DPPH, 2,2-difenylo-1-pikrylohydrazyl – organiczny związek chemiczny mający postać krystalicznego proszku o ciemnym zabarwieniu. Złożony jest ze stabilnych cząsteczek wolnorodnikowych. DPPH wykorzystuje się głównie w celu monitorowania reakcji chemicznych z udziałem rodników jako test antyoksydacyjny. Ze względu na obecność stabilnego rodnika azotowego związek ten jest stosowany w chemii analitycznej, w celu oceny aktywności przeciwutleniającej z wykorzystaniem spektroskopii UV/Vis czy spektroskopii EPR. DPPH jest wykorzystywany również w diagnostyce medycznej czy jako wzorzec dla zawartości wolnych rodników w próbkach analitycznych. Związek ten znajduje również zastosowanie jako standard pozycji i intensywności sygnałów spektroskopii elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR).
Właściwości
DPPH ma kilka form krystalicznych, które różnią się symetrią sieci krystalicznej i temperaturą topnienia. Proszek dostępny w handlu jest mieszaniną odmian polimorficznych, która topi się w temperaturze ok. 130°C. Symetria sieci krystalicznej DPPH-I (temperatura topnienia 106°C) jest rombowa, DPPH-II (temperatura topnienia 137°C) jest amorficzna, a DPPH-III (temperatura topnienia 128–129°C) jest trójskośna. DPPH jest dobrze rozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych, zaś nierozpuszczalny w wodzie.
Zastosowanie
DPPH charakteryzowany jest jako stabilny wolny rodnik ze względu na delokalizację elektronu w molekule, dzięki czemu cząsteczki te nie ulegają dimeryzacji, jak miałoby to miejsce w przypadku większości wolnych rodników. Delokalizacja odpowiada również za silną absorpcję promieniowania elektromagnetycznego o długości fali około 520nm. Rodnik DPPH ma w roztworze etanolu ciemnofioletowy kolor, a po zneutralizowaniu na skutek zmieszania z substancją, która może oddać atom wodoru staje się bezbarwny lub bladożółty. Reakcja ta powoduje powstanie rodnika z cząsteczki donorowej, która będzie podlegała dalszym reakcjom. Zależność ta pozwala na odwzorowanie reakcji zachodzących w układach utleniających, takich jak autooksydacja lipidów bądź innych związków nienasyconych. Cząsteczka DPPH reprezentuje wolne rodniki wytworzone w układzie, których aktywność jest ograniczana przez związek donorowy. Dekoloryzacja związku umożliwia na wizualne monitorowanie reakcji, a początkową zawartość rodników można określić na podstawie zmiany absorpcji optycznej przy 520 nm lub intensywności sygnału spektroskopii elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR).
Metoda z zastosowaniem odczynnika DPPH wykorzystywana jest w celu:
określenia właściwości antyoksydacyjnych produktów spożywczych np. owoców, warzyw, ziół i ich przetworów. Najczęściej określa się właściwości przeciwutleniające m.in. związków fenolowych, kwasu askorbinowego, α-tokoferolu, kwasu felurowego i kwasu galusowego,
oceny aktywności antyoksydacyjnej związków farmakologicznych np. piperazyny,
określenia wpływu suplementów żywieniowych na poziom stresu oksydacyjnego u zwierząt,
określenia właściwości antyoksydacyjnych probiotyków.
↑DPPH[PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: D9132 [dostęp 2021-05-29].
↑Om P.O.P.SharmaOm P.O.P., Tej K.T.K.BhatTej K.T.K., DPPH antioxidant assay revisited, „Food Chemistry”, 113 (4), 2009, s. 1202–1205, DOI:10.1016/j.foodchem.2008.08.008(ang.).
12NobuhiroN.MatsumotoNobuhiroN., NobuyasuN.ItohNobuyasuN., Measuring Number of Free Radicals and Evaluating the Purity of Di(phenyl)-(2,4,6-trinitrophenyl)iminoazanium [DPPH] Reagents by Effective Magnetic Moment Method, „Analytical Sciences”, 34 (8), 2018, s. 965–971, DOI:10.2116/analsci.18p120(ang.).
↑C.T.C.T.KiersC.T.C.T., J.L. deJ.L.BoerJ.L. deJ.L., R.R.OlthofR.R., A.L.A.L.SpekA.L.A.L., The crystal structure of a 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) modification, „Acta Crystallographica Section B Structural Crystallography and Crystal Chemistry”, 32 (8), 1976, s. 2297–2305, DOI:10.1107/S0567740876007632(ang.).
↑P.P.IonițăP.P., Is DPPH stable free radical a good scavenger for oxygen active species?, „Chemical Papers”, 59 (1), 2005, s. 11–16(ang.).
↑KrishnanandK.MishraKrishnanandK., HimanshuH.OjhaHimanshuH., Nabo KumarN.K.ChaudhuryNabo KumarN.K., Estimation of antiradical properties of antioxidants using DPPH assay: A critical review and results, „Food Chemistry”, 130 (4), 2012, s. 1036–1043, DOI:10.1016/j.foodchem.2011.07.127(ang.).
↑LilyL.AndonovaLilyL., DimitrinaD.Zheleva-DimitrovaDimitrinaD., MayaM.GeorgievaMayaM., AlexanderA.ZlatkovAlexanderA., Synthesis and antioxidant activity of some 1-aryl/aralkyl piperazine derivatives with xanthine moiety at N4, „Biotechnology & Biotechnological Equipment”, 28 (6), 2014, s. 1165–1171, DOI:10.1080/13102818.2014.979978, PMID:26019603, PMCID:PMC4433850(ang.).
↑Ahmed O.A.O.AbassAhmed O.A.O., Nancy N.N.N.KamelNancy N.N.N., Walaa H.W.H.KhalifaWalaa H.W.H., G.F.G.F.GoudaG.F.G.F., M.A.F.M.A.F.El-ManylawiM.A.F.M.A.F., Propolis supplementation attenuates the negative effects of oxidative stress induced by paraquat injection on productive performance and immune function in turkey poults, „Poultry Science”, 96 (12), 2017, s. 4419–4429, DOI:10.3382/ps/pex248, PMID:29053856, PMCID:PMC7107162(ang.).
↑Abd El-Moneim M.R.A.E.M.M.R.AfifyAbd El-Moneim M.R.A.E.M.M.R., Ramy M.R.M.RomeilahRamy M.R.M., Shaimaa I.M.S.I.M.SultanShaimaa I.M.S.I.M., Mona M.M.M.HusseinMona M.M.M., Antioxidant activity and biological evaluations of probiotic bacteria strains, „International Journal of Academic Research”, 4 (6), 2012, s. 131–139(ang.).