Violetta Koseska-Toszewa

Violetta Koseska-Toszewa
Państwo działania

 Polska

Data i miejsce urodzenia

13 grudnia 1940
Sofia, Bułgaria

Data i miejsce śmierci

5 sierpnia 2017
Warszawa, Polska

Profesor doktor habilitowany nauk humanistycznych
Specjalność: językoznawstwo, slawistyka
Alma Mater

Uniwersytet Sofijski

Doktorat

1970
Instytut Slawistyki PAN
promotor: Zdzisław Stieber

Habilitacja

1976
Instytut Slawistyki PAN

Profesura

26 października 1990

Doktor honoris causa
Uniwersytet Sofijski – Bułgaria – 2016
Zatrudnienie
Instytut

Instytut Slawistyki PAN

Pracownia

Pracownia Języków Południowosłowiańskich

Stanowisko

Kierowniczka

Okres zatrudn.

1976–1991

Instytut

Instytut Slawistyki PAN

Pracownia

Pracownia Semantyki

Stanowisko

Kierowniczka

Okres zatrudn.

1991–2015

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Violetta Koseska-Toszewa (bułg. Виолета Косеска-Тошева; ur. 13 grudnia 1940 w Sofii, zm. 5 sierpnia 2017 w Warszawie) – polska językoznawczyni, slawistka i tłumaczka pochodzenia bułgarskiego, działająca także jako astrolożka pod pseudonimem David Harklay.

Życiorys

Violetta Toszewa urodziła się w Sofii, i tam dorastała, podejmując naukę na skrzypcach w szkole muzycznej i tańca w lokalnym balecie. Od młodzieńczych lat Toszewa miała doznawać proroczych snów, dziedzicząc rzekomo zdolności od rodziny ojca, co przyczynić się miało do profesjonalnego zainteresowania się astrologią w przyszłości.

W 1963 roku ukończyła dwustopniowe studia rusycystyczne i bułgarystyczne na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Sofijskiego. Następnie podjęła decyzję o emigracji do PRL i podjęciu studiów lingwistycznych, już wtedy deklarując znajomość kilkunastu języków obcych.

Kariera naukowa

Po przyjeździe do Polski Violetta Toszewa podjęła pracę w Zakładzie Słowianoznawstwa Polskiej Akademii Nauk (obecnie noszący nazwę Instytutu Slawistyki PAN), uzyskując w 1970 roku stopień doktoraski na podstawie pracy pt. Bułgarskie słownictwo meteorologiczne na tle ogólnosłowiańskim.

W 1976 roku uzyskała habilitację w zakresie językoznawstwa słowiańskiego na podstawie dorobku oraz pracy o tytule System temporalny gwar bułgarskich na tle bułgarskiego języka literackiego. W roku 1990 otrzymała tytuł naukowy profesora zwyczajnego nauk humanistycznych, a w 2016 roku Bułgarska Akademia Nauk nadała jej tytuł doktora honoris causa.

Jako pracownik Polskiej Akademii Nauk pełniła w latach 1976–1991 rolę kierowniczki tamtejszej Pracowni Języków Południowosłowiańskich, a następnie od 1991 rolę kierowniczki Pracowni Semantyki. Pracę w Polskiej Akademii Nauk zakończyła w 2015 roku, po 45 latach nieprzerwanej pracy.

Dorobek językoznawczy

Profesor Koseska-Toszewa była autorką ponad 500 prac naukowych, specjalistycznych artykułów i książek, będąc także autorką i współautorką wielu teorii analizy kontrastywnej z pośredniczącym językiem semantycznym, istotnym przy opisie kilku języków oraz w opisach kategorii czasu (za pomocą sieci Petriego) i określoności/nieokreśloności (za pomocą rachunku kwantyfikatora).

Była m.in. członkiem Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, członkiem honorowym IBE Bułgarskiej Akademii Nauk. Była także redaktorem naczelnym międzynarodowego czasopisma Etudes cognitives i redaktorem naukowym Semantyki i konfrontacji językowej. Ponadto należała do komitetów redakcyjnych następujących periodyków:

Dorobek translatorski

Oprócz prac badawczych Koseska-Toszewa tłumaczyła zagraniczne książki dla dzieci na język polski. Wśród nich znalazły się:

Kariera astrologiczna

W związku z odczuwanymi przez siebie dyspozycjami i rzekomo przeżytymi wizjami Violetta Koseska-Toszewa zainteresowała się tematem astrologii. Z czasem zyskała popularność, działając pod pseudonimem David Harklay. W swoich analizach opierała się na obserwacjach psychologicznych i statystyce.

Z czasem oferowała usługi zarówno w prywatnym gabinecie, tworząc horoskopy do magazynów, jak i poprzez występy telewizyjne z wykorzystaniem infolinii, dzięki czemu zdobyła ogólnopolską popularność.

W 1996 roku została gospodarzem programu Przepowiednie Davida Harklaya na antenie TV Wisła i TVN.

Pod swoim pseudonimem, często we współpracy z wydawnictwem Harlequin, opublikowała między innymi książki:

Życie prywatne

Mieszkała w Warszawie przy Alejach Jerozolimskich, w sąsiedztwie Dworca Centralnego.

Jej pierwszym mężem był historyk Adam Koseski, z którym miała syna Krystiana. Małżeństwo zakończyło się rozwodem. Po siedmiu latach wzięła ślub z informatykiem Antonim Mazurkiewiczem. Była przyjaciółką i powierniczką Tomasza Beksińskiego, będącego częstym gościem jej prywatnego gabinetu.

Jej panieńskie nazwisko brzmi Toszewa. Po pierwszym ślubie, aż do końca życia, przedstawiała się dwuczłonowym nazwiskiem Violetta Koseska-Toszewa, stawiając nazwisko panieńskie po nazwisku pierwszego męża.

Odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Prof. dr hab. Violetta Koseska, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2008-12-03].
  2. ↑ Roman Roszko Pamięci Profesor Violetty Koseskiej, w: Studia z filologii polskiej i słowiańskiej, tom 53, Warszawa 2018, s. 1-10
  3. 1 2 3 4 5 Mam to po babci [online], www.styl.pl [dostęp 2019-03-30] (pol.).
  4. 1 2 3 Prof. dr hab. Violetta Koseska-Toszewa [online], Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk [dostęp 2025-08-31].
  5. 1 2 Roszko R. Pamięci Profesor Violetty Koseskiej Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej 2018 nr 53 s. 1-11
  6. ↑ Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny. Tom II. H-Ł, wyd. Ośrodek Przetwarzania Informacji, Warszawa 1999, s. 422
  7. ↑ 50 lat slawistyki w Polskiej Akademii Nauk (1954–2004) Księga jubileuszowa Instytutu Slawistyki PAN Warszawa 2004 ISBN 83-89191-24-5 s. 22, 248
  8. 1 2 3 4 Violetta Koseska-Toszewa, Warszawa, 09.08.2017 – pozostałe [online], nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2019-05-04].
  9. 1 2 3 4 50 lat slawistyki w Polskiej Akademii Nauk (1954–2004) Księga jubileuszowa Instytutu Slawistyki PAN Warszawa 2004 ISBN 83-89191-24-5 s. 273-274
  10. ↑ Nie żyje Violetta Koseska-Toszewa. Ale znaliście ją pod innym nazwiskiem [online], Pikio.pl, 10 sierpnia 2017 [dostęp 2019-03-30] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-04] (pol.).
  11. ↑ David Harklay, Horoskop na rok 2017. Sekrety zodiaku, Warszawa 2016, s. 5, 137, ISBN 978-83-7399-691-5.
  12. ↑ David Harklay [online], Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-03-31] (pol.).