Język dari

‏دری‎
Obszar

Afganistan

Liczba mówiących

20,5 miliona

Pismo/alfabet

perskie

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy  Afganistan
Organ regulujący Akademia nauk Afganistanu
UNESCO 1 bezpieczny↗
Ethnologue 1 narodowy↗
Kody języka
ISO 639-1 brak
ISO 639-2 brak
ISO 639-3 prs
IETF prs
Glottolog dari1249
Ethnologue prs
WALS dri
Występowanie
Ilustracja
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Słownik języka dari
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język dari (pers. ‏دری‎, wymowa w IPA: d̪ɐˈɾiː) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich. Zazwyczaj nazwa ta uważana jest za termin polityczny, określający różne dialekty języka perskiego używanego w Afganistanie. Obok paszto jest jednym z dwóch języków urzędowych Afganistanu. Tę pozycję w państwie afgańskim zagwarantowała mu ustawa zasadnicza z roku 1964. Doprowadziło to do sporu o nazewnictwo między rodzimymi użytkownikami perskiego w Afganistanie, którzy uznają swój język po prostu jako perski (farsi فارسی).

Status obydwu języków urzędowych Afganistanu był i jest różny: w odróżnieniu od paszto, dari był językiem dworu, kultury, literatury, a także miasta i rzemiosła.

Dari jest najczęściej używanym językiem w Afganistanie i językiem ojczystym około 40–45% populacji. Do tego pełni rolę lingua franca Afganistanu i jest rozumiany nawet przez 78% populacji. Farsi i dari są wzajemnie zrozumiałe, przy czym wykazują drobne różnice na płaszczyźnie słownictwa, gramatyki i fonologii.

Podobnie jak farsi i język tadżycki, dari jest kontynuacją języka pahlawi, oficjalnego języka religijnego i literackiego Imperium Sasanidów (224–651 n.e.), który sam jest kontynuacją języka staroperskiego, języka Achemenidów (550– 330 p.n.e.). W użyciu historycznym dari odnosi się do środkowoperskiego języka dworskiego Sasanidów.

W Polsce wydano kilka podręczników języka dari.

Przypisy

  1. ↑ Dari, Afghan Farsi [online], Ethnologue, 19 listopada 2019 [dostęp 2021-08-03] (ang.).
  2. ↑ 11 books [online], afghanistandl.nyu.edu [dostęp 2021-08-03].
  3. ↑ Secret documents Reveal Afghan Language Policy. tajikam.com. [dostęp 2015-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-03-20)]. (ang.).
  4. ↑ Brian Spooner: Chapter four. Persian, Farsi, Dari, Tajiki: Language Names and Language Policies. W: Language Policy and Language Conflict in Afghanistan and Its Neighbors: The Changing Politics of Language Choice. Harold Schiffman (ed.). Brill, 2011, s. 109, seria: Brill’s Studies in South and Southwest Asian Languages. ISBN 978-90-04-21765-2. (ang.).
  5. ↑ Dari Or Farsi? Afghanistan’s Long-Simmering Language Dispute [online], RadioFreeEurope/RadioLiberty [dostęp 2021-08-03] (ang.).
  6. ↑ Mateusz Kłagisz. Perskie (dari) zapożyczenia oraz kalki językowe w języku paszto. „Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis”. 125, s. 80, 2008.
  7. ↑ Afghans: Their History and Culture [online], web.archive.org, 4 maja 2011 [dostęp 2021-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2011-05-04].
  8. ↑ Encyclopaedia Iranica Foundation, Welcome to Encyclopaedia Iranica [online], iranicaonline.org [dostęp 2021-08-03] (ang.).
  9. ↑ UCLA Language Materials Project: Language Profile [online], web.archive.org, 5 czerwca 2011 [dostęp 2021-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2011-06-05].
  10. ↑ The World Factbook [online], web.archive.org, 15 października 2013 [dostęp 2021-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-15].
  11. ↑ Afghanistan – The World Factbook [online], www.cia.gov [dostęp 2021-08-03].
  12. ↑ Encyclopaedia of Islam Online [online], The New York Public Library [dostęp 2021-08-03].
  13. ↑ R.N. Frye, The Cambridge History of Iran, s. 595–632.
  14. ↑ Zob. np.:
    • Dari od podstaw – Kurs Dari dla początkujących. Talk now Dari! Kurs multimedialny na CD. Eurotalk, 2011.
    • Kurs dari dla początkujących i średniozaawansowanych. Eurotalk, 2011.

Linki zewnętrzne