Dialog Petersburski

Dialog Petersburski (niem. Petersburger Dialog, ros. Петербургский диалог) – bilateralne forum dyskusyjne działające w latach 2001–2023, którego celem było działanie na rzecz porozumienia między społeczeństwami obywatelskimi Niemiec i Rosji. Patronat sprawowali kanclerz Niemiec i prezydent Rosji. Po aneksji Krymu w 2014 roku forum spotkało się z narastającą krytyką. W 2021 roku zawiesiło działalność po wpisaniu uczestniczących organizacji na rosyjską listę organizacji niepożądanych, a w kwietniu 2023 roku zostało rozwiązane.

Geneza i działalność

Władimir Putin i Angela Merkel podczas 12. spotkania Dialogu Petersburskiego w Moskwie w 2012

Forum zostało zainicjowane w 2001 roku przez kanclerza Gerharda Schrödera i prezydenta Władimira Putina. Pracami kierował parytetowy komitet sterujący (po stronie niemieckiej przewodniczyli: Peter Boenisch, Lothar de Maizière, Ronald Pofalla; po rosyjskiej Michaił Gorbaczow, później Wiktor Zubkow). Doroczna konferencja odbywała się na przemian w Rosji i Niemczech. Dofinansowywały ją rządy, fundacje oraz przedsiębiorstwa, których interesy dominowały w forum. Krytycy (m.in. Gemma Pörzgen(inne języki), Otto Luchterhandt(inne języki), Irina Szczerbakowa(inne języki)) zarzucali mu asymetrię, charakter klubu notabli i pozorowanie osiągnięć.

Kryzys po aneksji Krymu i zawieszenie

Po aneksji Krymu w 2014 roku forum krytykowano za brak niezależności. Andreas Schockenhoff(inne języki) stwierdził, że krytycy rosyjskiego rządu nie mają tam głosu. Konferencję w Soczi przełożono, a Lothar de Maizière został przez urząd kanclerski poproszony o odwołanie walnego zgromadzenia. W maju 2015 roku zastąpił go Ronald Pofalla.

Ostatnia konferencja odbyła się w lipcu 2019 roku na wzgórzu Petersberg(inne języki) pod Königswinter. W 2021 roku, po uznaniu organizacji członkowskich forum za „niepożądane" w Rosji, zarząd zawiesił wszystkie wydarzenia bilateralne. W kwietniu 2023 roku walne zgromadzenie rozwiązało stowarzyszenie.

Nieoficjalna kontynuacja

Jak ustalił Tagesschau, od kwietnia 2024 roku w Baku odbywają się nieoficjalne spotkania pod logo forum z udziałem m.in. Matthiasa Platzecka, Ronalda Pofalli i Ralfa Stegnera ze strony niemieckiej oraz Wiktora Zubkowa i Walerija Fadiejewa ze strony rosyjskiej. Niemieckie MSZ oświadczyło, że spotkania nie odbyły się na zlecenie rządu federalnego ani nie były przez niego planowane. Analogiczne spotkania miały miejsce w roku 2025 i 2026.

Przypisy

  1. 1 2 Ein Forum für den Dialog der Zivilgesellschaften [online], Petersburger Dialog [dostęp 2019-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2019-09-20] (niem.).
  2. 1 2 Gemma Pörzgen, Dringend reformbedürftig: Der Petersburger Dialog auf dem Prüfstand, „Osteuropa”, 60 (10), 2010, s. 59–81, ISSN 0030-6428 [dostęp 2026-07-18] (niem.).
  3. ↑ Der Petersburger Dialog wird aufgelöst [online], Der Spiegel, 19 listopada 2022 [dostęp 2024-02-03].
  4. 1 2 Aus für Petersburger Dialog [online], Süddeutsche Zeitung, 20 kwietnia 2023 [dostęp 2024-02-03].
  5. 1 2 Ronald Pofalla, Ko-Vorsitzender des Petersburger Dialogs [online], Deutschlandfunk, 14 lipca 2019 [dostęp 2024-02-03].
  6. ↑ Otto Luchterhandt, Auf dem Wege zur Gleichschaltung der Zivilgesellschaft [online], Stiftung Wissenschaft und Politik, s. 1 [dostęp 2024-02-03] (niem.).
  7. ↑ Gemma Pörzgen, Dringend reformbedürftig: Der Petersburger Dialog auf dem Prüfstand, „Osteuropa”, 10/2010, s. 59–82 (niem.).
  8. ↑ Klaus Dormann, Irina Scherbakowa – Ihr neues Buch, ihre Arbeit für Memorial [online], Ostexperte.de, 15 grudnia 2017 [dostęp 2024-02-03].
  9. ↑ Petersburger Dialog setzt aufs Reden [online], MDR, 23 kwietnia 2014 [dostęp 2024-02-03] [zarchiwizowane z adresu 2014-04-27].
  10. ↑ „Petersburger Dialog" auf Druck des Kanzleramts verschoben [online], FAZ.net, 20 listopada 2014 [dostęp 2018-10-13].
  11. ↑ 18. Petersburger Dialog 2019 [online], Petersburger Dialog e. V. [dostęp 2022-04-21] [zarchiwizowane z adresu 2019-07-19].
  12. ↑ Aussetzung der bilateralen Veranstaltungen des Petersburger Dialogs [online], Petersburger Dialog e. V., 27 lipca 2021 [dostęp 2022-04-05].
  13. ↑ Andrea Becker, Georg Heil, Markus Pohl, Henrike Reintjes, Die rätselhafte Baku-Connection [online], Tagesschau, 16 października 2024 [dostęp 2024-10-17].
  14. ↑ Georg Heil, Markus Pohl, Daniel Schmidthäussler, Geheimtreffen mit Putin-Vertrauten [online], Tagesschau, 8 maja 2025 [dostęp 2025-05-09].
  15. ↑ Spotkanie Rosja-Niemcy w Baku. „Die Zeit”: kontrowersyjny powrót do „Dialogu Petersburskiego” [online], Rzeczpospolita [dostęp 2026-07-18].
  16. ↑ Chris Humbs und Markus Pohl RBB, Schattengipfel in Aserbaidschan: Was steckt hinter dem Treffen deutscher Ex-Politiker mit Russland? [online], tagesschau.de [dostęp 2026-07-18] (niem.).