Takson ten przez niektóre ujęcia systematyczne bywał zaliczany do monotypowej rodziny Coerebidae. Wyróżniono ponad czterdzieści podgatunków C. flaveola. Jeden z nich występujący na wyspie Saint Vincent jest całkowicie czarny. Pod względem ubarwienia pojawiły się teorie, by podzielić go na kilka gatunków.
C. flaveola bahamensis (Reichenbach, 1853) – cukrzyk bahamski – Bahamy.
C. flaveola caboti (S.F. Baird, 1873) – wschodni Jukatan i pobliskie wyspy.
C. flaveola flaveola (Linnaeus, 1758) – cukrzyk bananowy – Jamajka.
C. flaveola luteola (Cabanis, 1851) – wybrzeża północnej Kolumbii i północnej Wenezueli, Trynidad i Tobago.
C. flaveola obscura Cory, 1913 – północno-wschodnia Kolumbia i zachodnia Wenezuela.
C. flaveola minima (Bonaparte, 1854) – wschodnia Kolumbia i południowa Wenezuela do Gujany Francuskiej i północno-środkowej Brazylii.
C. flaveola montana Lowe, 1912 – Andy w północno-zachodniej Wenezueli.
C. flaveola caucae Chapman, 1914 – zachodnia Kolumbia.
C. flaveola gorgonae Thayer & Bangs, 1905 – Wyspa Gorgona (na zachód od Kolumbii).
C. flaveola intermedia (Salvadori & Festa, 1899) – południowo-zachodnia Kolumbia, zachodni Ekwador i północne Peru oraz na wschód do południowej Wenezueli i zachodniej Brazylii.
C. flaveola guianensis (Cabanis, 1851) – południowo-wschodnia Wenezuela do Gujany.
C. flaveola roraimae Chapman, 1929 – południowo-wschodnia Wenezuela, południowo-zachodnia Gujana i północna Brazylia.
C. flaveola pacifica Lowe, 1912 – wschodnie Peru.
C. flaveola magnirostris (Taczanowski, 1880) – północne Peru.
C. flaveola dispar J.T. Zimmer, 1942 – północno-środkowe Peru do zachodniej Boliwii.
C. flaveola chloropyga (Cabanis, 1851) – wschodnio-środkowe Peru do centralnej Boliwii i na wschód do wschodniej Brazylii, północny Urugwaj, północno-wschodnia Argentyna i Paragwaj.
C. flaveola alleni Lowe, 1912 – wschodnia Boliwia do środkowej Brazylii.
Morfologia i ekologia
Jaja z kolekcji muzealnej
Długość ciała 10–11 cm, masa ciała 6,4–14,2 g. Ma zakrzywiony dziób, przystosowany do pobierania nektaru z kwiatów. W odróżnieniu od kolibrów nie potrafi zawisać w powietrzu; odwiedzając kwiat, zawsze przysiada. Poza nektarem odżywia się czasami owocami i owadami. Chętnie korzysta z wywieszonych dla kolibrów pojemniczków ze słodką wodą. Głęboko rowkowany język służy mu do wysysania nektaru. Przekłuwa dziobem kwiaty, czasami również owoce, wypijając ich sok. Zasiedla wszelkie środowiska z bujną roślinnością, także ogrody. Nieczęsto spotykany w wysokich lasach.
Na obszarze swojego występowania często odwiedza ludzkie siedziby i daje się łatwo oswoić. Obie płci są podobnie ubarwione. Zazwyczaj żyje pojedynczo lub parami, a pary utrzymują tylko luźny kontakt. Buduje w krzewie zamknięte gniazdo, często wykorzystuje je jako miejsce na nocleg. Samica sama wysiaduje 3–6 jaj. Pary śpią w osobnych gniazdach, ale grupy mogą czasami spać w jednym.
Status zagrożenia
IUCN uznaje cukrzyka za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, według szacunków organizacji Partners in Flight z 2019 roku, mieści się w przedziale 5–50 milionów dorosłych osobników, a jej trend oceniany jest jako lekko spadkowy.