1944 ↓, s. 187.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=131_101]-20] Jaeger 1944 ↓, s. 101.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=54_24]-21] Jaeger 1944 ↓, s. 24.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=37_7]-22] Jaeger 1944 ↓, s. 7.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=184_154]-23] Jaeger 1944 ↓, s. 154.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=191_161]-24] Jaeger 1944 ↓, s. 161.

[Juszczyk-25] W. Juszczyk: Gady i płazy. Wyd. 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 59, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0043-4.

[pwn-26] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 394, 412, 413, 414. ISBN 83-01-14344-4.

[Jaroniewski-27] 1 2 3 4 5 W. Jaroniewski: Jadowite węże świata. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1984, s. 81, 83, 86. ISBN 83-02-00977-6.