Gruzak brzozowy

Gruzak brzozowy
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	workowce
Klasa	Sordariomycetes
Rząd	próchnilcowce
Rodzina	Diatrypaceae
Rodzaj	gruzak
Gatunek	gruzak brzozowy
	Nazwa systematyczna
	Diatrype stigma (Hoffm.) Fr.; Summa veg. Scand., Sectio Post. (Stockholm): 385 (1849)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Gruzak brzozowy (Diatrype stigma Hoffm. Fr). – gatunek grzybów z rodziny Diatrypaceae.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Diatrype, Diatrypaceae, Xylariales, Xylariomycetidae, Sordariomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1787 roku Georg Franz Hoffmann, nadając mu nazwę Sphaeria stigma. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1849 roku Elias Fries. Ma 20 synonimów. Niektóre z nich:

Diatrype stigma var. japonica Sacc., 1917
Diatrype stigma var. rugosa J. Kickx f. 1867
Diatrype stigma var. undulata (Pers.) Fuckel 1870
Diatrype undulata (Pers.) Fr. 184
Libertella betulina var. amelanchieris Kauffman 1929

Polska nazwa na podstawie rekomendacji Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym.

Morfologia

Na martwym drewnie tworzy ściśle przylegającą, rozpostartą, cienką skorupę. Jest ona bardzo cienka (grubość 0,2–0,7 mm), ale osiąga szerokość do kilkudziesięciu cm. Ma barwę od ciemnobrązowej do czarnej, jest błyszcząca, gładka lub drobno chropowata, a czasami (zwłaszcza w starszych okazach) drobno spękana. Gałęzie drewna ze skorupami Diatrype stigma wyglądają jak opalone przez ogień. Cienkie skorupy tego grzyba to pseudopodkładki, złożone ze strzępek grzyba i tkanek drzewa. Owocniki w postaci perytecjów w jednej warstwie. Mają wzniesione ponad powierzchnię podkładki szyjki tworzące na jej powierzchni niewielkie guzki dostrzegalne przez lupę. Ostiole nieco poniżej powierzchni guzków. Są tarczowate, płaskie z 4–6 bruzdkami. Wewnętrzna część podkładek (endostroma) jest kremowobiała. Worki o wymiarach 32–50 × 4–6 µm, askospory kiełbaskowate, 8–11 × 1,6–2,7 µm.

Jako gruzak brzozowy błędnie identyfikowany bywa podobny do niego gatunek gruzak bukowokorowy (Diatrype decorticata). Podobną czarną skorupę tworzy na drewnie także Graphostroma platystomum.

Występowanie i siedlisko

Hoffman, autor diagnozy taksonomicznej Diatrype stigma nie podał, na jakich on występuje drzewach. W Polsce znajdywany był na brzozach, grabach, leszczynie, jarząbie, dębie szypułkowym, ale na niektórych z podanych stanowisk prawdopodobnie błędnie oznaczono gatunek grzyba (mógł to być gruzak bukowokorowy). W Czechach podano występowanie Diatrype stigma na takich żywicielach, jak: dąb szypułkowy, dąb czerwony i inne dęby, klony, wierzba krucha, śliwa tarnina, jarząb brekinia, jarząb pospolity, głogi, dereń świdwa, orzech włoski i buk zwyczajny.