Dom Florczaka w Tarnowskich Górach

Dom Florczaka
Zabytek: nr rej. A/621/66 z 15 kwietnia 1966
Ilustracja
Dom Florczaka, ul. Gliwicka 6
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miejscowość

Tarnowskie Góry (Śródmieście-Centrum)

Adres

ul. Gliwicka 6

Kondygnacje

3

Ukończenie budowy

I poł. XVI wieku

Ważniejsze przebudowy

XIX wiek, XX wiek

Pierwszy właściciel

Magistrat i Urząd Górniczy Miasta Tarnowskie Góry

Kolejni właściciele
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa konturowa Tarnowskich Gór, po lewej znajduje się punkt z opisem „Dom Florczaka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Dom Florczaka”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Dom Florczaka”
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa konturowa powiatu tarnogórskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Dom Florczaka”
Ziemia50°26′38,1″N 18°51′14,6″E/50,443917 18,854056
Multimedia w Wikimedia Commons

Dom Florczaka – kamienica z XVI wieku w Tarnowskich Górach, wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.

Jeden z najstarszych budynków w mieście, wielokrotnie przebudowywany, domniemana siedziba urzędu górniczego oraz ratusza.

Historia

Wizerunek Domu Florczaka na tacce reklamowej sklepu Hermanna Lubitza wykonanej przez fabrykę porcelany Carla Tielscha w 1890 roku

Wzniesiony został po 1531 roku i według podań do ok. 1562 miał być pierwszą siedzibą urzędu górniczego oraz ratusza, co wyjaśniałoby, dlaczego jedna z zaczynających się w pobliżu Domu Florczaka ulic nosi nazwę ulica Ratuszowa (dawniej niem. Rathausstrasse). Był to pierwszy murowany budynek w mieście. W jego piwnicach umieszczono miejskie więzienie, w którym przetrzymywano grupę 20 gwarków zatrzymanych po słynnym buncie i strajku w 1534 roku.

Prawdopodobnie w roku 1562 siedziba rady miejskiej została przeniesiona do budynku pod numerem 13 przy nowo wytyczonym rynku – do tzw. Domu Bernharda.

W XIX i XX wieku budynek był wielokrotnie przebudowywany.

W roku 1927 właścicielem domu był kupiec Florczak, od którego nazwiska wzięła się nazwa budynku.

Według legendy budynek stoi w miejscu odkrycia w 1490 roku przez chłopa Rybkę pierwszej bryły srebra. Potwierdzeniem ma być wmurowany w latach międzywojennych w ścianę na wysokości pierwszego piętra od strony zachodniej rzeczony kruszec widoczny jako rdzawa plama tuż nad pamiątkową tablicą z 1930 roku opisującą dzieje budynku.

Architektura

Budynek narożny, dwupiętrowy, podpiwniczony, stojący na fundamentach budynku z początku XVI wieku. Pierwotnie parterowy z czterospadowym dachem, podpiwniczony, w późniejszym okresie dobudowane piętra. Zachowane stare mury i sklepienia z półokrągłymi kolebkami. W sieni na stropie z rozetą widoczna data 1664 – prawdopodobnie jednej z przebudów. Z sieni do piwnic prowadzą drzwi klepkowe.

Jan Nowak, tarnogórski kronikarz okresu międzywojennego, w następujący sposób opisuje Dom Florczaka za dziełem Historische Nachrichten von Tarnowitz autorstwa Carla Winklera:

Kamienica ta niegdyś była ozdobą całego miasta i styl budynku każdego zachwycał. Każde okno, każdy dział odróżniał się od drugiego, bowiem była najważniejszą kamienicą w mieście i znajdowała się w rogu ówczesnego rynku (...)

Budynek obecnie

Współcześnie piętra budynku służą do celów mieszkalnych, zaś na parterze znajduje się kwiaciarnia oraz sklep zoologiczny.

Przypisy

  1. 1 2 Rejestr zabytków nieruchomych w województwie śląskim. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2017-07-19].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Janusz Modrzyński: Zabytki górnictwa kruszcowego. W: Tarnowskie Góry. Zarys rozwoju powiatu. Henryk Rechowicz (red.). Katowice: Śląsk, 1969, s. 144.
  3. 1 2 3 Jan Kwak, Tarnowskie Góry w okresie habsburskim (1526-1763), [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 107, ISBN 83-911508-3-6.
  4. ↑ Fundacja Kruszce Śląska: ul. Gliwicka 6. [w:] Internetowe Vademecum Architektury Tarnowskich Gór [on-line]. vademecum-tg.pl, 2018. [dostęp 2019-02-18]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
  5. 1 2 Marek Wojcik. Budynek przy ul. Gliwickiej 6 w świetle dokumentów archiwalnych. „Montes Tarnovicensis”, wrzesień 2018. Oficyna „Monos”. ISSN 1640-0216. [zarchiwizowane z adresu]. (pol.).
  6. ↑ Bednarczyk 2009 ↓.
  7. 1 2 Danuta Szlachcic-Dudzicz, Tarnowskie Góry w okresie habsburskim (1526-1763). Układ przestrzenny miasta i jego zabudowa, [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 60–61, ISBN 83-911508-3-6.
  8. 1 2 3 Broniec i in. 2009 ↓, s. 81–83.
  9. ↑ Hadaś 2000 ↓, s. 733.
  10. ↑ PAW. Więzienia tarnogórskie. „Montes Tarnovicensis”, grudzień 2008. Oficyna „Monos”. ISSN 1640-0216. (pol.).
  11. ↑ Broniec i in. 2009 ↓, s. 17.
  12. 1 2 Jan Nowak: Kronika Miasta i Powiatu Tarnowskie Góry: najstarsze dzieje Śląska i ziemi Bytomsko-Tarnogórskiej: dzieje pierwszego górnictwa w Polsce. Tarnowskie Góry: Księgarnia Polska Jana Nowaka, 1927 (reprint 2014 – wyd.: Urząd Miejski w Tarnowskich Górach, Miejska Biblioteka Publiczna im. Bolesława Lubosza w Tarnowskich Górach, Księgarnia „Wiosna” w Tarnowskich Górach), s. 27.
  13. ↑ polskaniezwykla.pl: Tarnowskie Kopalnie. [dostęp 2017-09-17]. (pol.).
  14. ↑ cylex.pl – U Freda. Kwiaciarnia. Lisek A., Tarnowskie Góry.
  15. ↑ sklepy zoologiczne w Tarnowskich Górach (wyniki wyszukiwania).

Bibliografia

Linki zewnętrzne