Dendropicos

	Dendropicos
	Malherbe, 1849
	; Przedstawiciel rodzaju – samiec dzięcioła jasnolicego (D. fuscescens)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	dzięciołowe
Podrząd	dzięciołowce
Nadrodzina	Picoidea
Rodzina	dzięciołowate
Podrodzina	dzięcioły
Plemię	Melanerpini
Rodzaj	Dendropicos
	Typ nomenklatoryczny
	Dendropicos lafresnayi Malherbe, 1849
Synonimy
	Mesopicos Malherbe, 1849; Scolecotheres Reichenbach, 1854; Ipoctonus F. Heine Sr., 1860; Polipicus Cassin, 1863; Ipopatis Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Ipophilus Cabanis & F. Heine Sr., 1863;
	Mesopicos Malherbe, 1849; Scolecotheres Reichenbach, 1854; Ipoctonus F. Heine Sr., 1860; Polipicus Cassin, 1863; Ipopatis Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Ipophilus Cabanis & F. Heine Sr., 1863;
Gatunki
	12 gatunków – zobacz opis w tekście
	12 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Dendropicos – rodzaj ptaków z podrodziny dzięciołów (Picinae) w obrębie rodziny dzięciołowatych (Picidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.

Morfologia

Długość ciała 12–22 cm; masa ciała 17–52,5 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1849 roku francuski przyrodnik Alfred Malherbe w artykule poświęconym systematyce dzięciołów opublikowanym w czasopiśmie Mémoires de l’Académie nationale de Met. Malherbe wymienił kilka gatunków – Picus mystaceus Vieillot, 1818 (= Picus namaquus A.A.H. Lichtenstein, 1793), Picus (Dendrobates) schoënsis Rüppell, 1842, Picus minutus Temminck, 1823 (= Dendropicos elachus Oberholser, 1919), Dendropicos hartlaubii Malherbe, 1849 i Dendropicos lafresnayi Malherbe, 1849 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Dendropicos lafresnayi Malherbe, 1849 (dzięcioł plamisty).

Etymologia

Dendropicos: gr. δενδρον dendron ‘drzewo’; późnogr. πικος pikos ‘dzięcioł’, od łac. picus ‘dzięcioł’.
Mesopicos: gr. μεσος mesos ‘środkowy, pośredni’; późnogr. πικος pikos ‘dzięcioł’, od łac. picus ‘dzięcioł’. Gatunek typowy: Malherbe wymienił kilka gatunków – Picus goertae Statius Müller, 1776, Picus passerinus Linnaeus, 1766, Picus kirkii Malherbe, 1845, Picus fumigatus d’Orbigny, 1840, Picus sanguineus A.H.H. Lichtenstein, 1793, Mesopicos cecilii Malherbe, 1849 i Mesopicos desmuri Malherbe, 1849 (= Picus abyssinicus Stanley, 1814) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Picus goertae Statius Müller, 1776.
Scolecotheres: gr. σκωλεξ skōlex, σκωληκος skōlēkos ‘robak, larwa’; -θηρας -thēras ‘łowca’, od θηραω thēraō ‘polować’, od θηρ thēr, θηρος thēros ‘bestia, zwierzę’. Gatunek typowy: Reichenbach wymienił kilka gatunków – Picus capensis J.F. Gmelin, 1788 (= Picus griseocephalus Boddaert, 1783), Dendrobates spodocephalus Bonaparte, 1850 (= Picus goertae Statius Müller, 1776), Dendrobates poliocephalus Bonaparte, 1850 (= Picus goertae Statius Müller, 1776), Picus goertae Statius Müller, 1776, Dendrobates immaculatus Swainson, 1837 (= Picus griseocephalus Boddaert, 1783), Picus (Chloropicus) pyrrhogaster Malherbe, 1845, Picus rubiginosus Swainson, 1820, Dendromus nivosus Swainson, 1837, Chloropicus caroli Malherbe, 1852 i Dendrobates gabonensis J. Verreaux & E. Verreaux, 1851 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Picus goertae Statius Müller, 1776.
Ipoctonus: gr. ιποκτονος ipoktonos ‘zabijający korniki’, od ιψ ips, ιπος ipos ‘kornik’; κτεινω kteinō ‘zabić’.
Polipicus: gr. πωλος pōlos ‘dziewica’; późnogr. πικος pikos ‘dzięcioł’, od łac. picus ‘dzięcioł’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Polipicus elliotii Cassin, 1863.
Ipopatis: gr. ιψ ips, ιπος ipos ‘kornik’; πατεω pateō ‘jeść’, od πατεομαι pateomai ‘jeść’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Dendrobates gabonensis J. Verreaux & E. Verreaux, 1851.
Ipophilus: gr. ιψ ips, ιπος ipos ‘kornik’; φιλος philos „miłośnik”. Gatunek typowy: autorzy wymienili dwa gatunki – Picus obsoletus Wagler, 1829 i Picus murinus Sundevall, 1850 (= Picus obsoletus Wagler, 1829) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Picus obsoletus Wagler, 1829.

Podział systematyczny

Gatunki D. elliotii, D. goertae, D. griseocephalus zostały wyodrębnione z rodzaju Mesopicos, natomiast D. obsoletus z rodzaju Ipophilus. Do rodzaju należą następujące gatunki:

Dendropicos obsoletus (Wagler, 1829) – dzięcioł brązowogrzbiety
Dendropicos stierlingi Reichenow, 1901 – dzięcioł tanzański
Dendropicos goertae (Statius Müller, 1776) – dzięcioł popielaty
Dendropicos spodocephalus (Bonaparte, 1850) – dzięcioł szarogłowy
Dendropicos griseocephalus (Boddaert, 1783) – dzięcioł ciemnogłowy
Dendropicos abyssinicus (Stanley, 1814) – dzięcioł abisyński
Dendropicos elachus Oberholser, 1919 – dzięcioł szary
Dendropicos poecilolaemus Reichenow, 1893 – dzięcioł równikowy
Dendropicos fuscescens (Vieillot, 1818) – dzięcioł jasnolicy
Dendropicos lugubris Hartlaub, 1857 – dzięcioł czarnouchy
Dendropicos gabonensis (J. Verreaux & E. Verreaux, 1851) – dzięcioł pręgouchy
Dendropicos elliotii (Cassin, 1863) – dzięcioł zmienny

Uwagi

1 2 3 4 Podgatunek D. fuscescens.
↑ Nowa nazwa dla Dendropicos Malherbe, 1849 ze względu na puryzm.
↑ Podgatunek Chloropicus namaquus.
↑ Podgatunek Veniliornis kirkii.

Przypisy

1 2 Malherbe 1849 ↓, s. 338.
↑ Malherbe 1849 ↓, s. 340.
↑ Scansoriae. The Climbers. – Les Grimpeurs. – Die Klettervögel. C. Picidae. The Woodpeckers. – Les Pics. – Die Spechte. W: H.G.L. Reichenbach: Handbuch der speciellen Ornithologie. Dresden and Leipzig: Expedition der Vollstèandigsten Naturgeschichte, 1854, s. 340, 427. (niem.).
↑ F. Heine. Catalogue of Birds collected on the rivers Camma and Ogobai, Western Africa, by Mr. P. B. du Chailluin 1858, with notes and descriptions of new species by John Cassin. „Journal für Ornithologie”. 8, s. 191, 1860. (niem.).
↑ J. Cassin. Notes on the PICIDAE, with descriptions of new and little known species. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 15, s. 196, 1863. (ang.).
↑ Cabanis i Heine 1863 ↓, s. 129.
↑ Cabanis i Heine 1863 ↓, s. 113.
1 2 D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Woodpeckers (Picidae), version 1.0., [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, DOI: 10.2173/bow.picida1.01 [dostęp 2020-10-06] (ang.), Dendropicos.
↑ W.L. Sclater. Notes on some African birds, with description of a new subspecies, Tyto alba erlangeri, and Yungipicus obsoletus batesi nom. nov. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 42 (258), s. 76, 1921. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Dendropicos [dostęp 2024-02-10] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Mesopicos [dostęp 2024-02-10] .
↑ H.E. Strickland: Ornithological notes. W: W. Jardine: Contributions to ornithology for 1851. Cz. 4. Edinburgh: W.H. Lizars, 1851, s. 19. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Scolecotheres [dostęp 2024-02-10] .
1 2 C.J. Sundevall: Conspectum avium picinarum. Stockholm: Samson & Wallin, 1866, s. 115. (łac.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ipoctonus [dostęp 2024-02-10] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Polipicus [dostęp 2024-02-10] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ipopatis [dostęp 2024-02-10] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ipophilus [dostęp 2024-02-10] .
↑ J. Fuchs, J.-M. Pons. A new classification of the Pied Woodpeckers assemblage (Dendropicini, Picidae) based on a comprehensive multi-locus phylogeny. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 88, s. 28–37, 2015. DOI: 10.1016/j.ympev.2015.03.016. (ang.).
↑ M.J. Dufort. An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 94 (A), s. 313–326, 2016. DOI: 10.1016/j.ympev.2015.08.025. (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Melanerpini Gray,GR, 1846 (wersja: 2023-12-26). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-02-10].

Bibliografia

A. Malherbe. Nouvelle classification des Picinées ou pics, devant bervir de base a une monographie de ces oiseaux grimpeurs, accompagnée de planches peintes. „Mémoires de l’Académie nationale de Met”. 30, s. 313–367, 1849. (fr.).
J. Cabanis & F. Heine: Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt. T. 4: Klettervögel. Cz. 2: Spechte. Halberstadt: In Commission bei R. Frantz, 1863, s. 1–179. (niem.).
The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[pod-2] 1 2 3 4 Podgatunek D. fuscescens.

[5] Nowa nazwa dla Dendropicos Malherbe, 1849 ze względu na puryzm.

[11] Podgatunek Chloropicus namaquus.

[15] Podgatunek Veniliornis kirkii.

[CITEREFMalherbe1849[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k33229k/f350.image_338]-1] 1 2 Malherbe 1849 ↓, s. 338.

[CITEREFMalherbe1849[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k33229k/f352.image_340]-3] Malherbe 1849 ↓, s. 340.

[rei-4] Scansoriae. The Climbers. – Les Grimpeurs. – Die Klettervögel. C. Picidae. The Woodpeckers. – Les Pics. – Die Spechte. W: H.G.L. Reichenbach: Handbuch der speciellen Ornithologie. Dresden and Leipzig: Expedition der Vollstèandigsten Naturgeschichte, 1854, s. 340, 427. (niem.).

[Heine-6] F. Heine. Catalogue of Birds collected on the rivers Camma and Ogobai, Western Africa, by Mr. P. B. du Chailluin 1858, with notes and descriptions of new species by John Cassin. „Journal für Ornithologie”. 8, s. 191, 1860. (niem.).

[Cassin-7] J. Cassin. Notes on the PICIDAE, with descriptions of new and little known species. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 15, s. 196, 1863. (ang.).

[CITEREFCabanisHeine1863[https://www.biodiversitylibrary.org/page/49528243_129]-8] Cabanis i Heine 1863 ↓, s. 129.

[CITEREFCabanisHeine1863[https://www.biodiversitylibrary.org/page/49528227_113]-9] Cabanis i Heine 1863 ↓, s. 113.

[Winkler&inni-10] 1 2 D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Woodpeckers (Picidae), version 1.0., [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, DOI: 10.2173/bow.picida1.01 [dostęp 2020-10-06] (ang.), Dendropicos.

[scl-12] W.L. Sclater. Notes on some African birds, with description of a new subspecies, Tyto alba erlangeri, and Yungipicus obsoletus batesi nom. nov. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 42 (258), s. 76, 1921. (ang.).

[13] The Key to Scientific Names ↓, Dendropicos [dostęp 2024-02-10] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Mesopicos [dostęp 2024-02-10] .

[str-16] H.E. Strickland: Ornithological notes. W: W. Jardine: Contributions to ornithology for 1851. Cz. 4. Edinburgh: W.H. Lizars, 1851, s. 19. (ang.).

[17] The Key to Scientific Names ↓, Scolecotheres [dostęp 2024-02-10] .

[sun-18] 1 2 C.J. Sundevall: Conspectum avium picinarum. Stockholm: Samson & Wallin, 1866, s. 115. (łac.).

[19] The Key to Scientific Names ↓, Ipoctonus [dostęp 2024-02-10] .

[20] The Key to Scientific Names ↓, Polipicus [dostęp 2024-02-10] .

[21] The Key to Scientific Names ↓, Ipopatis [dostęp 2024-02-10] .

[22] The Key to Scientific Names ↓, Ipophilus [dostęp 2024-02-10] .

[Fuchs&Pons-23] J. Fuchs, J.-M. Pons. A new classification of the Pied Woodpeckers assemblage (Dendropicini, Picidae) based on a comprehensive multi-locus phylogeny. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 88, s. 28–37, 2015. DOI: 10.1016/j.ympev.2015.03.016. (ang.).

[Dufort-24] M.J. Dufort. An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 94 (A), s. 313–326, 2016. DOI: 10.1016/j.ympev.2015.08.025. (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-25] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Melanerpini Gray,GR, 1846 (wersja: 2023-12-26). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-02-10].