David Gilly

David Gilly
Data i miejsce urodzenia	7 stycznia 1748 ; Schwedt/Oder
Data i miejsce śmierci	5 maja 1808 ; Berlin
Zawód, zajęcie	architekt
	Multimedia w Wikimedia Commons

David Gilly (ur. 7 stycznia 1748 w Schwedt/Oder, zm. 5 maja 1808 w Berlinie) – niemiecki architekt epoki klasycyzmu, działający w Prusach.

Życiorys

Gilly był synem hugenockiego imigranta Jacques’a Gilly’ego i jego żony Marii Villemain. Bratem Davida był znany lekarz Charles Gilly.

W 1770, w wieku zaledwie 22 lat, uzyskał stanowisko krajowego mistrza budowlanego. W latach 1772–1782 działał w Stargardzie. Około 1777 poślubił Friederike Ziegenspeck, z którą miał dwoje dzieci – późniejszego znanego architekta Friedricha Gilly’ego i córkę Minnę, żonę polityka Friedricha Gentza. W 1779 został dyrektorem budowlanym Pomorza, w 1782 został przeniesiony do Szczecina. Projektował m.in. porty w Świnoujściu (1785) i Kołobrzegu. W 1783 założył w Szczecinie prywatną uczelnię budowlaną.

W 1788 powołano go do wyższego departamentu ds. budownictwa w Berlinie, w tym samym roku uzyskał tytuł tajnego radcy budowlanego, cztery lata później zaś – wicedyrektora departamentu. W latach 1792–1801 działał przy budowie Kanału Bydgoskiego, projektował rozbudowę i przebudowę portów w Gdańsku i Elblągu.

W 1793 Gilly otworzył swoją uczelnię budowlaną w Berlinie, pięć lat później został współzałożycielem Akademii Budowlanej (późniejszej Technische Hochschule, obecnie Uniwersytet Techniczny w Berlinie).

Po śmierci syna Friedricha (3 sierpnia 1800) David Gilly stracił siły twórcze i zajmował się jedynie mniejszymi pracami. Nie zmieniła tego podróż do Paryża w latach 1803–1804. W 1804 zmarła żona Gilly’ego, po czym poślubił jej siostrę, Juliane. Zmarł w wieku 60 lat w Berlinie.

Działalność

Gilly rozwinął teorię i praktykę architektury wiejskiej na terenie Prus, kładąc nacisk na funkcjonalność projektowanych budowli. Jego berlińska Akademia Budowlana, bazująca na modelu École polytechnique w Paryżu, stała się najważniejszym ośrodkiem niemieckiego klasycyzmu. Do uczniów Gilly’ego należał m.in. Karl Friedrich Schinkel.

Wybrane publikacje

Handbuch der Landbaukunst, 1797–1811
Sammlung nützlicher Aufsätze und Nachrichten, 1797–1806
Sammlung von Aufsätzen und Nachrichten die Baukunst betreffend (jedno z pierwszych czasopism o budownictwie i architekturze)

Wybrane dzieła

Architektura

1796 – domek gotycki w Paretz koło Poczdamu dla króla Fryderyka Wilhelma III
1797–1804 – pałac Paretz
1798 – pałacyk we Freienwalde dla królowej Luizy
1798 – willa dla Karla Friedricha von Beymego w Steglitz
1801 – projekt siedziby wydawnictwa Eduarda Viewega w Brunszwiku
1801 – rozbudowa zamku Steinhöfel dla Ludwiga von Massowa
1802–1804 – Arkadia w Poznaniu
1804 – dom w Owińskach (obecnie szkoła)
1803 – dwupiętrowy budynek więzienia publicznego w Płocku

Urbanistyka

Górne Miasto w Poznaniu
Nowe Miasto i al. Józefiny w Kaliszu

Kartografia

1802–1803 – mapa Prus Południowych (II zaboru)

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Alste Horn-Oncken: Gilly, David. W: N. T. 6. s. 399. (niem.).
1 2 3 4 David Gilly. W: Hermann Schmitz: Berliner Baumeister vom Ausgang des Achtzehnten Jahrhunderts. 1914. (niem.).
1 2 Harry Francis Mallgrave: Modern architectural theory: a historical survey, 1673-1968. Cambridge University Press, 2005, s. 94. ISBN 0-521-79306-8. [dostęp 2010-07-22]. (ang.).
↑ Paul Corby Finney: Seeing beyond the word: visual arts and the Calvinist tradition. Wm. B. Eerdmans Publishing, 1999, s. 272. ISBN 0-8028-3860-X. [dostęp 2010-07-22]. (ang.).
1 2 3 Hanno-Walter Kruft, Elsie Callander, Ronald Taylor, Antony Wood: A history of architectural theory: from Vitruvius to the present. Princeton Architectural Press, 2003, s. 294. ISBN 1-56898-010-8. [dostęp 2010-07-22]. (ang.).

[NDB-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Alste Horn-Oncken: Gilly, David. W: N. T. 6. s. 399. (niem.).

[Schmitz-2] 1 2 3 4 David Gilly. W: Hermann Schmitz: Berliner Baumeister vom Ausgang des Achtzehnten Jahrhunderts. 1914. (niem.).

[Mallgrave-3] 1 2 Harry Francis Mallgrave: Modern architectural theory: a historical survey, 1673-1968. Cambridge University Press, 2005, s. 94. ISBN 0-521-79306-8. [dostęp 2010-07-22]. (ang.).

[Finney-4] Paul Corby Finney: Seeing beyond the word: visual arts and the Calvinist tradition. Wm. B. Eerdmans Publishing, 1999, s. 272. ISBN 0-8028-3860-X. [dostęp 2010-07-22]. (ang.).

[Kruft-5] 1 2 3 Hanno-Walter Kruft, Elsie Callander, Ronald Taylor, Antony Wood: A history of architectural theory: from Vitruvius to the present. Princeton Architectural Press, 2003, s. 294. ISBN 1-56898-010-8. [dostęp 2010-07-22]. (ang.).